50/d Araştırma Görevlisi Sözleşme Feshi Davaları 2026

50/d sözleşme feshi, 2547 sayılı Kanun'un 50/d maddesi kapsamında istihdam edilen araştırma görevlilerinin sözleşmelerinin yenilenmemesi veya feshedilmesidir. Bu rehberde 50/d sözleşme feshi davalarını inceliyoruz.

50/d Nedir?

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 50/d maddesi, lisansüstü eğitim yapan araştırma görevlilerinin belirli süreli sözleşmelerle istihdamını düzenler.

Madde Metni

"Lisansüstü öğretim yapan öğrenciler, kendilerine tahsis edilebilir öğretim üyesi kadro sayısının yarısını geçmemek üzere, ilgili anabilim dallarında araştırma görevlisi kadrolarına atanabilirler."

• 2547 sayılı Kanun'un 50/d maddesi uyarınca araştırma görevlileri, lisansüstü eğitim-öğretim yapan öğrenciler arasından, her defasında bir yıl için atanırlar.
• Amaç: Bu kadroların temel amacı, lisansüstü eğitim gören öğrencilerin maddi olarak desteklenmesi ve akademik hayata hazırlanmasıdır.
• Vakıf Üniversiteleri: Vakıf Yükseköğretim Kurumları Yönetmeliği (md. 23) ve Anayasa'nın 130. maddesi uyarınca, vakıf üniversitelerinde çalışan akademik personel de özlük hakları ve disiplin işlemleri bakımından 2547 sayılı Kanun hükümlerine tabidir

Sözleşme Yenilememesi Sebepleri

Yasal Sebepler

• Azami Sürenin Dolması: Lisansüstü eğitim (yüksek lisans/doktora) için yönetmeliklerde belirlenen azami sürelerin tamamlanması ve eğitimin bitirilememesi.
• Eğitimin Tamamlanması: Doktora öğreniminin tamamlanması üzerine kadro ile ilişiğin kesilmesi hukuka uygun görülmektedir.
• Akademik Başarısızlık: İlgili anabilim dalı veya enstitü tarafından somut verilerle (yayın eksikliği, tez aşamasındaki başarısızlık raporları vb.) ortaya konulan yetersizlik.
• Disiplinsizlik: Görev tanımlarına aykırı davranışlar veya çalışma düzenini bozan eylemler (ancak bu durumun usulüne uygun bir soruşturma ile tespiti gerekir).
• Hizmet İhtiyacının Sona Ermesi: Kadro planlaması veya bölümün kapatılması gibi nesnel nedenler.

Şüpheli Sebepler

Yargı mercileri, idarenin takdir yetkisini denetlerken şu hususları "şüpheli" ve iptal gerekçesi kabul etmektedir:

• Soruşturmasız Fesih/Yenilememe: Disiplinsizlik veya uyumsuzluk iddiası varsa, disiplin soruşturması yapılmadan işlem tesis edilmesi.
• Soyut Gerekçeler: "Verim alınamadığı", "hizmetine ihtiyaç duyulmadığı" veya "uyumsuz olduğu" gibi iddiaların somut bilgi, belge veya tutanakla desteklenmemesi.
• Tek Seferlik Küçük Hatalar: Sınava 20 dakika geç kalma gibi tekil ve ölçüsüz olayların sözleşme yenilememe gerekçesi yapılması.
• Eğitim Hakkının Engellenmesi: Başka bir üniversitede lisansüstü eğitim alıyor olmanın tek başına yenilememe gerekçesi yapılamayacağı.
• Beraatle Sonuçlanan Soruşturmalar: Hakkında adli/idari soruşturma açılan ancak beraat eden veya ceza almayan personelin bu gerekçeyle ilişiğinin kesilmesi.
• Kişisel husumet
• Akademik görüş farklılığı
• Keyfi uygulama
• Ayrımcılık

Dava Açma Hakkı

• Görevli ve Yetkili Mahkeme: İşlemin tebliğinden itibaren 60 gün içinde, üniversitenin bulunduğu yerdeki İdare Mahkemesi'nde dava açılmalıdır. (Vakıf üniversiteleri dahil).
• Dava Türü: İşlemin iptali ile birlikte, işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal ve özlük hakların (maaş, ek ders vb.) yasal faiziyle ödenmesi talepli "İptal ve Tam Yargı" davası açılmalıdır.
• Yürütmenin Durdurulması (YD): Akademik kariyerin kesintiye uğraması "telafisi güç veya imkansız zarar" doğurabileceğinden, dava dilekçesinde mutlaka YD talep edilmelidir.

Dava Gerekçeleri

1. Usul Hataları

• Savunma hakkı verilmemesi
• Gerekçesiz karar
• Bildirim eksikliği
• Süre ihlalleri

2. Keyfi Uygulama

• Nesnel kriterlerin yokluğu
• Eşit davranılmama
• Kişisel nedenler
• Ayrımcılık

3. Hukuka Aykırılık

• Mevzuata aykırı karar
• Takdir yetkisinin kötüye kullanımı
• Yetki aşımı

4. Eşitlik İhlali

• Benzer durumda farklı muamele
• Emsal uygulamalar
• Objektif kriter eksikliği

İspat Yükü

 İdare, takdir yetkisini kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun kullandığını somut delillerle ispat etmekle yükümlüdür. Davacı taraf ise akademik çalışmalarını (yayınlar, sınav gözetmenlikleri) ve hakkında olumsuz bir sicil olmadığını vurgulamalıdır.

Kazanılan Dava Sonrası

Göreve İade

• İptal kararı Üniversite Rektörlüğü tarafından uygulanır.
• Kişinin işe başlangıcı yapılır.
• Kişiye geriye dönük biçimde haklarının iadesi gerekir.
• Maaş farklarının ödenmesi gerekir.

İdarenin Yükümlülükleri

• İdare kararı 30 gün içinde uygulamak zorundadır.
• Geriye dönük haklar ve parasal hakların ödemesi de yapılmalıdır.

Disiplin Cezaları ve 50/d

İlişki

Disiplin cezası nedeniyle fesih yapılacaksa, ceza kesinleşmiş olmalıdır. Ayrıca sözleşme feshinin verilen disiplin cezası ile ölçülü olması da gerekir. Disiplin cezası olmadan performans gerekçeli fesih yargı mercilerince kabul edilmemektedir. Dolayısıyla disiplin cezası nedeniyle fesih, nesnel kriterlere dayanmalıdır.

50/d sözleşme feshi dava edilebilir mi?

Evet, hukuka aykırı fesih kararlarına karşı iptal davası açılabilir.

Dava süresi ne kadar?

Kararın tebliğinden itibaren 60 gündür.

Yürütmenin durdurulması alınabilir mi?

Şartları sağlanıyorsa (telafisi güç zarar + hukuka aykırılık) alınabilir.

Dava kazanılırsa ne olur?

Göreve iade sağlanır ve geriye dönük haklar ödenir.

50/d'den 33/a'ya geçiş mümkün mü?

Kadro açılması ve atama şartlarının sağlanması halinde mümkündür.

Profesyonel Hukuki Destek

50/d sözleşme feshi davalarında Büken Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.

İletişim: 05070575335