Ana içeriğe geç
üniversite laboratuvarında tek başına duran ölçüm cihazı

TÜBİTAK 2209 Proje Reddi Halinde Ne Yapılır? İtiraz ve Dava Yolu

Av. Arb. Selce MARAŞ BÜKEN
Yazar: Av. Arb. Selce MARAŞ BÜKEN
12 dakika okuma

TÜBİTAK 2209-A ve 2209-B programları, ön lisans ve lisans öğrencilerinin araştırma ve proje yönetimi deneyimi kazanması amacıyla Bilim İnsanı Destek Programları Başkanlığı (BİDEB) tarafından yürütülüyor. Başvurular akademik danışman rehberliğinde hazırlanıyor ve değerlendirme iki aşamada tamamlanıyor: ön inceleme ve bilimsel değerlendirme. Bilimsel değerlendirme sonucunda proje önerisinin desteklenmesine veya desteklenmemesine karar verilmektedir.

Ret kararı öğrenci için yalnızca akademik bir hayal kırıklığı değil; aynı zamanda iki ayrı hukuki yolu olan bir işlemdir. Birincisi, karara karşı TÜBİTAK içindeki itiraz yolu; ikincisi, işlemin hukuka uygunluğunun idari yargıda denetlenmesi. Bu iki yol birbirinin alternatifi değildir, ancak süreleri, başvuru mercileri ve inceleme kapsamları farklıdır.

Bu rehberde 2209-A/B başvurularının değerlendirme yapısını, ret kararının bildirim şeklini, 15 günlük itiraz süresini, TÜBİMER üzerinden yürüyen itiraz incelemesini, itiraz yolunun kapalı olduğu halleri ve 60 günlük dava süresiyle birlikte idari yargı yolunu ele alıyoruz. Baştan belirtmek gerekir ki 2209-A ve 2209-B çağrı metinlerinde "itiraz" kelimesi geçmemekte olup; itiraz mekanizması TÜBİTAK'ın programların başvuru değerlendirme süreçlerine yapılacak itirazlara ilişkin genel yönetmeliğine dayanmaktadır. Bu nedenle sürenin başlangıcı ve kapsam dışı haller konusunda yönetmelik hükümleri belirleyicidir.

2209-A ve 2209-B Programlarında Değerlendirme Nasıl İşliyor?

2209-A, üniversite öğrencilerinin araştırma projelerini; 2209-B ise sanayiye yönelik araştırma projelerini desteklemektedir. İki programın değerlendirme ve yükümlülük rejimi paralel işliyor; 2209-B'de ek olarak sanayi kuruluşu ile işbirliği şartı aranır.

  • Yürütücü birim: TÜBİTAK Bilim İnsanı Destek Programları Başkanlığı (BİDEB).
  • Başvuru sahibi: Türkiye'de lisans veya ön lisans derecesi veren bir programda kayıtlı öğrenci; başvurular akademik danışman rehberliğinde yapılır.
  • Süre ve tutar: Proje süresi en fazla 12 ay; program sayfasında belirtilen destek tutarı 2209-A için en fazla 12.000 TL'dir. Kapsam; makine/teçhizat, sarf malzeme, seyahat ve hizmet alımı giderleriyle sınırlıdır. Kongre/konferans katılımı, yayın ve patent giderleri, konaklama ve gündelik ödemeleri destek bütçesine dahil edilmez.
  • Sorumluluk: Başvurularda proje yürütücüsü ve akademik danışman TÜBİTAK'a karşı müteselsilen sorumludur.

Değerlendirme iki aşamalıdır. Ön incelemede başvuruların çağrı metni ve ilgili mevzuatta belirtilen şartları taşıyıp taşımadığı incelenir; ön incelemede uygun bulunmayan başvurular değerlendirmeye alınmaz. Ön incelemeden geçen proje önerileri ise alanlarındaki uzman değerlendiriciler tarafından bilimsel değerlendirmeye tabi tutulur ve destek kararı bu değerlendirme sonucunda verilir. Sonuçlar başvuru sahibine yazılı veya elektronik olarak bildirilir; uygulamada sonuçlar e-BİDEB başvuru durumu üzerinden görüntülenir.

Bunun pratik sonucu şudur: ret kararının hangi aşamada doğduğu, itiraz yolunun açık olup olmadığını doğrudan etkiler. Ön inceleme aşamasında elenen başvuru ile bilimsel değerlendirme sonucunda desteklenmeyen başvuru, itiraz mekanizması bakımından aynı rejime tabi değildir.

Genel çerçeve ve diğer TÜBİTAK destek süreçlerindeki ret sonuçları için TÜBİTAK proje reddi ve itiraz rehberimize de bakabilirsiniz.

2209 Projesi Hangi Hallerde Reddedilir?

Uygulamada ret sonucu birkaç farklı gerekçe grubundan doğar:

  • Ön incelemede uygun bulunmama: Başvuru koşullarının taşınmaması, belge eksikliği veya çağrı metnindeki şekil şartlarına aykırılık. Bu hâlde başvuru bilimsel değerlendirmeye hiç alınmaz.
  • Bilimsel değerlendirme sonucu: Projenin çağrıda belirlenen kriterler çerçevesinde destek taban puanının altında kalması.
  • Destek kararı sonrası aşama: Bilimsel değerlendirmede taban puanın üzerinde bulunmak tek başına yeterli değildir; etik kurul onayı veya muafiyet belgesinin istenen sürede yüklenmemesi hâlinde proje yürürlüğe alınmaz.
  • Etik ihlal tespiti: Değerlendirme sürecinde kurallara aykırı davranıldığının tespiti hâlinde AYEK yönetmeliği hükümleri uyarınca ayrı bir süreç işletilir. Bu ihtimal, ret kararından bağımsız ve daha ağır sonuçlar doğurabilen bir rejimdir.
  • Başvuru koşullarına ilişkin uyuşmazlıklar: Aynı dönemde birden fazla başvuruda yer alınması, desteği devam eden bir projede görev bulunması, aynı proje için daha önce TÜBİTAK'tan destek alınmış olması gibi hâller, başvurunun ön inceleme aşamasında elenmesine yol açabilir.

Ret gerekçesinin hangi gruba girdiği yalnızca itiraz stratejisi bakımından değil, dava yolunda ileri sürülecek hukuka aykırılık sebepleri bakımından da belirleyicidir. Çünkü idari yargıda işlem, yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları yönünden denetlenir.

Ret Kararı Nasıl Bildirilir ve İtiraz Süresi Ne Zaman Başlar?

2209 çağrı metni, değerlendirme sonuçlarının başvuru sahibine yazılı veya elektronik olarak bildirileceğini düzenler. Sürenin başlangıcı bakımından kritik olan nokta, bildirimin hangi tarihte yapıldığının belgelenebilmesidir.

TÜBİTAK Tarafından Yürütülen Programların Başvuru Değerlendirme Süreçlerine Yapılacak İtirazlara İlişkin Yönetmelik'e göre itiraz süresi, tebliğ tarihinden itibaren 15 gündür. Sürenin son gününün resmî tatile denk gelmesi hâlinde süre, tatili izleyen ilk iş günü sona erer. Bu nedenle e-BİDEB ekranındaki sonuç görüntüsünün tarihi, e-posta bildirimi ve varsa yazılı tebliğ, ayrı ayrı kayıt altına alınmalıdır.

2209 Ret Kararına İtiraz: TÜBİMER Üzerinden 15 Günlük Süreç

İtiraz mekanizması, TÜBİTAK tarafından yürütülen programların başvuru değerlendirme süreçleri için genel bir yönetmelikle düzenlenmiştir. Bu yönetmeliğin kapsamı, başvuru değerlendirme süreci sonuçlanan burs ve destek programları ile proje destek ve teşvik faaliyetlerine ilişkin itirazları içerir. 2209-A ve 2209-B de bu kapsamdadır; ancak aşağıda ayrıca ele alınan kapsam dışı hâller saklıdır.

Süreç ana hatlarıyla şu şekilde işler:

  • Başvuru yeri: İtirazlar, TÜBİMER Online Sistemi üzerinden yapılır. Bu nedenle itirazın elden veya yalnızca e-posta yoluyla yapılması, sistem üzerinden yapılmış bir başvurunun yerini tutmaz.
  • Süre: Tebliğ tarihinden itibaren 15 gün.
  • Ücret: İtiraz başvurularından ücret alınıp alınmayacağına Kurum Başkanı karar verir. Ücret öngörülmüşse, itirazın geçerli şekilde yapılabilmesi için ödeme belgesinin sisteme yüklenmesi gerekir.
  • İlk inceleme: İtiraz İnceleme Komisyonu, itirazı şekil ve usul yönünden inceler; başvurunun kabul edilebilir olup olmadığına en geç 15 gün içinde karar verir.
  • Kurul değerlendirmesi: Kabul edilen itirazlar İtiraz Değerlendirme Kurulu tarafından incelenir. Kurul, yeniden değerlendirme yapılması gerekip gerekmediğini değerlendirir. Kurulun karar süresi kural olarak 60 gündür; uzman/danışman görevlendirilmesi gereken hâllerde bu süre 75 güne kadar uygulanabilir.
  • Yeniden değerlendirme: Kurul, itirazı yerinde görürse başvuru yeniden değerlendirmeye alınır. Yeniden değerlendirme süreci, kararın ilgili birime tebliğinden itibaren 30 gün içinde başlatılır.
  • Sonuç: Yeniden değerlendirme sonucunda verilen karara karşı yeniden itiraz edilemez.

İtirazın kapsamı da sınırlıdır: inceleme, itirazda belirtilen hususlarla bağlıdır ve itiraz yolu, eksik belgenin tamamlanması için bir araç olarak kullanılamaz. Bu nedenle itiraz dilekçesinin, ret gerekçesinin hangi yönüyle hukuka aykırı olduğunu somut olarak göstermesi gerekir.

İtiraz Kurulunun Ölçütleri: Ret Gerekçesinin Niteliği Neden Önemli?

Yönetmelik, Kurulun itirazı değerlendirirken dikkate alacağı ölçütleri açıkça düzenler. Kurul;

  • itiraz gerekçelerinin başvuru dokümanına atıf yapıp yapmadığını,
  • itiraz gerekçelerinin ret gerekçeleriyle tutarlı olup olmadığını,
  • itiraz gerekçelerinin somut ve ölçülebilir olup olmadığını

değerlendirir.

Bu ölçütler yalnızca itiraz aşaması için değil, olası bir idari davada da yol göstericidir. Gerekçesinde başvuru dokümanına atıf yapmayan, ret sebebini somutlaştırmayan veya değerlendirme kriterleriyle tutarsız bir ret işlemi, idari yargıda "sebep" ve "şekil" unsurları yönünden denetim konusu olur. Uygulamada, "proje yeterince özgün bulunmamıştır" gibi soyut ifadelerle kurulan ret işlemlerine karşı, gerekçenin hangi kriter ve hangi belgeye dayandığının sorulması, dosyanın seyrini değiştirebilir.

Hangi Hallerde İtiraz Yolu Kapalıdır?

Yönetmelik, kapsam dışı bıraktığı süreç ve faaliyetleri tek tek sayar. 2209 başvuruları bakımından öne çıkan kapsam dışı hâller şunlardır:

  • Süreç sonuçlanmamış başvurular: Değerlendirme süreci henüz sonuçlanmadıysa itiraz yolu açılmaz.
  • Olumlu sonuçlanmış başvurular: Değerlendirme süreci olumlu sonuçlanan başvurular itiraz kapsamı dışındadır.
  • Somut başvuru şartlarını taşımayan başvurular: Eksik belge gibi nedenlerle başvuru şartlarını taşımadığı belirlenen başvurular itiraz kapsamında değildir. Bu, ön incelemede elenen başvurular bakımından kritik bir sınırdır.
  • AYEK ve ENDEK kararları: Etik kurul kararlarına ilişkin başvurular bu yönetmelik kapsamında değildir; bu kararlara karşı izlenecek yol kendi mevzuatında düzenlenmiştir.
  • Yarışma ve olimpiyat programları ile değerlendirmesi TÜBİTAK dışındaki kurumlarca yürütülen programlar.

Kapsam dışı bir hâlle karşılaşan başvuru sahibi için itiraz yolu kapanmış olsa da idari işlemin yargısal denetimi kural olarak açıktır. Bu nedenle kapsam değerlendirmesi, dava süresi işlemeye devam ederken yapılmalıdır.

TÜBİTAK 2209 Ret Kararına Karşı İptal Davası: Görevli ve Yetkili Mahkeme

TÜBİTAK, 278 sayılı Kanun ile kurulmuş bir kamu kurumudur ve destek/burs süreçlerine ilişkin işlemleri idari işlem niteliği taşır. Bu işlemler, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu kapsamında yargısal denetime tabidir; ret kararına karşı idare mahkemesinde iptal davası açılabilir.

  • Dava türü: İptal davası. İdari işlemlerin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden hukuka aykırılığı iddiasıyla, menfaati ihlal edilenler tarafından açılır.
  • Görevli mahkeme: 2576 sayılı Kanun uyarınca idare mahkemeleri, vergi mahkemelerinin görevine giren davalarla ilk derecede Danıştay'da çözümlenecek olanlar dışındaki iptal davalarını çözer.
  • Yetkili mahkeme: İYUK'un yetkiye ilişkin hükmü uyarınca iptal davalarında yetkili idare mahkemesi, işlemi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki mahkemedir. TÜBİTAK merkezi Ankara'da olduğundan, uygulamada yetkili mahkeme Ankara idare mahkemeleridir.
  • Dava açma süresi: İYUK uyarınca idare mahkemelerinde dava açma süresi, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren 60 gündür.
  • Yürütmenin durdurulması: Dava açılması tek başına işlemin yürütülmesini durdurmaz. Mahkeme, işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda yürütmenin durdurulmasına karar verebilir.

Yargısal Denetimin Sınırı: Yerindelik Denetimi Yapılamaz, Sebep Denetimi Yapılır

İdari yargıda denetim sınırsız değildir. İYUK uyarınca idari yargı yetkisi, idari eylem ve işlemlerin hukuka uygunluğunun denetimi ile sınırlıdır; idari mahkemeler yerindelik denetimi yapamaz ve idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde karar veremez.

Ancak bu durum, idari yargının TÜBİTAK işlemlerini denetlemediği anlamına gelmez. Danıştay'ın yerleşik yaklaşımı, işlemin sebep unsuru yönünden hukuka uygunluk denetiminin yapılması ve teknik nitelikteki uyuşmazlıklarda bilirkişi incelemesine başvurulması yönündedir.

  • Danıştay 8. Daire, E.2021/6794, K.2024/5127: TÜBİTAK destek programı kapsamında yürütülen bir projenin yürürlükten kaldırılması ve ödenen destek tutarlarının iadesine ilişkin işleme karşı açılan davada Danıştay; uyuşmazlığın esasını oluşturan teknik hususta bilirkişi incelemesi yapılarak işlemin sebep yönünden hukuka uygunluk denetiminin yapılması gerektiğini, eksik inceleme ile verilen kararda hukuka uygunluk bulunmadığını belirtmiş ve kararı bozmuştur.
  • Danıştay 8. Daire, E.2025/2473, K.2025/7372: TÜBİTAK'a yapılan bir burs başvurusunun reddine ilişkin işlemin iptali istemiyle açılan davada Danıştay, başvurunun reddine ilişkin bildirim işlemini iptal etmiştir. Kararda, işlemin dayanağını oluşturan Kurul kararı yönünden ise ret sonucuna ulaşılmıştır; yani işlem ile dayanağı düzenleyici karar ayrı ayrı değerlendirilmiştir.

Bu kararların ortaya koyduğu tablo şudur ki; mahkeme, projenin bilimsel değerini yeniden puanlayan bir merci değildir; ancak değerlendirmenin hangi belgeye, hangi kritere ve hangi gerekçeye dayandığını, eşitlik ve objektiflik ilkelerine uyulup uyulmadığını denetlenir. Bu nedenle ret gerekçesinin somutluğu ve değerlendirme sürecinin belgelenebilirliği, davanın esası bakımından belirleyicidir.

Hakem değerlendirmesine dayanan süreçlerde ret gerekçesinin çerçevesi ve savunma hakkının kullanımı için TÜBİTAK hakem savunması rehberimize ve BİDEB süreçlerinin genel çerçevesi için BİDEB sayfamıza bakabilirsiniz.

Etik İhlal İddiası ve Başvuru Yasağı: Ayrı Bir İtiraz ve Dava Rejimi

2209 süreçlerinde ret kararından bağımsız olarak gündeme gelebilecek en ağır sonuç, etik ihlal tespitine bağlanan yaptırımlardır. Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu (AYEK) yönetmeliği, uydurma, çarpıtma, aşırma, tekrar yayım, dilimleme, destekleyen kuruluşu belirtmeme ve haksız yazarlık gibi davranışları etiğe aykırı davranışlar arasında sayar.

Yaptırım rejimi, ihlalin türüne göre kademelidir:

  • Altı aydan bir yıla kadar: Destekleyen kuruluşu belirtmeme; yayımlanmış veya yayına sunulmuş kendi çalışmasından usulüne uygun kaynak göstermeden alıntı yapma.
  • Bir yıldan üç yıla kadar: Kabul ve taahhüt beyanlarına uymama.
  • Bir yıldan iki yıla kadar: Tekrar yayım veya dilimleme.
  • Bir yıldan beş yıla kadar: Uydurma, çarpıtma, aşırma, haksız yazarlık, Kurumca sağlanan kaynakları amacına veya usulüne aykırı kullanma, görevi ihmal veya kötüye kullanma.

Yaptırım kararı, kişinin Kuruma yapacağı yeni başvuruların kabul edilip edilmemesine ve yürütülmekte olan proje, burs ve etkinliklerdeki görevinin devam edip etmemesine de karar verilmesini kapsar. Yaptırım süresince kişi, Kurumun iş ve değerlendirme süreçlerinde hakem, danışman, uzman, panelist veya kurul üyeliği gibi görevlerde bulunamaz.

AYEK sürecinde itiraz yolu ayrıca düzenlenmiştir: hakkında etik kural ihlali tespiti yapılan veya savunması alınan kişi, alınan karara karşı tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde itiraz edebilir. Bu itiraz, Başkan tarafından Kurula sevk edilir. Etik kurul kararları, TÜBİTAK'ın genel itiraz yönetmeliğinin kapsamı dışında tutulduğu için bu iki itiraz yolu birbirine karıştırılmamalıdır.

Bu nedenle etik ihlal iddiası içeren dosyalarda savunma ve belge yönetimi, ret kararına ilişkin itirazdan farklı bir özen gerektirir. AYEK süreçlerinin ayrıntısı için AYEK kararına itiraz, AYEK etik ihlal türleri ve cezaları, AYEK'e sevk sonrası tekrar başvuru ve başvuru yasağı ile kabul ve taahhüt beyanlarına uymama sayfalarımıza bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

TÜBİTAK 2209 projem reddedildi, itiraz süresi ne kadar?

İtiraz süresi, ret kararının tebliğ tarihinden itibaren 15 gündür. Sürenin son günü resmî tatile denk gelirse süre, tatili izleyen ilk iş günü sona erer.

2209 ret kararına itiraz nereye yapılır?

İtirazlar TÜBİMER Online Sistemi üzerinden yapılır. Sistem üzerinden yapılmayan başvurular, itiraz sürecini başlatmaz.

2209 proje itirazı ücretli mi?

İtiraz başvurularından ücret alınıp alınmayacağına Kurum Başkanı karar verir. Ücret öngörülmüşse ödeme belgesinin sisteme yüklenmesi gerekir.

Ret kararında gerekçe gösterilmemişse ne yapılabilir?

Gerekçesinde başvuru dokümanına atıf yapmayan, ret sebebini somutlaştırmayan veya değerlendirme kriterleriyle tutarsız işlemler, hem itiraz aşamasında hem de olası bir idari davada sebep ve şekil unsurları yönünden denetim konusu yapılabilir.

Eksik belge nedeniyle elenen başvuru için itiraz edilebilir mi?

Somut başvuru şartlarını taşımayan, eksik belge gibi nedenlerle uygun bulunmayan başvurular itiraz kapsamı dışındadır. Bu hâlde itiraz yolu yerine idari işlemin yargısal denetimi değerlendirilir.

İtiraz kabul edilirse proje yeniden mi puanlanır?

İtirazın yerinde görülmesi hâlinde başvuru yeniden değerlendirmeye alınır. Yeniden değerlendirme süreci, kararın ilgili birime tebliğinden itibaren 30 gün içinde başlatılır. Yeniden değerlendirme sonucuna karşı yeniden itiraz edilemez.

2209 ret kararına karşı dava hangi mahkemede açılır?

İptal davası, görevli mahkeme olan idare mahkemesinde açılır. Yetkili mahkeme, işlemi yapan idari merciin bulunduğu yerdeki mahkemedir; TÜBİTAK merkezi Ankara'da olduğundan uygulamada Ankara idare mahkemeleridir.

Dava açma süresi ne kadar, yürütmeyi durdurma istenebilir mi?

İdare mahkemelerinde dava açma süresi, yazılı bildirimi izleyen günden itibaren 60 gündür. Dava açılması işlemin yürütülmesini kendiliğinden durdurmaz; yürütmenin durdurulması için telafisi güç veya imkânsız zarar ile açıkça hukuka aykırılık şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekir.

Etik ihlal tespit edilirse itiraz süresi yine 15 gün mü?

Evet. AYEK kararlarına karşı itiraz süresi de tebliğ tarihinden itibaren 15 gündür; ancak bu itiraz, genel itiraz yönetmeliği kapsamında değil, AYEK yönetmeliğindeki özel hüküm uyarınca yapılır.

Reddedilen 2209 başvurusu sonraki başvuruları etkiler mi?

Ret kararının kendisi, sonraki başvurular için bir yasak doğurmaz. Yeni başvuruların kabul edilmemesi sonucu, etik ihlal tespitine bağlanan yaptırım kararı ile gündeme gelir.

Reddedilen 2209 başvurunuzun gerekçesini, itiraz süresini kaçırmadan ve dava yolu bakımından dosyanızı bir bütün olarak değerlendirmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Yasal Uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olaya ilişkin hukuki görüş niteliği taşımaz. İçerikte yer alan bilgiler, yayın tarihindeki mevzuat ve uygulama esas alınarak hazırlanmış olup zaman içinde değişiklik gösterebilir. Her dosya kendi koşulları çerçevesinde değerlendirilmelidir.

Kaynaklar