Vakıf Üniversitesinde Kayıt Silme İşlemi İptal Edilebilir mi?

Öğrencinin ücret borcu bulunması, vakıf üniversitesinin kaydı tek taraflı olarak silmesi için kendiliğinden yeterli sebep değildir. Yükseköğretim Kanunu, azami süreler içinde öğrenim ücretinin ödenmemesini ve kaydın yenilenmemesini ilişik kesme sebebi saymaz. Dört yıl üst üste ödenmeme ve kayıt yenilememe hâlinde bile ilişik kesme, üniversite yetkili kurullarının kararına ve Yükseköğretim Kurulunun onayına bağlıdır (Yükseköğretim Kanunu, 1981, m.44/c). Vakıf üniversitesinde kayıt silme işleminin iptali ise idare mahkemesinde açılacak iptal davasıyla istenir. Özel bir süre öngörülmemişse dava süresi, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren altmış gündür. Dava açılması, işlemi tek başına durdurmaz.

Kayıt Silme ile Kayıt Sildirme Aynı Değildir

Bu yazının konusu, üniversitenin öğrenci hakkında tesis ettiği kayıt silme veya ilişik kesme işlemi ve bu işleme karşı başvurulabilecek hukuki yollardır. Öğrencinin kendi başvurusuyla kaydını sildirmesi ise ayrı bir durumdur; orada işlemi isteyen öğrencidir ve gündeme gelen soru, ödenen ücretin akıbetidir. Bu konuyu Vakıf Üniversitesinde Kayıt Sildirme ve Ücret İadesi yazımızda anlattık.

2547 Sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun Vakıf Üniversitelerine Uygulanması ve Kapsamı

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun Kapsam: başlıklı 2. maddesi;

"Bu kanun; yükseköğretim üst kuruluşlarını, bütün yükseköğretim kurumlarını, bağlı birimlerini ve bunlarla ilgili faaliyet ve esasları kapsar."

hükmünü amirdir. Vakıf üniversiteleri, Anayasa ve kanun gereği kamu tüzel kişiliğine sahip yükseköğretim kurumlarıdır. 2547 sayılı Kanun’un Ek 2. maddesi vakıf yükseköğretim kurumlarının akademik çalışmalar, öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden Kanun’da belirtilen esas ve usullere tabi olduğunu hüküm altına almıştır. Kanun’un Ek 8. maddesinde ise;

"Vakıfca kurulacak yüksekögretim kurumlarındaki akademik organlar, Devlet yükseköğretim kurumlarındaki akademik organlar gibi düzenlenir ve onların görevlerini yerine getirir."

kuralı getirilmiştir. Bu çerçevede öğrencilik statüsü, kayıt, ders intibakları, azami öğrenim süreleri, kayıt silme koşulları ve disiplin süreçlerine ilişkin temel kurallar (özellikle 44. ve 54. maddeler) vakıf üniversiteleri yönünden de doğrudan bağlayıcı ve emredici niteliktedir.

Ücret Borcu ve Kayıt Yenilememe Sebebiyle İlişik Kesme Usulü ve Yargısal Denetimi

Vakıf üniversitelerinin azami süresi içinde olan öğrencinin, öğrenim ücretinin ödenmemesi veya dönemsel kayıt yenilenmemesi gerekçesiyle tek taraflı işlemle sadece bu sebeplerle kayıt silmeleri mümkün değildir. 2547 sayılı Kanun’un açık hükmüne aykırıdır. 2547 sayılı Kanun’un 44. maddesinin (c) fıkrasında:

"Azami süreler içinde katkı payı veya öğrenim ücretinin ödenmemesi ile kayıt yenilenmemesi nedeniyle öğrencilerin ilişikleri kesilmez. Ancak üniversite yetkili kurullarının kararı ve Yükseköğretim Kurulunun onayı ile dört yıl üst üste katkı payı veya öğrenim ücretinin ödenmemesi ile kayıt yenilenmemesi nedeniyle öğrencilerin ilişikleri kesilebilir."

hükmü yer almaktadır. Bu kural uyarınca:

1. Azami öğrenim süresi içinde bulunulması şartıyla, salt öğrenim ücreti borcu veya kayıt yenilememe durumu doğrudan kayıt silme sebebi yapılamaz.
2. İlişik kesilebilmesi için ücret ödememe veya kayıt yenilememe eyleminin kesintisiz olarak dört yıl üst üste sürmesi zorunludur.
3. Dört yıllık süre dolsa dahi üniversite yetkili kurullarının kararı tek başına yeterli olmayıp, Yükseköğretim Kurulunun (YÖK) onayı kurucu bir geçerlilik ve yetki şartıdır.

Azami Öğrenim Süresinin Dolması Nedeniyle İlişik Kesme ve Tanınan Haklar

2547 sayılı Kanun’un 44. maddesinin (c) fıkrası uyarınca:

• Bir yıl süreli yabancı dil hazırlık sınıfı hariç tutulmak üzere, derslerin verildiği dönemden başlamak şartıyla azami süreler; iki yıllık önlisans programlarında azami 4 yıl, dört yıllık lisans programlarında azami 7 yıl, beş yıllık lisans programlarında azami 8 yıl, altı yıllık lisans programlarında ise azami 9 yıl olarak belirlenmiştir.
• Kanun koyucu, azami sürenin dolması durumunda doğrudan kayıt silinmesini yasaklamış ve mezuniyeti sağlamak amacıyla son sınıf öğrencilerine kademeli haklar öngörmüştür:
• • İki Ek Sınav Hakkı: Son sınıf öğrencilerine başarısız oldukları veya alamadıkları tüm teorik ve uygulamalı dersler için tanınır.
  • Ek Yarıyıl/Yıl Hakları: Ek sınavlar neticesinde başarısız ders sayısını beş derse indirenlere üç yarıyıl; ek sınavlara girmeksizin beş derse kadar başarısızlığı olanlara dört yarıyıl (sınıf geçme sisteminde iki öğretim yılı) ek süre verilir.
  • Sınırsız Sınav Hakkı: Başarısız ders sayısını bire indiren öğrencilere veya tüm dersleri başarmasına rağmen mezuniyet not ortalamasını sağlayamayanlara sınırsız sınav hakkı tanınır. 

Yönetmelikle Haklar Daraltılamaz

Danıştay 8. Dairesi (E. 2002/3278, K. 2003/286 ), "azami öğretim süresine göre öğrenimini tamamlama imkanı bulunan öğrencilerin, iki akademik yıl üst üste genel not ortalamasını tutturamaması üzerine ilişiğinin kesilmesi yönündeki düzenlemenin, 2547 sayılı Yasanın 44. maddesinin amacına uyarlığı bulunmamaktadır." gerekçesiyle davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararını bozmuştur ("temyiz isteminin kabulüyle … İdare Mahkemesi kararının bozulmasına ve yeniden bir karar verilmek üzere dava dosyasının anılan İdare Mahkemesine gönderilmesine"). Üniversite yönergelerinin de üst hukuk normuna aykırı olamayacağı Danıştay 8. Dairesi (E. 2019/4965, K. 2022/3079 ) kararında "anılan Yönerge düzenlemesinin iptal edilmemiş olmasının, bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline engel teşkil etmeyeceği" şeklinde vurgulanmıştır.

Azami Sürelerin Başlangıç Hesabı

6569 sayılı Kanun ile 2547 sayılı Kanun’a eklenen Geçici 67. maddeye göre "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte yükseköğretim kurumlarında kayıtlı olan öğrenciler bakımından azami sürelerin hesaplanmasında, daha önceki öğrenim süreleri dikkate alınmaz."

Danıştay 8. Dairesi (E. 2024/2517, K. 2025/4341 ); "Böylece, 26.11.2014 itibarıyla yükseköğretim kurumlarında kayıtlı olan öğrenciler bakımından azami süreler baştan başlatılmıştır." değerlendirmesini yapmış, dönemlik sistemlerde 2014-2015 bahar döneminden, yıllık sistemlerde ise 2015-2016 güz döneminden başlatılacağını belirterek Bölge İdare Mahkemesi kararını onamıştır ("kararının yukarıda belirtilen açıklamayla ONANMASINA").

Danıştay 8. Dairesi (E. 2024/5768, K. 2025/5060 ) kararında da "26/11/2014 tarihi öncesi veya sonrasında kayıt yaptıran bütün öğrenciler, 26/11/2014 tarihi itibariyle yürürlüğe giren hükümlere tabi olacak" denilerek yıllık sistemde 2023-2024 baharından önce yapılan ilişik kesme işleminin iptali onanmıştır. Benzer şekilde Danıştay 8. Dairesi E. 2022/6035 , E. 2022/6034 , E. 2022/3046 , E. 2022/7404 , E. 2023/4533 , E. 2022/4546 ve E. 2024/1408 sayılı dosyalarında azami süre dolmadan tesis edilen kayıt silme işlemlerinin iptalini onamıştır. Buna karşılık, Danıştay 8. Dairesi (E. 2023/6215, K. 2024/4345 ) kararında, azami sürede öğrenimini tamamlayamayan öğrencinin işlem tarihindeki durumu itibarıyla beşten fazla başarısız dersi bulunması nedeniyle Bölge İdare Mahkemesince verilen davanın reddi kararı Danıştayca onanmıştır.

Yabancı Dil Hazırlık Sınıfında İlişik Kesme Esasları

2547 sayılı Kanun’un 44. maddesinin (c) fıkrasında yabancı dil hazırlık sınıflarına ilişkin esaslar şu şekilde tespit edilmiştir:

• "Hazırlık eğitim süresi azami iki yıldır."
• İsteğe Bağlı Hazırlık: Öğretim dili tamamen Türkçe olan programlarda isteğe bağlı olarak açılan hazırlık sınıfında başarısız olan öğrencilerin ilişikleri kesinlikle kesilmez; öğrenciler doğrudan programlarına geçerek eğitimlerine devam ederler.
• Zorunlu Hazırlık: "Öğretim dili tamamen veya kısmen yabancı dil olan programların hazırlık sınıfını iki yıl içinde başarı ile tamamlayamayan öğrencilerin programdan ilişiği kesilir."
• Eşdeğer Türkçe Programa Yerleştirme: Zorunlu hazırlık sınıfında başarısız olarak ilişiği kesilen öğrencilere, kendi yükseköğretim kurumlarında öğretim dili Türkçe olan eşdeğer bir programa kayıt yaptırma veya ÖSYM tarafından merkezi yerleştirme puanları esas alınarak Türkçe öğretim yapan bir programa yerleştirilme imkânı kanunen tanınmıştır.

Disiplin Cezası Olarak Yükseköğretim Kurumundan Çıkarma

2547 sayılı Kanun’un 54. maddesi öğrenci disiplin rejimini düzenlemiş olup, en ağır yaptırım olan "Yükseköğretim kurumundan çıkarma cezası" yalnızca Kanun’un 54/1-d bendinde tahdidi olarak sayılan şu dört eylem halinde verilebilir:

• Mahkeme kararıyla kesinleşmiş olmak kaydıyla suç işlemek amacıyla örgüt kurmak, yönetmek veya örgüte üye olmak,
• Uyuşturucu veya uyarıcı maddeleri satmak, başkalarına vermek ya da ticaretini yapmak,
• 6136 sayılı Kanun’a aykırı ateşli silah, bıçak, patlayıcı maddeleri kullanmak,
• Cinsel dokunulmazlığı ihlal etmek.

Kanun’un 54/2-b maddesi gereğince, disiplin suçunun tekerrürü gerekçesiyle yükseköğretim kurumundan çıkarma cezası verilemez. Disiplin sürecinde soruşturma zamanaşımı sürelerine (fiilin öğrenilmesinden itibaren 3 ay, her halde fiilin işlenmesinden itibaren 2 yıl) uyulması, en az 7 günlük yazılı savunma hakkı tanınması ve cezanın yetkili kurulca verilmesi kurucu geçerlilik şartlarıdır

Vakıf Üniversitesinde Kayıt Silme İşlemi İptal Edilebilir mi?

Vakıf üniversitelerinin ayıt silme işlemi idari işlem olduğu için iptal davasına konu edilebilir. İptal davasının ayrıntılarına girmeden önce hemen ifade etmek isteriz ki, bu yazımız, vakıf üniversitenin öğrencinin kaydını silmesi işlemine ilişkindir. Lisansüstü tezde başarısızlığa dayanan ilişik kesme, lisansüstü tezde başarısızlık ve ilişik kesme yazımızda ele alınmıştır. Doktora yeterlik sınavındaki başarısızlığa itiraz, doktora yeterlik sınavına itiraz yazımızın konusudur.

A. Dava Türü ve Görevli/Yetkili Mahkeme

Vakıf üniversitelerinin öğrencilik statüsünü sona erdiren kayıt silme işlemleri idari işlem niteliğindedir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun (İYUK) 2. maddesi kapsamında bu işlemlerin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden hukuka aykırılığı ileri sürülerek İdare Mahkemesinde iptal davası açılır. 2577 sayılı Kanun’un 32. maddesinin 1. fıkrası gereğince genel yetkili mahkeme, işlemi tesis eden vakıf üniversitesinin rektörlüğünün/merkezinin bulunduğu yer idare mahkemesidir.

B. Dava Açma Süresi

2577 sayılı Kanun’un 7. maddesinin 1. fıkrası uyarınca idare mahkemelerinde genel dava açma süresi 60 gündür. Bu süre, kayıt silme işlemine ilişkin yazılı bildirimin veya elektronik tebligatın yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren işlemeye başlar.

C. Dava Öncesi İdareye Başvuru (İYUK m. 11 - İhtiyari Başvuru)

2577 sayılı Kanun’un 11. maddesi uyarınca ilgililer tarafından doğrudan dava açılabileceği gibi idari başvuru yolu da kullanılabilir:

"1. İlgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebilir. Bu başvurma, işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durdurur. 2. Otuz gün içinde bir cevap verilmezse istek reddedilmiş sayılır. 3. İsteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve başvurma tarihine kadar geçmiş süre de hesaba katılır."

Buna göre 60 günlük süre içinde üniversiteye (Rektörlük veya ilgili Dekanlık) başvuru yapıldığında süre durur; idarenin ret cevabı vermesi veya 30 gün sessiz kalarak zımnen reddetmesi üzerine, başvurudan önce geçmiş süre hesaba katılarak kalan bakiye süre içinde iptal davası açılabilir.

D. Yürütmenin Durdurulması Talebi

2577 sayılı Kanun’un 27. maddesinin 2. fıkrasına göre:

"Danıştay veya idari mahkemeler, idari işlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve idari işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda, davalı idarenin savunması alındıktan veya savunma süresi geçtikten sonra gerekçe göstererek yürütmenin durdurulmasına karar verebilirler. Uygulanmakla etkisi tükenecek olan idari işlemlerin yürütülmesi, savunma alındıktan sonra yeniden karar verilmek üzere, idarenin savunması alınmaksızın da durdurulabilir."

Dava açmak kayıt silme işlemini kendiliğinden durdurmaz. Yürütmenin durdurulması ayrıca istenmelidir. Mahkeme, zararın telafi edilemeyecek olmasına ve işlemin açıkça hukuka aykırı olmasına birlikte bakar. Karar kural olarak üniversitenin savunmasından sonra verilir. Bu sebeple açılacak iptal davasında mutlaka yürütmenin durdurulması talep edilmeli, telafisi imkânsız zararların önüne geçmek adına mahkemeden davalı idarenin savunması alınmaksızın (savunmaya kadar) geçici yürütmenin durdurulması kararı verilmesi istenmelidir.

Sonuç

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 2., Ek 2. ve Ek 8. maddeleri uyarınca vakıf üniversiteleri öğrencilik statüsü, ders intibakları, azami süreler ve disiplin hukuku bakımından devlet üniversiteleriyle aynı emredici kurallara tabidir; dolayısıyla vakıf üniversitelerinin tesis ettiği tek taraflı kayıt silme (ilişik kesme) işlemleri idari yargıda iptal davasına konu edilebilir. Kanun’un 44/c maddesi gereğince azami süre içinde salt ücret borcu veya kayıt yenilememe sebebiyle doğrudan ilişik kesilemez; bunun için kesintisiz 4 yıl üst üste ihlal, üniversite yetkili kurul kararı ve kurucu nitelikteki YÖK onayı şart olup, azami öğrenim süresi dolsa dahi son sınıf öğrencilerine tanınan 2 ek sınav, ek yarıyıl ve sınırsız sınav hakları tanınmadan kayıt silinemez. Yabancı dil hazırlıkta ise isteğe bağlı hazırlıkta başarısızlık ilişik kesme nedeni olamazken, zorunlu hazırlıkta 2 yıl sonunda başarısız olan öğrenciye Türkçe eşdeğer programa yerleştirilme hakkı verilmesi zorunludur. Kanun’un 54. maddesi kapsamında kurumdan çıkarma cezası ise yalnızca maddede tahdidi olarak sayılan 4 ağır fiil karşılığında ve usul güvencelerine (zamanaşımı, en az 7 günlük savunma hakkı, yetkili kurul) uyularak verilebilir; tekerrür gerekçesiyle çıkarma cezası verilemez. Hukuka aykırı kayıt silme işlemine karşı tebliğden itibaren 60 gün içinde üniversite merkezinin bulunduğu yer İdare Mahkemesinde iptal davası açılabilir; eğitim hakkının kesintiye uğramaması ile sınav/dönem kaybı gibi telafisi güç zararların önlenmesi adına dava dilekçesinde idarenin savunması alınmaksızın (savunmaya kadar) geçici yürütmenin durdurulması talep edilmelidir.

Diğer Makalelerimiz

Lisansüstü tezde başarısızlığa dayanan ilişik kesme, lisansüstü tezde başarısızlık ve ilişik kesme yazımızda ele alınmıştır. Doktora yeterlik sınavındaki başarısızlığa itiraz, doktora yeterlik sınavına itiraz yazımızın konusudur. Araştırma görevlisinin 50/d sözleşmesinin sona erdirilmesi ayrı bir işlemdir ve 50/d sözleşme feshi yazımızda anlatılmıştır. Öğrenci affı, silinen kaydı geri açabilen ayrı bir yoldur. Başvuru için öğrenci affı başvurusu yazımızı inceleyebilirsiniz. İptal davasının genel çerçevesi için idari işlemin iptali davası yazımıza bakabilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Ücret borcu kaydı kendiliğinden siler mi?

Hayır. Azami süreler içinde öğrenim ücretinin ödenmemesi ve kaydın yenilenmemesi ilişik kesme sebebi değildir. İlişik kesme ancak dört yıl üst üste ödenmeme ve kayıt yenilememe hâlinde, üniversite yetkili kurulunun kararı ve Yükseköğretim Kurulunun onayı ile mümkündür (Yükseköğretim Kanunu, 1981, m.44/c).

Kayıt sildirme ile kayıt silme aynı işlem midir?

Hayır. Kayıt sildirmede öğrenci kaydının silinmesini kendisi ister. Kayıt silmede ise işlemi üniversite tek taraflı olarak kurar. İptal davası bu ikinci işleme ilişkindir. Bu yazı, öğrencinin kendi isteğiyle kayıt sildirmesinde ödenen ücretin iadesini anlatmaz.

İptal davası nerede ve hangi sürede açılır?

İptal davası idare mahkemesinde açılır. Kayıt silme işlemi için özel bir süre öngörülmemişse dava süresi, yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden itibaren altmış gündür (İdari Yargılama Usulü Kanunu, 1982, m.7).

Dava açmak işlemi durdurur mu?

Hayır. Dava açılması işlemin yürütülmesini durdurmaz. Yürütmenin durdurulması ayrıca istenmelidir. Mahkeme, telafisi güç veya imkânsız zarar ile işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarını birlikte arar (İdari Yargılama Usulü Kanunu, 1982, m.27).

Yükseköğretim kurumundan çıkarma, ücret kaydı silme midir?

Hayır. Yükseköğretim kurumundan çıkarma, Kanunda ayrı bir disiplin cezası olarak tanımlanır. Ücret borcuna veya azami süreye dayanan ilişik kesmeden farklı bir işlemdir (Yükseköğretim Kanunu, 1981, m.54/1-d).

Öğrenci affı bu davanın yerine geçer mi?

Hayır. Öğrenci affı, silinen kaydı geri açabilen ayrı bir yoldur ve kendi şartlarına bağlıdır. Kayıt silme işleminin hukuka aykırılığını ileri sürmenin yolu ise iptal davasıdır. Affın şartları için öğrenci affı 2026 yazımıza bakabilirsiniz.

Sonuç

Vakıf üniversitesinin kayıt silme işlemi, dayandığı sebebe göre farklı şartlara bağlıdır. Ücret borcunda dört yıl, kurul kararı ve Yükseköğretim Kurulu onayı birlikte aranır; azami süre, hazırlık sınıfı ve disiplin cezası ise ayrı hükümlere tabidir. İşlemin iptali, yazılı bildirimden itibaren işleyen dava süresi içinde idare mahkemesinden istenir ve kaydın dava süresince açık kalması için yürütmenin durdurulması ayrıca talep edilmelidir. Kendi dosyanızdaki işlemin hangi sebebe dayandığını ve sürenin nasıl işlediğini değerlendirmek için bizimle iletişime geçebilirsiniz.

Kaynakça

İdari Yargılama Usulü Kanunu. (1982, 20 Ocak). Resmî Gazete (Sayı: 17580). 27 Ekim 2026 tarihinde https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.2577.htm adresinden erişildi.

Yükseköğretim Kanunu. (1981, 6 Kasım). Resmî Gazete (Sayı: 17506). 27 Ekim 2026 tarihinde https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.2547.htm adresinden erişildi.

Yasal Uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olaya ilişkin hukuki görüş niteliği taşımaz. İçerikte yer alan bilgiler, yayın tarihindeki mevzuat ve uygulama esas alınarak hazırlanmış olup zaman içinde değişiklik gösterebilir. Her dosya kendi koşulları çerçevesinde değerlendirilmelidir.