TÜBİTAK AYEK Kararına İtiraz: 15 Günlük Süre, İptal Davası ve Hukuki Süreç Rehberi (2026)

TÜBİTAK Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu (AYEK), araştırmacılar, proje yürütücüleri ve burs/destek alan bilim insanları hakkında etik ihlal incelemesi yürüten ve gerektiğinde Başkan onayıyla yaptırım uygulanmasını öneren bir uzmanlık kuruludur. AYEK tarafından alınan bir karar; bilimsel itibar kaybı, TÜBİTAK destek ve burslarından mahrumiyet, üniversitede ayrıca disiplin soruşturması başlatılması ve kuruma yapılacak yeni başvuruların reddi gibi son derece ağır sonuçlar doğurabilir.

Bu nedenle AYEK kararının tebliği, sessiz kalınacak bir an değildir. Yönetmelik, ilgilisine 15 günlük idari itiraz hakkı tanımakta; idari süreç tamamlandıktan sonra ise İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) kapsamında 60 gün içinde iptal davası açma imkânı vermektedir.

Aşağıda; mevzuata dayalı olarak AYEK kararına itirazın usulü, süreleri, dava yolu ve uygulamada karşılaşılan kritik noktalar bütün ayrıntısıyla açıklanmıştır.

TÜBİTAK AYEK Nedir? Kararlarının Hukuki Niteliği

AYEK, TÜBİTAK Bilim Kurulu tarafından dört yıl için seçilen, en az biri hukukçu olmak üzere sosyal-beşeri bilimler, temel bilimler, sağlık bilimleri ve mühendislik alanlarından dokuz üyeden oluşan bir kuruldur (TÜBİTAK Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu Yönetmeliği m. 5/1).

Kurul, TÜBİTAK'a önerilen, desteklenen veya sonuçlanan akademik projeler, teşvik-ödül faaliyetleri ile Kurum yayınları kapsamındaki etik kural ihlali iddialarını inceler (m. 2/1).

AYEK Kararları İdari İşlem Niteliğindedir

AYEK'in tespit ettiği etik ihlal sonrasında uygulanan yaptırımlar, hukuki nitelikleri itibarıyla bireysel idari işlem sayılır. Bu, iki temel sonucu beraberinde getirir:

Kararlar idari itiraz yoluna açıktır.
Kararlar idari yargı denetimine (iptal davasına) tabidir.

Yani AYEK kararları kesin ve mutlak değildir; usul ve esas yönünden hukuka aykırılık denetlenebilir.

AYEK Kararına Karşı İdari İtiraz: 15 Günlük Süre (Yönetmelik m. 7/7)

Yönetmeliğin 7. maddesinin 7. fıkrası tübitak ayek kararına itiraz hakkını açıkça düzenler:

"Etik kural ihlali incelemesi yapılan kişi, etik kural ihlali tespiti yapılmış olması veya kendisinden açıklama veya savunma alınmış olması durumlarında alınan kararla ilgili olarak Başkanlık tarafından yazılı olarak bilgilendirilir. Alınan karara karşı tebliğ tarihinden itibaren 15 (on beş) gün içerisinde itiraz edilebilir. İtiraz başvuruları incelenmek üzere Başkan tarafından Kurula sevk edilir."

Tübitak Ayek Kararına İtiraz Şekli ve Muhatabı

Süre: Tebliğden itibaren 15 gün (hak düşürücü süre niteliğindedir; kaçırılması halinde idari itiraz yolu kapanır).
Muhatap: TÜBİTAK Başkanlığı.
İncelemeyi Yapan: Başkan, itiraz başvurusunu yeniden değerlendirilmek üzere AYEK'e sevk eder.
Şekil: Yazılı dilekçe ile, gerekçelerin somut delillere dayandırılmış olarak ortaya konulması gerekir.

İtiraz Dilekçesinde Öne Çıkarılması Gereken Hususlar

Uygulamada tübitak ayek kararına itiraz dilekçelerinde aşağıdaki argümanlar belirleyici olmaktadır:

Savunma hakkının ihlali: Yönetmelik m. 7/4 uyarınca "Etik kural ihlali kararı verilebilmesi için, kişinin savunmasının alınması gereklidir." Savunma alınmadan verilen karar usul yönünden sakattır.
Zamanaşımı itirazı: Eylem tarihinden itibaren 5 yıl geçmişse Kurulun inceleme yetkisi düşmüştür (m. 11/1).
Maddi hata itirazı: Bilirkişi raporu yokluğu, kaynak gösteriminin yanlış yorumlanması, atıf zincirinin gözden kaçırılması.
Yaptırım orantısızlığı: Kasıt veya ağır ihmal şartının somut delille ispatlanmamış olması (m. 10/2).
Kapsam itirazı: Eylemin Yönetmeliğin görev alanına girip girmediği (m. 7/3).

Pratik uyarı: İdari itiraz, sonraki iptal davası açısından dava süresini kesmez veya durdurmaz; ancak idarece yeniden değerlendirme isteme imkânı sağlar. Süre yönetimi yapılırken İYUK m. 7 dikkate alınmalıdır.

AYEK Kararına Karşı İptal Davası: 60 Günlük Süre ve Yetkili Mahkeme

İdari tübitak ayek kararına itiraz reddedildiğinde veya ilgilisi doğrudan yargı yoluna başvurmayı tercih ettiğinde, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) kapsamında iptal davası açılır.

Dava Açma Süresi

Genel süre: Kararın tebliğinden itibaren 60 gün (İYUK m. 7).
İdari itiraza başvurulmuşsa: İYUK m. 11 çerçevesinde idarenin cevabı beklenir; tübitak ayek kararına itiraz karşısında cevap verilmez veya ret kararı tebliğ edilirse kalan süre işlemeye başlar.

Görevli ve Yetkili Mahkeme

TÜBİTAK'ın merkezi Ankara'da bulunduğundan, AYEK kararının iptali için açılacak dava Ankara İdare Mahkemelerinde görülür.

Dava Dilekçesinde Talep Edilebilecek Hususlar

Esas hakkında: İdari işlemin iptali.
Yürütmeyi durdurma: İYUK m. 27 uyarınca "açıkça hukuka aykırılık" ve "telafisi güç veya imkânsız zarar" şartlarının birlikte gerçekleşmesi halinde.
Tam yargı: Hukuka aykırı işlemden doğan maddi-manevi zararların tazmini talep edilebilir.

Kanun Yolları – İstinaf ve Temyiz

İstinaf (Bölge İdare Mahkemesi)

İdare Mahkemesi kararına karşı 30 gün içinde Bölge İdare Mahkemesi nezdinde istinaf başvurusu yapılabilir.

Temyiz (Danıştay)

İstinaf kararının niteliğine göre, kanunda öngörülen koşullar varsa Danıştay'da temyiz yoluna gidilebilir.

AYEK'in İnceleyebileceği Etik İhlal Türleri (Yönetmelik m. 9)

Yönetmeliğin 9. maddesi, kapalı bir liste halinde etiğe aykırı davranışları sayar:

Uydurma: Hayali veriler sunmak, rapor etmek veya yayımlamak.
Çarpıtma: Araştırma araç-gereçleri, işlemleri veya sonuçlarında değişiklik yapmak.
Aşırma (intihal): Başkalarının fikir, yöntem, veri, yazı ve şekillerini usulüne uygun atıf yapmadan veya izin almadan kullanmak.
Tekrar yayım: Aynı sonuçları daha önce yayımlanma durumunu belirtmeden birden fazla kez yayımlamak.
Dilimleme: Bir araştırmanın sonuçlarını bütünlüğü bozacak şekilde parçalara ayırarak birden fazla yayın yapmak.
Destekleyen kuruluşu belirtmeme: Destek alınan kurumun yayında belirtilmemesi.
Haksız yazarlık: Yazarlık katkısı olmayanı eklemek, katkısı olanı çıkarmak veya sıralamayı uygunsuz biçimde düzenlemek.
Kendi yayınından usulüne uygun kaynak göstermeden alıntı yapmak (self-plagiarism).
Kurum kaynaklarını amaç/usul dışı kullanma.
Kabul ve taahhüt beyanlarına uymama: Yanıltıcı, eksik veya gerçeğe aykırı beyan.
Görevi ihmal veya kötüye kullanma: Hakem, raportör, panelist gibi görevlerde usulsüzlük.
Asılsız etik ihlal iddiasında bulunma.

Detaylı bilgi için TÜBİTAK AYEK etik ihlal türleri ve cezaları başlıklı çalışmamızı inceleyebilirsiniz.

AYEK Yaptırımları ve Süreleri (Yönetmelik m. 10)

Kasıt veya ağır ihmal şartı varsa Yönetmelik m. 10/3'te belirtilen yaptırımlar uygulanır:

Destekleyen kuruluşu belirtmeme / Kendi çalışmasından kaynak göstermeme: 6 ay – 1 yıl
Kabul ve taahhüt beyanlarına uymama: 1 yıl – 3 yıl
Tekrar yayım / Dilimleme: 1 yıl – 2 yıl
Uydurma, Çarpıtma, Aşırma, Haksız Yazarlık, Kaynakları amaç dışı kullanma, Görevi ihmal/kötüye kullanma: 1 yıl – 5 yıl
Asılsız ihbar: 1 yıl süreyle proje süreçlerinin durdurulması

Önemli: TÜBİTAK, somut olayın niteliğini ve kusurun ağırlığını gözeterek bu sürelerde 1/3 oranında artırma veya azaltma yapma yetkisine sahiptir (m. 7/6). Ayrıca 5 yıl içinde tekerrür halinde yaptırım süresi yarısı kadar artırılır (m. 10/9).

Yaptırımın Sonuçları

TÜBİTAK'a yeni başvuruların reddi,
Devam eden proje, burs ve etkinliklerden çıkarma,
TÜBİTAK yayın organlarında yayın ve toplantılarda sunum yasağı,
Hakem, danışman, raportör, kurul üyeliği gibi görevlere son verilmesi,
Kurum ödüllerine aday gösterilememe,
Yaptırım kararının kişinin bağlı bulunduğu kurumun üst yöneticisine "gizli belge" formatında bildirilmesi (m. 10/7) — bu, üniversitelerde ayrı bir disiplin soruşturması başlatılmasına yol açabilir.

Zamanaşımı (Yönetmelik m. 11)

Yönetmeliğin 11. maddesi, AYEK'in inceleme yetkisi bakımından 5 yıllık zamanaşımı süresi öngörür:

"Kurulun incelemeye başlama yetkisi, etik kural ihlali iddiasında bulunulan eylemin gerçekleştiği tarihten itibaren beş yıldır. Üzerinden beş yıl geçmiş olan etik kural ihlali davranışlar, zaman aşımına uğramış sayılır."

Zamanaşımının Durduğu Hal

Etik ihlalin aynı zamanda suç teşkil etmesi ve ceza davası açılmış olması halinde, Kurulun inceleme yetkisi bakımından zamanaşımı durur. Bu husus özellikle intihal ve uydurma fiilleri bakımından kritiktir. Konu hakkında intihal etik ihlalinde zamanaşımı içeriğimiz de incelenebilir.

Gizlilik İlkesi (Yönetmelik m. 12)

AYEK kararları, işlem dosyaları, raportör, danışman ve ihbarcı isimleri gizlidir. Bu bilgiler, 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu çerçevesinde sadece hakkında inceleme yapılan kişiye; raportör, danışman, uzman ve iddia sahibinin isimleri belirtilmemek suretiyle verilebilir.

İtiraz veya iptal davası aşamasında, dosya içeriğinin Bilgi Edinme Kanunu kapsamında talep edilmesi, savunma hazırlığı bakımından kritik öneme sahiptir.

AYEK Kararı ile Üniversite Disiplin Soruşturmasının İlişkisi

AYEK kararı ile üniversite disiplin soruşturması birbirinden bağımsız iki ayrı idari süreçtir:

AYEK kararı: Ankara İdare Mahkemesi'nde iptal davasına konu olur.
Üniversite disiplin cezası: Üniversitenin bulunduğu yer idare mahkemesinde iptal davasına konu olur.

Her iki dava bağımsız olarak yürür ve birbirinin sonucunu beklemek zorunlu değildir. Ancak AYEK kararı, üniversite disiplin sürecinde delil değeri taşıyabileceğinden eş zamanlı strateji geliştirilmesi büyük önem taşır. Bu konuda etik ihlal disiplin soruşturması usulü yazımız faydalı olacaktır.

AYEK Sürecinde Savunma Stratejisi – Uygulamada Öne Çıkan Noktalar

Uygulamada AYEK incelemelerinde başarılı savunma stratejileri şu unsurlara dayanmaktadır:

Süre yönetimi: İlk yazılı talebin tebliğinden itibaren bir ay içinde savunma sunulmaması halinde savunma hakkından feragat edilmiş sayılır (m. 7/4).
Teknik karşı argüman: Aşırma iddiasında atıf zinciri, parafraz analizi, ortak literatür açısından açıklamalar.
Yazarlık katkısı belgelenmesi: Haksız yazarlık iddialarında e-posta yazışmaları, ham veri, yazım sürecine ait belgeler.
Kasıt-ağır ihmal eşiği: Yaptırımın uygulanabilmesi için kasıt veya ağır ihmalin inandırıcı ve yeterli belgelerle ispatı şarttır (m. 10/2).
Bilirkişi talebi: Teknik konularda mahkeme aşamasında bilirkişi incelemesi talep edilmesi.

Sıkça Sorulan Sorular (FAQ)

Tübitak Ayek kararına itiraz süresi kaç gündür?

AYEK kararına karşı, kararın tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde TÜBİTAK Başkanlığına yazılı itirazda bulunulabilir (Yönetmelik m. 7/7).

Tübitak Ayek kararına itiraz edilmezse ne olur?

İtiraz süresi içinde başvuruda bulunulmazsa idari itiraz yolu kapanır; ancak kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde idari yargıda iptal davası açma hakkı kullanılabilir.

AYEK kararına karşı hangi mahkemede dava açılır?

TÜBİTAK'ın merkezi Ankara'da bulunduğundan, Ankara İdare Mahkemelerinde iptal davası açılır.

AYEK kararına karşı iptal davası süresi nedir?

İYUK m. 7 uyarınca, kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde dava açılması zorunludur.

AYEK soruşturmasında zamanaşımı süresi ne kadardır?

Yönetmelik m. 11 uyarınca, eylemin gerçekleştiği tarihten itibaren 5 yıl geçmesi halinde Kurulun inceleme yetkisi düşer. Eylem aynı zamanda suç teşkil ediyor ve ceza davası açılmışsa zamanaşımı durur.

AYEK kararı üniversite disiplin soruşturmasını otomatik başlatır mı?

Yaptırım kararı, kişinin bağlı bulunduğu kurumun üst yöneticisine "gizli belge" formatında bildirilir (m. 10/7). Bu bildirim, üniversite bünyesinde ayrı bir disiplin soruşturması başlatılmasına yol açabilir; ancak iki süreç hukuken birbirinden bağımsızdır.

AYEK yaptırımı tekrar edilen ihlallerde ağırlaşır mı?

Evet. Yaptırım kararının Başkan tarafından onay tarihinden itibaren 5 yıl içinde yeni bir etik ihlal tespit edilirse, yaptırım süresi yarısı kadar artırılır (m. 10/9).

Yapay zeka kaynaklı uydurma referanslar AYEK kapsamında etik ihlal sayılır mı?

Yapay zeka kullanımıyla ortaya çıkan "uydurma kaynak" sorunları, niteliğine göre Yönetmelik m. 9'daki "Uydurma" veya "Aşırma" kapsamında değerlendirilebilir. Detaylı analiz için yapay zeka halüsinasyonu ve uydurma kaynak yazımız incelenebilir.

AYEK kararı için yürütmeyi durdurma talep edilebilir mi?

Evet. İYUK m. 27 uyarınca, "açıkça hukuka aykırılık" ve "telafisi güç veya imkânsız zarar" koşullarının birlikte gerçekleşmesi halinde yürütmeyi durdurma talep edilebilir.

AYEK dosyamdaki ihbarcının ismini öğrenebilir miyim?

Yönetmelik m. 12/2 uyarınca raportör, danışman, uzman ve iddia sahibinin isimleri belirtilmemek suretiyle bilgi verilebilir. Yani ihbarcının kimliği gizli tutulur.

Sonuç ve Hukuki Destek

Tübitak Ayek kararına itiraz süreci; 15 günlük idari itiraz, 60 günlük dava açma süresi, 5 yıllık zamanaşımı, kasıt-ağır ihmal eşiği ve gizlilik ilkesi gibi teknik kavramların bir arada işlediği özel bir hukuki alandır. Süre kaçırılması, savunma hakkının usulüne uygun kullanılmaması veya teknik karşı argümanın hazırlanmaması halinde araştırmacının akademik kariyeri kalıcı zarar görebilir.

Büken Hukuk & Danışmanlık, akademik davalar ve idare hukuku alanlarında TÜBİTAK AYEK kararlarına itiraz, idari iptal davaları ve bağlantılı üniversite disiplin süreçleri konusunda hukuki danışmanlık ve dava takip hizmetleri sunmaktadır. Konuya ilişkin sürecinizi değerlendirmek için akademik dava avukatı ve etik ihlal avukatı sayfalarımızı inceleyebilir, iletişim sayfamız üzerinden görüşme talep edebilirsiniz.

Yasal Uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olaya ilişkin hukuki görüş niteliği taşımaz. Her dosya kendi koşulları çerçevesinde değerlendirilmelidir. Hukuki süreç başlatmadan önce mutlaka bir avukata danışılması tavsiye edilir.