TÜBİTAK AYEK Kararına İptal Davası ve İtiraz

TÜBİTAK AYEK kararına iptal davası, etik ihlal tespiti veya yaptırım sonucunun ilgili kişiye bildirilmesi sonrasında açılır. Kararın tebliğ tarihi, itiraz yolu, idari işlemin niteliği ve dava süresi birlikte incelenmelidir. Özellikle itiraz üzerine verilen kararlar, akademisyenler ve araştırmacılar bakımından proje, burs, destek ve akademik itibar bakımından olumsuz sonuçlar doğurabilir.

TÜBİTAK Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu Yönetmeliği, AYEK’in oluşumu, görev alanı, inceleme süreci, itiraz yolu, etik ihlal türleri, yaptırımlar, zamanaşımı ve gizlilik hükümlerini düzenlemektedir. Yönetmelik m.7/7’ye göre etik kural ihlali incelemesi yapılan kişi, etik kural ihlali tespiti yapılmış olması veya kendisinden açıklama ya da savunma alınmış olması durumlarında alınan kararla ilgili yazılı olarak bilgilendirilir; karara karşı tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde itiraz edilebilir.

AYEK kararına karşı iptal davası değerlendirilirken kararın içeriği, Başkanlık onayı, yaptırım sonucu, kişiye veya akademik birime yapılan bildirim, destek/proje/burs ilişkisine etkisi ve varsa itiraz üzerine verilen sonraki karar birlikte değerlendirilmelidir. İptal davası bakımından genel idari yargı süreci ise 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu hükümleri çerçevesinde incelenir.

Daha önce kaleme aldığımız TÜBİTAK AYEK Etik İhlal Türleri ve Cezaları başlıklı yazımızda etik ihlal türleri ve yaptırım başlıkları ayrıca ele alınmaktadır. Bu yazıda ise karar sonrası aşama, itiraz, iptal davası, yürütmenin durdurulması ve dosya belgelerinin nasıl değerlendirilmesi gerektiği incelenmektedir.

İtiraz üzerine verilen TÜBİTAK AYEK kararından sonra ne yapılır?

İtiraz üzerine verilen TÜBİTAK AYEK kararından sonra ilk yapılması gereken işlem, kararın tam metninin ve tebliğe ilişkin belgenin birlikte incelenmesidir. Kararın yalnızca sonucu değil, gerekçesi, dayandığı etik ihlal türü, yaptırım sonucu, önceki savunma ve itirazda ileri sürülen hususlara verilen cevap da önemlidir.

Bu aşamada özellikle şu sorular sorulmalıdır:

• Karar ilk AYEK kararı mı, yoksa itiraz üzerine verilmiş karar mı?
• Etik ihlal tespiti hangi fiile dayandırılmıştır?
• Kararda yaptırım, uyarı, destekten yararlanamama, görev alamama veya benzeri bir sonuç var mıdır?
• Karar yalnızca ilgili kişiye mi bildirilmiştir, yoksa üniversiteye, akademik birime veya proje ilişkili başka kuruma da gönderilmiş midir?
• İtiraz dilekçesindeki temel iddialar kararda karşılanmış mıdır?
• Kararın uygulanması halinde telafisi güç sonuçlar doğabilir mi?

Bu soruların cevabı, iptal davası açılıp açılmayacağı kadar, dava dilekçesinde hangi hukuka aykırılıkların öne çıkarılacağı bakımından da önemlidir. Özellikle itirazın reddedildiği kararlar yönünden, önceki savunma ve itiraz dilekçesi ile nihai karar arasındaki ilişki dikkatle kurulmalıdır.

TÜBİTAK AYEK kararına karşı itiraz süresi nedir?

TÜBİTAK Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu Yönetmeliği m.7/7 uyarınca, alınan karara karşı tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde itiraz edilebilir. Bu süre, kararın ilgili kişiye yazılı olarak bildirilmesiyle birlikte önem kazanır.

İtiraz süresinde yalnızca “karara katılmıyorum” denilmesi yeterli değildir. İtiraz dilekçesinde, kararın dayandığı etik ihlal türü, delillerin değerlendirilme biçimi, savunmanın karşılanıp karşılanmadığı, zamanaşımı, usul eksikliği, kusur derecesi ve yaptırımın ölçülülüğü ayrı ayrı incelenmelidir.

İtiraz başvurusu, sonraki iptal davası bakımından da önem taşır. Çünkü idari dava aşamasında, kişinin AYEK sürecinde hangi itirazları ileri sürdüğü, hangi belgeleri sunduğu ve hangi hususların kurul tarafından karşılanmadığı dosyanın hukuki çerçevesini etkileyebilir.

TÜBİTAK AYEK kararında iptal davası hangi işleme karşı açılır?

TÜBİTAK AYEK kararında iptal davasının hangi işleme karşı açılacağı, karar metninin niteliğine göre belirlenir. Her yazışma, bilgi notu veya süreç içi değerlendirme doğrudan dava konusu işlem niteliği taşımayabilir. Buna karşılık etik ihlal tespiti, yaptırım sonucu, Başkanlık onayı, itirazın reddi veya kişiye hukuki sonuç doğuran kararlar iptal davası bakımından ayrıca incelenmelidir.

Dava konusu işlem belirlenirken şu ayrımlar yapılmalıdır:

• AYEK tarafından yapılan etik ihlal tespiti ile bu tespite bağlı yaptırım sonucu aynı hukuki etkiye sahip olmayabilir.
• İtiraz üzerine verilen karar, önceki kararın kesinleşmesi veya değiştirilmesi bakımından ayrıca önem taşıyabilir.
• Kararın proje, burs, destek, görev, hakemlik, danışmanlık, panelistlik veya TÜBİTAK süreçlerinde görev alma hakkına etkisi varsa, bu etki dava konusu işlem değerlendirmesinde dikkate alınmalıdır.
• Üniversiteye veya akademik birime gönderilen bildirim yeni idari süreçleri (disiplin soruşturması) tetikleyebilir.

Bu nedenle iptal davası hazırlığında yalnızca karar başlığına bakılmamalı; kararın sonuç kısmı, dayanak maddeleri, yaptırım süresi, bildirim yapılan kurumlar ve önceki itiraz süreci birlikte değerlendirilmelidir. İdari işlemin iptali davasının genel çerçevesi hakkında İdari İşlemin İptali Davası başlıklı yazımızda ayrıca açıklama yapılmıştır.

AYEK kararının üniversiteye veya akademik birime gönderilmesi ne anlama gelir?

AYEK kararının üniversiteye, akademik birime, proje yürütücüsüne, burs ilişkili birime veya başka bir kuruma gönderilmesi, kararın etkisini genişletebilir. Ancak bu bildirim her dosyada aynı hukuki sonucu doğurmaz.

Bazı durumlarda bildirim yalnızca TÜBİTAK sürecinin sonucu hakkında bilgilendirme niteliğinde olabilir. Bazı durumlarda ise karar, üniversite disiplin süreci, akademik değerlendirme, proje görevi, destek ilişkisi veya kurum içi başka bir idari işlem bakımından dikkate alınabilir. Bu nedenle bildirim yapılan kurum, bildirimin içeriği ve bildirime dayanılarak yeni bir işlem tesis edilip edilmediği ayrıca incelenmelidir.

Bu noktada AYEK süreci ile YÖK, ÜAK veya üniversite etik/disiplin süreçleri karıştırılmamalıdır. AYEK kararının başka kurumlara gönderilmesi, her durumda otomatik disiplin cezası veya akademik hak kaybı anlamına gelmez. Fakat kararın başka bir idari süreci tetiklemesi ihtimali varsa, yalnızca AYEK kararı değil, sonradan tesis edilen işlem de ayrıca değerlendirilmelidir. AYEK ile YÖK/ÜAK etik süreçlerinin farkı hakkında TÜBİTAK AYEK vs YÖK Etik Kurulu Karşılaştırma başlıklı yazımızda ayrıntılı bilgi yer almaktadır.

TÜBİTAK AYEK kararına iptal davası süresi nasıl değerlendirilir?

İdari yargıda iptal davası süresi, kural olarak işlemin tebliği veya öğrenilmesiyle birlikte değerlendirilir. TÜBİTAK AYEK kararları bakımından süre hesabında kararın ilgili kişiye ne zaman bildirildiği, itiraz yolunun kullanılıp kullanılmadığı ve itiraz üzerine ayrıca karar verilip verilmediği önem taşır.

AYEK kararına karşı 15 günlük itiraz yolu kullanılmışsa, itiraz üzerine verilen kararın niteliği ayrıca incelenmelidir. İptal davası süresinin hangi işlemden ve hangi tebliğden itibaren hesaplanacağı, somut dosyada karar metinleri ve tebliğe ilişkin belgeler üzerinden belirlenmelidir.

Bu nedenle dava hazırlığında karar metni kadar tebliğ belgesi, yazılı bildirim, elektronik bildirim, itiraz dilekçesi, itirazın reddi veya kısmen kabulü kararı ve varsa üniversiteye gönderilen bildirim de dosyaya alınmalıdır. Süre hesabı yapılmadan yalnızca kararın içeriğine odaklanılması, hak kaybı riski doğurabilir.

Yürütmenin durdurulması ne zaman istenebilir?

TÜBİTAK AYEK kararının uygulanması, bazı dosyalarda araştırmacı veya akademisyen bakımından telafisi güç sonuçlar doğurabilir. Desteklerden yararlanamama, TÜBİTAK süreçlerinde görev alamama, proje ilişkisine etki, akademik itibarın zedelenmesi veya başka kurumlarda yeni idari süreçlerin başlatılması ihtimali varsa, yürütmenin durdurulması talebi ayrıca değerlendirilmelidir.

Yürütmenin durdurulması, iptal davasından ayrı bir talep değildir; iptal davası içinde, işlemin uygulanmasının geçici olarak durdurulması amacıyla ileri sürülür. Ancak bu talebin kabulü için yalnızca kararın haksız olduğu iddiası yeterli değildir. İşlemin açık hukuka aykırılığı ve uygulanması halinde doğabilecek telafisi güç veya imkânsız zararlar dosya belgeleriyle açıklanmalıdır.

Bu konuda genel hukuki çerçeve Yürütmenin Durdurulması Kararı Nedir? başlıklı yazımızda ele alınmaktadır. AYEK kararları bakımından yürütmenin durdurulması talebi kurulurken, kararın araştırmacının mevcut ve yakın dönem akademik/proje faaliyetlerine etkisi somutlaştırılmalıdır.

AYEK dosyasında hangi belgeler incelenmelidir?

TÜBİTAK AYEK kararına karşı itiraz veya iptal davası hazırlığında yalnızca sonuç kararı yeterli değildir. Dosyanın bütünü, etik ihlal isnadının nasıl kurulduğunu ve savunmanın hangi gerekçeyle karşılandığını ortaya koyar.

Özellikle şu belgeler incelenmelidir:

• İlk bildirim veya açıklama/savunma istem yazısı.
• Etik ihlal iddiasının dayandığı yayın, proje çıktısı, rapor, başvuru veya belge.
• Savunma dilekçesi ve ekleri.
• Varsa danışman, raportör veya teknik değerlendirme raporları; erişim imkânı ve gizlilik sınırları ayrıca değerlendirilmelidir.
• AYEK karar metni ve Başkanlık onayı.
• İtiraz dilekçesi ve itiraz üzerine verilen karar.
• Karara dayanılarak tesis edilen varsa diğer idari işlemler.

TÜBİTAK Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu Yönetmeliği m.12 gizlilik hükümleri de bu aşamada dikkate alınmalıdır. İnceleme belgelerinin hangi kapsamda verilebileceği, kimlik bilgilerinin gizlenmesi ve dosyaya erişim sınırları somut başvuru üzerinden değerlendirilmelidir.

TÜBİTAK AYEK Kararında Sık Yapılan Hatalar

AYEK kararına karşı itiraz veya iptal davası sürecinde en sık görülen hata, kararın yalnızca akademik haksızlık olarak ele alınmasıdır. Oysa idari dava bakımından kararın işlem niteliği, yetki, usul, sebep, konu ve amaç unsurları da değerlendirilmelidir.

Sık yapılan hatalar şunlardır:

• 15 günlük itiraz süresinin kaçırılması.
• İptal davası süresinin hangi karardan başlayacağının kontrol edilmemesi.
• İlk savunma, itiraz ve dava dilekçesi arasında çelişkili anlatım kurulması.
• Etik ihlal türünün yönetmelikteki karşılığı incelenmeden genel savunma yapılması.
• Yaptırımın ölçülülüğü ve kusur derecesinin ayrıca tartışılmaması.
• Kararın üniversiteye gönderilmesinin doğurduğu sonuçların ayrıca izlenmemesi.
• Yürütmenin durdurulması talebinin somut zarar ve açık hukuka aykırılık üzerinden kurulmaması.

AYEK kararları teknik, akademik ve idari sonuçları aynı dosyada birleştirebildiği için savunma ve dava hazırlığı da yalnızca tek bir eksene indirgenmemelidir. Etik ihlal türü, delil, usul, süre ve idari sonuç birlikte değerlendirilmelidir.

Sık Sorulan Sorular

TÜBİTAK AYEK kararına iptal davası açılabilir mi?

TÜBİTAK AYEK kararının kişiye hukuki sonuç doğuran idari işlem niteliği taşıması halinde iptal davası gündeme gelebilir. Ancak dava konusu işlemin hangi karar veya yaptırım olduğu somut dosyada belirlenmelidir.

Her yazışma veya bilgilendirme doğrudan iptal davasına konu edilecek işlem olmayabilir. Kararın içeriği, Başkanlık onayı, yaptırım sonucu ve itiraz üzerine verilen karar birlikte incelenmelidir.

TÜBİTAK AYEK kararına itiraz süresi kaç gündür?

TÜBİTAK Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu Yönetmeliği m.7/7 uyarınca, alınan karara karşı tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde itiraz edilebilir.

Bu süre kısa olduğu için kararın tebliğ edildiği tarih, itiraz dilekçesinin içeriği ve başvurunun hangi belgelerle destekleneceği hızlı biçimde değerlendirilmelidir.

İtiraz reddedilirse iptal davası açılabilir mi?

İtirazın reddedilmesi halinde iptal davası ihtimali ayrıca değerlendirilir. Bu aşamada itiraz üzerine verilen kararın niteliği, önceki kararın kesinleşip kesinleşmediği ve dava süresinin hangi bildirimden itibaren hesaplanacağı önemlidir.

İptal davası açılacaksa dava konusu işlem doğru belirlenmeli ve itiraz aşamasında ileri sürülen iddiaların kararda nasıl karşılandığı incelenmelidir.

AYEK kararının üniversiteye gönderilmesi ne anlama gelir?

AYEK kararının üniversiteye veya akademik birime gönderilmesi her dosyada aynı sonucu doğurmaz. Bazı hallerde bildirim yalnızca bilgilendirme niteliğinde olabilir; bazı hallerde ise üniversite içinde ayrı bir idari süreci tetikleyebilir.

Bu nedenle bildirim yapılan kurum, bildirimin amacı ve bu bildirime dayanılarak yeni bir işlem tesis edilip edilmediği ayrıca takip edilmelidir.

TÜBİTAK AYEK kararına karşı yürütmenin durdurulması istenebilir mi?

Koşulları varsa iptal davası içinde yürütmenin durdurulması talep edilebilir. Bunun için işlemin uygulanmasının telafisi güç veya imkânsız zarar doğuracağı ve açık hukuka aykırılık iddiası somut belgelerle açıklanmalıdır.

Akademik itibar, proje, destek, burs veya görev ilişkisi bakımından doğabilecek sonuçlar bu talebin değerlendirilmesinde önem taşıyabilir.

AYEK kararında dava konusu işlem nasıl belirlenir?

Dava konusu işlem, kararın sonuç kısmı, yaptırım içeriği, Başkanlık onayı, itiraz üzerine verilen karar ve kişiye doğurduğu hukuki sonuçlar dikkate alınarak belirlenir.

Bu nedenle yalnızca karar başlığına bakılması yeterli değildir. Kararın hangi hak veya yükümlülüğü etkilediği, hangi kurumlara bildirildiği ve sonradan ayrı işlem tesis edilip edilmediği birlikte incelenmelidir.

AYEK süreci ile üniversite disiplin süreci aynı şey midir?

Hayır. TÜBİTAK AYEK süreci ile üniversite disiplin veya etik kurulu süreçleri aynı değildir. Ancak AYEK kararı bazı dosyalarda üniversite veya akademik birim tarafından ayrıca dikkate alınabilir.

Bu nedenle AYEK kararının başka bir kuruma gönderilmesi halinde, bu bildirimin yeni ve ayrı bir idari işlem doğurup doğurmadığı ayrıca incelenmelidir.

Hazır itiraz dilekçesi AYEK kararına karşı yeterli olur mu?

Hayır. AYEK kararına itiraz veya iptal davası, hazır dilekçe metniyle güvenli biçimde yürütülebilecek bir süreç değildir. Etik ihlal türü, dosya belgeleri, savunma içeriği ve karar gerekçesi her dosyada farklıdır.

Dilekçe, somut karar metnine, ileri sürülen etik ihlal türüne, delillere ve yaptırım sonucuna göre hazırlanmalıdır.

Sonuç ve Hukuki Destek

TÜBİTAK AYEK kararına karşı itiraz ve iptal davası süreci, yalnızca etik değerlendirme başlığı altında ele alınmamalıdır. Kararın idari işlem niteliği, tebliğ tarihi, 15 günlük itiraz süresi, iptal davası süresi, yaptırım sonucu, üniversiteye veya akademik birime bildirim etkisi ve yürütmenin durdurulması ihtimali birlikte değerlendirilmelidir.

Büken Hukuk olarak TÜBİTAK AYEK kararları, akademik etik ihlal iddiaları, proje ve destek ilişkileri, bursiyer/yürütücü uyuşmazlıkları ve idari dava süreçlerinde; karar metni, savunma dosyası, itiraz dilekçesi, tebliğe ilişkin belgeler ve varsa üniversiteye gönderilen bildirimler konusunda hukuki destek verilmektedir. Büken Hukuk & Danışmanlık, hem TÜBİTAK AYEK hem de üniversite etik kurulu süreçlerinde akademisyenlere ve kurumlara hukuki danışmanlık ve dava takip hizmetleri sunmaktadır. Detaylı bilgi için etik ihlal avukatı ve akademik dava avukatı sayfalarımızı inceleyebilirsiniz.

Yasal Uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olaya ilişkin hukuki görüş niteliği taşımaz. İçerikte yer alan bilgiler, yayın tarihindeki mevzuat ve uygulama esas alınarak hazırlanmış olup zaman içinde değişiklik gösterebilir. Her dosya kendi koşulları çerçevesinde değerlendirilmelidir.