TÜBİTAK AYEK Savunma İstem Yazısı Geldiğinde Ne Yapılmalı?

TÜBİTAK Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu (AYEK) savunma istem yazısı, etik kural ihlali incelemesinin savunma aşamasına geldiğini gösteren yazılı bir bildirimdir. Yazı, isnat edilen eylemin türünü, incelemenin dayandığı belgeleri ve savunma için tanınan süreyi içerir.

Savunma istem yazısı, bir yaptırım kararı değildir. TÜBİTAK Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu Yönetmeliği m. 7/4 uyarınca etik kural ihlali kararı verilebilmesi için kişinin savunmasının alınması gereklidir. Aynı fıkra, yazılı talebin ulaştığı tarihten itibaren geçerli mazereti olmaksızın bir ay içinde cevap verilmemesini savunma hakkından feragat sayar; mevcut bilgi, belge ve delillere göre incelemeye devam edilir.

Bu yazımızda, TÜBİTAK AYEK savunma isteminin hukuki niteliğini, bir aylık süreyi, raportör ve danışman usulünü ve karar sonrası itiraz yolunu ele alınmaktadır.

Savunma istem yazısı ne anlama gelir?

Savunma istem yazısı, AYEK’in dosyayı inceleme aşamasında bulunduğunu ve ilgilisinden yazılı açıklama beklediğini gösterir. İsnat; uydurma, çarpıtma, aşırma, tekrar yayım, dilimleme, haksız yazarlık, kaynakları amaç dışı kullanma, kabul ve taahhüt beyanlarına uymama veya görevi ihmal gibi m. 9’da sayılan davranışlardan biri veya birkaçı olabilir.

Yazının en önemli hukuki sonucu şudur: Savunma alınmadan etik kural ihlali kararı verilemez (m. 7/4). Süre içinde cevap verilmezse, geçerli mazeret yoksa, feragat hükmü işler.

Savunma süresi: bir ay ve feragat

Yönetmelik m. 7/4, süreyi «Kurulun yazılı talebinin kendisine ulaştığı tarihten itibaren bir ay» olarak belirler.Bir ay içinde cevap verilmez ve geçerli bir mazeret ileri sürülmezse ilgili, savunma hakkından feragat etmiş sayılır. İnceleme, dosyadaki bilgi, belge ve delillere göre sürer. Mazeret ileri sürülecekse, belgelendirilmiş olması gerekir.

Savunma öncesi dosyada neler bulunur?

Savunma, isnat edilen eylemin türüne, incelemenin dayandığı belgelere ve Yönetmeliğin 9. maddesindeki tanıma göre yazılır. Savunmada öne çıkan unsurlar şunlardır:

• İsnat edilen etik ihlalin türü
• İncelemenin dayandığı yayın, proje, rapor veya başvuru belgesi
• Yazarlık katkısı, atıf ve veri kaydı
• Destekleyen kuruluş beyanı, kabul ve taahhüt metinleri
• Tebliğ tarihi ve savunma süresinin son günü

AYEK incelemesi, Üniversitelerarası Kurul bilimsel araştırma ve yayın etiği süreçlerinden ayrı bir idari yoldur.

Raportör, danışman ve nihai rapor

Kurul, görev alanına girdiğine karar verdiği konuda üyeleri arasından bir raportör belirler. Raportör ön inceleme sonucunu Kurula sunar; Kurul incelemenin devamına veya etik kural ihlali olmadığına karar verir (m. 7/3).

İncelemenin herhangi bir aşamasında danışmandan görüş alınabilir. Danışman, gizlilik ilkesine uygun inceleme sonuçlarını en geç bir ay içinde rapor halinde sunar; Kurul ek süre verebilir (m. 8/1).

Savunma alındıktan sonra raportör, mevcut bilgi, belge ve delilleri değerlendirerek Nihai İnceleme Raporunu hazırlar ve Kurula sunar. Kurul son değerlendirmesini yaparak karar verir (m. 7/5).

Raportör ve danışman isimleri gizlidir (m. 12/1). 4982 sayılı Kanun çerçevesinde bilgi verilirken raportör, danışman, uzman, birim ve iddia sahibinin isimleri belirtilmez (m. 12/2).

Karar, Başkan onayı ve itiraz

Kurul kararları Kurul Başkanı tarafından Başkana sunulur. Yaptırım önerilmesi hâlinde yaptırımın Başkan tarafından onaylanması gerekir. Başkan, önerilen yaptırım süresini somut olayın niteliğini nazara alarak ve gerekçesi belirtilmek suretiyle üçte bir oranında artırma veya azaltma kararı verebilir. Kurul kararı, yeniden incelenmek üzere gerekçesiyle birlikte Başkan tarafından iade edilebilir (m. 7/6).

Etik kural ihlali tespiti yapılmış olması veya açıklama ya da savunma alınmış olması durumlarında alınan karar, Başkanlık tarafından yazılı olarak bildirilir. Karara karşı tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde itiraz edilebilir. İtiraz başvuruları incelenmek üzere Başkan tarafından Kurula sevk edilir (m. 7/7).

İdari itiraz, dava açma süresini kendiliğinden durdurmaz. İtiraz ve iptal davası yolu TÜBİTAK AYEK kararına itiraz yazısında incelenmektedir.

Tübitak Ayek İncelemesinde Zamanaşımı

Kurulun incelemeye başlama yetkisi, eylemin gerçekleştiği tarihten itibaren beş yıldır (m. 11/1). Konu aynı zamanda suç teşkil ediyor ve ceza davası açılmışsa zamanaşımı durur (m. 11/2) Savunmada fiil tarihi, tebliğ tarihi ve incelemenin hangi belgeden başladığı ayrı okunur. Üniversite disiplin zamanaşımı (2547 m. 53/C) bu beş yıllık AYEK süresinin yerine geçmez.

Üniversite disiplin soruşturması ile ilişki

AYEK incelemesi ile üniversite disiplin soruşturması birbirinden bağımsızdır. Aynı yayın veya proje her iki incelemenin yapılması gündeme gelebilir. Etik ihlal disiplin soruşturması usulü yazısı üniversite rejimini konu edinmektedir.

Yaptırım kararı alınırsa, karar bağlı bulunulan kurumun üst yöneticisine «gizli belge» formatında bildirilebilir (m. 10/7). Bu bildirim, üniversitede ayrı bir süreç (disiplin soruşturması) başlatılmasına yol açabilir.

Savunma metninde hangi olgular öne çıkar?

Savunma, isnat edilen eylemin Yönetmelik m. 9’daki tanımına denk düşüp düşmediğini, kasıt veya ağır ihmalin belgelerle gösterilip gösterilmediğini ve incelemenin görev alanına girip girmediğini ele alır. Uydurma ve çarpıtma iddiasında ham veri, laboratuvar kaydı ve istatistik çıktısı; aşırma iddiasında atıf ve kaynakça; haksız yazarlık iddiasında katkı kaydı ve yazışma; tekrar yayım veya dilimlemede önceki yayının künyesi dosyada durur.

Tebliğ tarihi ve savunma süresinin hesaplanması

Bir aylık süre, Kurulun yazılı talebinin ulaştığı tarihten işlemeye başlar (m. 7/4). Süre tebliğ ile başlar. İncelemenin Kurul gündemine alınmasından itibaren altı ayda tamamlanması esastır (m. 7/11).

Sonuç

TÜBİTAK AYEK savunma istem yazısı, bir aylık cevap süresi ve feragat hükmüyle birlikte okunur. Savunma alınmadan etik kural ihlali kararı verilemez. Süre, tebliğ belgesinden okunur. Karar tebliğ edilirse karara itiraz edilmesi ve iptal davası açılması mümkündür.

TÜBİTAK AYEK savunma istem yazısının tebliği, incelemenin savunma evresine geçtiğini ve sürenin tebliğ kaydından işlediğini gösterir. Geçerli mazeret olmaksızın bir ay içinde cevap verilmezse savunma hakkından feragat edilmiş sayılır; inceleme dosyadaki belgelere göre sürer. İsnadın niteliğine uygun, dosyaya özgü bir savunma, sonraki itiraz ve iptal yolunu da etkiler.
Büken Hukuk & Danışmanlık, idare hukuku avukatı olarak yükseköğretim hukuku kapsamındaki etik inceleme ve savunma süreçlerinde hukuki danışmanlık sunmaktadır. Yazı ve ekleri görüldükten sonra ön değerlendirme için etik ihlal avukatı ve akademik dava avukatı sayfalarımızı inceleyebilir; ön görüşme için iletişim formu üzerinden veya telefon numaramızdan iletişime geçebilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

TÜBİTAK AYEK savunma süresi kaç gündür?

Yönetmelik m. 7/4 uyarınca süre, Kurulun yazılı talebinin ulaştığı tarihten itibaren bir aydır. Kesin gün tebliğ belgesinden okunur.

Süre içinde cevap verilmezse ne olur?

Geçerli mazereti olmaksızın bir ay içinde cevap verilmezse ilgili, savunma hakkından feragat etmiş sayılır. İnceleme mevcut bilgi, belge ve delillere göre sürer (m. 7/4).

Savunma alınmadan yaptırım kararı verilebilir mi?

Etik kural ihlali kararı verilebilmesi için kişinin savunmasının alınması gereklidir (m. 7/4). Feragat hükmü işlediyse inceleme dosyadaki belgelere göre devam eder.

Raportör raporu savunmadan sonra mı yazılır?

Raportör önce ön incelemeyi sunar. Savunma alındıktan veya feragat hükmü işledikten sonra Nihai İnceleme Raporu hazırlanır ve Kurula sunulur (m. 7/3, m. 7/5).

Danışman görüşü ne kadar sürede gelir?

Görevlendirilen danışman, gizlilik ilkesine uygun inceleme sonuçlarını en geç bir ay içinde rapor halinde sunar. Kurul ek süre verebilir (m. 8/1).

Savunma sonrası karara itiraz süresi nedir?

Kararın tebliğ tarihinden itibaren 15 gün içinde itiraz edilebilir. İtiraz, Başkan tarafından Kurula sevk edilir (m. 7/7).

AYEK savunması üniversite disiplin savunmasının yerine geçer mi?

Geçmez. İki süreç hukuken bağımsızdır. Bir yoldaki savunma, diğer yoldaki süreyi durdurmaz.

Savunma süresi tebliğden mi, yazının tarihinden mi işler?

Yönetmelik m. 7/4, süreyi Kurulun yazılı talebinin ulaştığı tarihten itibaren bir ay olarak belirler. Kesin gün tebliğ belgesinden okunur.

İnceleme altı ayda bitmezse ne olur?

Tüm inceleme ve değerlendirmelerin Kurul tarafından gündeme alınmasından itibaren altı ayda tamamlanması esastır. Sürecin uzaması hâlinde Kurul uzama gerekçesini Başkanlığa iletir (m. 7/11).

TÜBİTAK AYEK savunma istem yazısı ve ekleri görüldükten sonra iletişim üzerinden ön değerlendirme talep edilebilir.

Yasal Uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olaya ilişkin hukuki görüş niteliği taşımaz. İçerikte yer alan bilgiler, yayın tarihindeki mevzuat ve uygulama esas alınarak hazırlanmış olup zaman içinde değişiklik gösterebilir. Her dosya kendi koşulları çerçevesinde değerlendirilmelidir.

Kaynaklar

• TÜBİTAK Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu Yönetmeliği (Bilim Kurulu 07/11/2015-247; değişiklik 12/05/2018-277), tam metin: 277_islenmis_hali_1.pdf (erişim 20.09.2026)