Doktora Unvanının İntihal Nedeniyle İptali ve İptal Davası

Doktora unvanının intihal nedeniyle iptali, tez savunmasında başarılı bulunarak doktora diploması almış bir kişinin derecesinin, tezde veya dereceye dayanak oluşturan çalışmada intihal bulunduğu gerekçesiyle sonradan kaldırılmasıdır. Bu işlem, henüz savunulmamış bir tezin benzerlik incelemesiyle aynı şey değildir; yüksek lisans tezinde intihal incelemesi, yüksek lisans tezinin veya diplomasının iptali, doçentlik unvanının geri alınması ve intihalin suç ya da disiplin yönü birbirinden farklıdır.

Doktora Derecesi Nasıl Kazanılır?

Doktora derecesi, doktora tezinin jüri önünde savunularak kabul edilmesi ve tezin süresi içinde enstitüye teslim edilip şekil yönünden uygun bulunmasıyla kazanılır. Doktora diploması, bu iki adımın sonunda verilir.

Yasal Tanım ve Dayanak

2547 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin (t) bendine göre doktora, lisansüstü öğretimin kademelerinden biridir. Doktorada, özgün bir araştırmanın sonuçlarının ortaya konulması amaçlanır. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliğinin 15 inci maddesinin altıncı fıkrasına göre doktora çalışması sonunda hazırlanacak tez; bilime yenilik getirme, yeni bir bilimsel yöntem geliştirme veya bilinen bir yöntemi yeni bir alana uygulama niteliklerinden en az birini yerine getirmelidir. 2547 sayılı Kanunun 3. maddesinin (t) fıkrasının (2) numaralı bendine göre doktora:

“Lisansa dayalı en az altı veya yüksek lisans veya eczacılık veya fen fakültesi mezunlarınca Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı tarafından düzenlenen esaslara göre bir laboratuvar dalında kazanılan uzmanlığa dayalı en az dört yarı yıllık programı kapsayan ve orijinal bir araştırmanın sonuçlarını ortaya koymayı amaçlayan bir yükseköğretimdir.”

Doktora Derecesinin Kazanılma Aşamaları

Bir adayın doktora derecesini hukuken kazanabilmesi için şu aşamaları sırasıyla tamamlaması gerekir:

1. Kabul ve Başvuru Şartları: Tezli yüksek lisans (veya doğrudan doktora için lisans) mezuniyet derecesine sahip olmak, Akademik Personel ve Lisansüstü Eğitimi Giriş Sınavı (ALES) ve yabancı dil yeterlilik şartlarını sağlamak, İlgili enstitünün mülakat/değerlendirme sürecini geçerek programa kayıt yaptırmak.
2. Ders Dönemi ve Kredilerin Tamamlanması: Zorunlu ve seçmeli derslerin, seminer çalışmasının ve asgari AKTS/yerel kredi yükünün başarıyla ve belirlenen ağırlıklı genel not ortalamasıyla tamamlanması.
3. Doktora Yeterlik Sınavı: Ders dönemini başarıyla bitiren adayın, bilim dalındaki temel alanlar ve araştırma derinliğine yönelik yazılı ve sözlü aşamalardan oluşan yeterlik sınavını geçmesi.
4. Tez Önerisi ve Tez İzleme Komitesi (TİK) Süreci: Yeterlik sınavından sonra adayın sunduğu tez önerisinin Tez İzleme Komitesi tarafından kabul edilmesi, Belirli periyotlarla yapılan TİK ara rapor savunmalarında başarılı bulunulması.
5. Orijinal Tezin Hazırlanması ve İntihalden Ari Olması: Doktora tezinin; bilime yenilik getirme, yeni bir bilimsel yöntem geliştirme veya bilinen bir yöntemi yeni bir alana uygulama niteliğini haiz özgün (orijinal) bir araştırma olması, Bilimsel araştırma ve yayın etiğine uygun biçimde, intihal ve sahtecilik barındırmaksızın hazırlanması.
6. Tez Savunması ve Mezuniyet: Alanında uzman öğretim üyelerinden oluşan asıl ve yedek jüri önünde tezin sözlü olarak başarıyla savunulması, İlgili Enstitü Yönetim Kurulunun mezuniyet kararı almasıyla birlikte doktora diploması düzenlenir ve kişi resmî olarak “Doktor” (Dr. / Ph.D.) derecesini ve unvanını kazanır.

Doktora Tezinde Savunma Öncesinde İntihal Tespit Edilmesi

Yükseköğretim mevzuatında intihal, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 53/b-5-a maddesinde “Başkalarına ait özgün fikir, metot, veri veya eserleri bilimsel kurallara uygun biçimde atıf yapmadan kısmen veya tamamen kendisine ait gibi göstermek” şeklinde tanımlanmıştır.

Yönetmeliğin 22 nci maddesinin ikinci fıkrasına göre doktora tezinin savunmasından önce ve düzeltme verilen tezlerde düzeltme ile birlikte öğrenci tezini tamamlayarak danışmanına sunar. Danışman, tezin savunulabilir olduğuna ilişkin görüşüyle birlikte tezi enstitüye teslim eder. Enstitü, teze ilişkin intihal yazılım programı raporunu alarak danışmana ve jüri üyelerine gönderir. Savunma öncesinde intihal hakkında karar verecek organ enstitü yönetim kuruludur.

Doktora Unvanı Alındıktan Sonra İntihal Tespiti

Mezuniyet ve diploma verilmesi işlemi kurucu ve yararlandırıcı bir idari işlemdir. Kişinin mezuniyet şartı olan tezi bizzat ve bilimsel usullere uygun şekilde hazırlamadığı, dolayısıyla mezuniyet koşulunu gerçekte sağlamadığı sonradan anlaşıldığında idare, sakat tesis edilmiş bu işlemi hukuk âleminden kaldırmaktadır. İdare hukukunun temel kuralı uyarınca hukuka aykırı idari işlemler ancak dava açma süresi (60 gün) içinde geri alınabilir; bu sürenin geçmesiyle işlem ilgilisi lehine kazanılmış hak (müktesep hak) doğurur. Ancak işlemin ilgilinin hilesi, gerçeğe aykırı beyanı, sahteciliği veya idarenin açık hatası sonucu tesis edildiği hâllerde kazanılmış hak korunmaz ve idare bu işlemi süreye bağlı kalmaksızın geri alabilir. Doktora tezinde intihal bulunması, idareyi yanıltmaya yönelik hileli bir davranış olarak kabul edilmektedir. Danıştaya göre, etik ihlali barındıran bir tezin iptali veya yok sayılması hukuki bir gerekliliktir.

Doktora Unvanının İntihal Nedeniyle İptalinde İdari Süreç ve Yetkili Organlar

Doktora unvan ve diplomasının geri alınması sürecinde idari yetki ve usul adımları özetle şu şekildedir:

1. İhbar / Şikâyet ve Ön İnceleme

İntihal iddiası; bir ihbar, akademik personelin/üçüncü kişilerin şikâyeti, Turnitin/intihal tarama raporları veya jüri/kurul bildirimleri ile rektörlük veya lisansüstü eğitim enstitüsü müdürlüğüne intikal eder. Şikâyet veya ihbar soyut olmamalı; hangi tezin, hangi eserlerden, hangi kısımlarının atıf yapılmadan aktarıldığı somut delillerle ortaya konulmalıdır.

İntihal iddiası üzerine ilgili enstitü veya rektörlük tarafından Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu görevlendirilir. Nitekim 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 53/A maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca “Bilimsel araştırma ve yayın etiğine ilişkin disiplin cezası verilmesini gerektiren fiiller açısından soruşturma başlatılmadan önce bilimsel araştırma ve yayın etiği kurullarınca inceleme yapılması zorunludur.” Danıştay, üniversite bünyesindeki 2547 sayılı Kanun gereğince oluşturulmuş Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu yerine, genel mevzuata dayalı başka bir kurul veya komisyon tarafından yapılan incelemeye dayanılarak işlem tesis edilmesini açık bir hukuka aykırılık ve iptal sebebi saymaktadır (Danıştay 8. Dairesi, 23.05.2023, E:2020/6140, K:2023/2779).

2. Bilirkişi Raporu Alınması

Etik kurul, iddiaya konu doktora tezini ve kaynak metinleri bağımsız alan uzmanlarından oluşan bilirkişilere tevdi eder. İntihal iddiası özel ve teknik bilgi gerektirdiğinden, Etik Kurul salt idari bir değerlendirme yapamaz. Alanında uzman öğretim üyelerinden oluşan bilirkişi veya etik komisyonu marifetiyle benzerlik oranları, alıntının niteliği, özgün katkı ve bilimsel kurallara aykırılık teknik olarak incelenmelidir. Benzer metot veya rutin analizlerin benzer tablolarla ifade edilmesi tek başına intihal sayılamaz; hususiyet ve özgünlük unsurları değerlendirilmelidir.

3. İlgilinin Savunmasının Alınması

Etik kurul tarafından yapılan soruşturma sırasında ilgilisine somut isnatlar bildirilerek savunmasının alınması kanunun gereğidir. İster disiplin soruşturması ister etik inceleme yürütülsün, isnat edilen fiilin yer, zaman ve metin olarak açıkça bildirilmesi ve ilgilinin yazılı/sözlü savunmasının alınması adil yargılanma ve Anayasa güvencesidir. Danıştay ve idare mahkemeleri, savunma hakkı tanınmadan verilen etik ihlal kararlarını şekil ve usul yönünden iptal etmektedir.

4. Zamanaşımı Süresi

Yükseköğretim Kurulu Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi uyarınca intihal ve sahtecilik niteliğindeki etik ihlallerinde inceleme başlatılması herhangi bir süre sınırlamasına tabi değildir. Diğer etik ihlalleri için geçerli olan süre sınırları (öğrenmeden itibaren 2 yıl, fiilden itibaren 10 yıl) intihal fiilini kapsamaz.

5. Etik Kurul Kararı

Kurul, intihalin gerçekleşip gerçekleşmediğini karara bağlar. Kurulun çalışma şekli, incelemenin kapsamı ve kurul tarafından verilecek kararların niteliği hakkında ayrıntılı bilgi için Üniversite Etik Kurulu Soruşturma Süreci makalemizi inceleyebilirsiniz.

6. Doktora Unvanının İptali ve Disiplin Soruşturması

Doktora unvanının intihal nedeniyle iptali ve geri alınması işlemi, diplomayı düzenleyen ve mezuniyet kararını onaylayan yükseköğretim kurumu organlarınca (ilgili Enstitü Yönetim Kurulu kararı ve Üniversite Yönetim Kurulu/Rektörlük onayı) tesis edilir. 2547 sayılı Kanun m. 53/A uyarınca yetkili disiplin amirince yazılı disiplin soruşturması başlatılarak süreç yürütülür.

Doktora Tezinde İntihal ile Doktora Tezini Başkasına Yazdırma Aynı Fiil midir?

Hayır. İntihal “başkasına ait fikir ve metinlerin izinsiz ve atıfsız aşırması” iken, tezi başkasına yazdırmak “tezin bizzat hazırlanmayıp üçüncü kişilere sipariş edilerek akademik yeterliliğin hileyle sağlanması” eylemidir. Her iki fiil de diplomanın geri alınması ve meslekten çıkarma sonucunu doğurmakla birlikte, başkasına yazdırma fiili Ek 47. madde kapsamında hem yazdıran hem de yazan/aracılık edenler yönünden doğrudan ağır adli para cezaları ve güvenlik tedbirleriyle donatılmış bağımsız bir suç tipidir.

2547 sayılı Kanun m. Ek 47/1 uyarınca tezi başkasına yazdırma fiili:

• Temel Unsur: Kişinin kendi kişisel emeği ve akademik birikimi dışında,
• Biçim: Ücretli veya ücretsiz olarak, kısmen yahut tamamen,
• Eylem/Eser: Başkalarına yazdırılan tez, makale, kitap veya yaptırılan proje gibi çalışmalarla,
• Netice: Önlisans, lisans veya lisansüstü diploma derecesi ya da akademik unvan almaktır.

İstisna Kapsamı: Anket uygulaması, veri toplama gibi akademik değerlendirme içermeyen teknik/saha katkıları maddenin kapsamı dışında tutulmuştur. Dolayısıyla veri toplama veya istatistiki anket desteği gibi akademik değerlendirme ve özgün fikir üretimi içermeyen yardımlar bu madde kapsamında değildir.

Ek Madde 47/1’in getirdiği en temel yenilik, tez yazdırma yoluyla elde edilen sonuçlara ilişkindir. Buna göre:

• Akademik Derece ve Unvanların Geri Alınması: Hüküm açıkça “bu yolla kazanılan akademik derece ve ünvanlar geri alınır” emrini amirdir.
• Hukuki Niteliği: Bu geri alma işlemi, idare hukuku ilkeleri çerçevesinde, hile ve gerçeğe aykırı beyanla kurulan sakat idari işlemin geçmişe etkili (ex tunc) olarak hukuk âleminden kaldırılması (işlemin geri alınması) niteliğindedir. İntihal veya sahtelikle elde edilen mezuniyetlerde olduğu gibi hileli işlem kazanılmış hak doğurmaz ve süre kısıtlaması olmaksızın geri alınabilir.
• Yetkili Makam: Usulde ve yetkide paralellik ilkesi uyarınca, lisansüstü tez ve mezuniyeti tesis eden ilgili Lisansüstü Eğitim Enstitüsü Yönetim Kurulu (ve denklik/doçentlik unvanları yönünden Üniversitelerarası Kurul) geri alma kararını tesis eder.

Doktora Unvanının İptalinin Doçentlik Unvanının Geri Alınmasından Farkı Nedir?

Doçentlik, 2547 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin (m) bendinde Üniversitelerarası Kurul tarafından verilen bir akademik unvan olarak tanımlanır ve doçentlik unvanının geri alınması bu unvana ilişkin ayrı bir işlemdir. Doktora derecesi ise Yönetmelikte, enstitü bünyesinde yürütülen bir programın sonunda jürinin kabul kararı ve enstitüye teslim üzerine verilen diplomaya bağlanır. Savunma öncesindeki intihal kararını da enstitü yönetim kurulu verir.

Doktora Tezinde İntihal Nedeniyle Disiplin Soruşturması

İntihal iddiası karşısında başlatılan disiplin soruşturması, doktora unvanının idari olarak geri alınması (iptali) sürecinden bağımsız yürüyen idari bir süreçtir. Disiplin soruşturmasında ilgilinin akademik ve memuriyet statüsü hedef alınır. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununun 53, 53/A, 53/B ve 53/C maddeleri çerçevesinde bu sürecin aşamaları özetle şu şekildedir:

1. Soruşturmanın Açılması ve Yetki Unsuru

• Ön İnceleme Şartı: 2547 sayılı Kanunun 53/A-1(b) maddesi uyarınca, bilimsel araştırma ve yayın etiğine ilişkin disiplin cezası verilmesini gerektiren fiillerde de, soruşturma açılmadan önce üniversitenin Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Kurulunca inceleme yapılması ve etik ihlalin tespit edilmesi zorunludur.
• Yazılı Emir Güvencesi: Disiplin soruşturması, fiili öğrenen yetkili disiplin amiri (ilgili birim amiri veya Rektör) tarafından yazılı olarak başlatılır.

Danıştay 8. Dairesi (02.02.2022, E:2020/6049, K:2022/478), usulüne uygun bir disiplin soruşturması emri ve görevlendirmesi olmaksızın, ceza soruşturması komisyonunca yürütülen işlemlere dayanılarak disiplin cezası tesis edilmesini hukuka aykırı bulmuştur.

• Soruşturmacı Atanması: Disiplin amiri soruşturmayı bizzat yapabileceği gibi bir soruşturmacı da görevlendirebilir. Ancak görevlendirilen soruşturmacının unvanı ve kıdemi, hakkında soruşturma yürütülen kişinin unvanına eşit veya üstünde olmak zorundadır.

2. Soruşturmanın Yürütülmesi ve Soruşturmacının Yetkileri

• Delil Toplama Yetkisi: Soruşturmacı; bilgi ve belge toplama, tanık dinleme, bilirkişiye başvurma, keşif yapma ve resmî makamlarla doğrudan yazışma yetkisine sahiptir.
• Gizlilik ve Tutanak: Soruşturmanın gizliliği esastır ve yapılan tüm işlemler tutanağa bağlanır.
• İfadeye Davet ve Asgari Süre: Soruşturmacı, ilgiliye göndereceği davet yazısında isnat edilen iddiaları açıkça belirtir ve ifade vermesi için 7 günden az olmamak üzere süre tanır. İfade verilmediği takdirde soruşturma raporu dosyadaki mevcut delillere göre hazırlanır.
• Soruşturma Süresi: Soruşturma, görevlendirme yazısının tebliğinden itibaren kural olarak iki ay içinde tamamlanır; zorunlu hâllerde disiplin amirinden gerekçeli ek süre talep edilebilir.

3. Savunma Hakkı ve Ek Güvenceler

• Disiplin Cezası Vermeye Yetkili Makamca Savunma Alınması: Soruşturmacının teklifinden sonra, cezayı vermeye yetkili makam/kurul tarafından ilgiliye teklif edilen ceza ve isnat edilen eylem bildirilerek en az 7 gün süreli savunma hakkı tanınır. Ayrıntılı bilgi için Yükseköğretim Disiplin Soruşturmasında Savunma Hakkı başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.
• Dosya İnceleme ve Sözlü Savunma: İntihal fiilinin karşılığı olan üniversite öğretim mesleğinden çıkarma veya kamu görevinden çıkarma cezası teklif edilenler; soruşturma evrakını inceleme, tanık dinletme ve disiplin kurulunda bizzat veya vekili aracılığıyla sözlü/yazılı savunma yapma hakkına sahiptir.

Ayrıntılı bilgi için YÖK Yüksek Disiplin Kurulu'nda Savunma Süreci başlıklı makalemizi inceleyebilir, büromuz tarafından alınmış emsal bir karara buradan ulaşabilirsiniz.

4. Uygulanan Disiplin Cezası ve Sonuçları

• Yaptırımın Türü: 2547 sayılı Kanunun 53/b(5)(a) maddesi gereğince intihal eyleminin yaptırımı “üniversite öğretim mesleğinden çıkarma” cezasıdır.
• Yetkili Karar Organı: Bu ceza, atamaya yetkili amirin teklifi üzerine Yükseköğretim Kurulu Yüksek Disiplin Kurulu kararıyla verilir.
• Hukuki Sonucu: Ceza alan kişi, bir daha devlet veya vakıf yükseköğretim kurumlarında akademik bir kadroya (öğretim görevlisi, Dr. öğretim üyesi, doçent, profesör) atanamaz.

Doktora Unvanının İntihal Nedeniyle İptali İşlemine Karşı Dava

Doktora unvanının, tezinin veya diplomasının intihal gerekçesiyle iptal edilmesi (geri alınması) işlemine karşı idari yargıda iptal davası açılması gerekmektedir. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu (İYUK) ve Danıştay içtihadı çerçevesinde dava süreci, usul kuralları ve ileri sürülebilecek temel savunma/iptal sebepleri şu şekilde yapılandırılır:

1. Görevli ve Yetkili Mahkeme

• Görevli Mahkeme: İdarenin tek yanlı iradesiyle tesis ettiği unvan ve diploma iptali işlemlerinin denetiminde görevli mahkeme idare mahkemesidir.
• Yetkili Mahkeme: 2577 sayılı İYUK m. 32/1 uyarınca genel yetki kuralı geçerlidir. Yetkili mahkeme, dava konusu iptal işlemini tesis eden üniversitenin/idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesidir. (Eğer ilgilinin kamu görevinden veya öğretim üyeliğinden ilişiği kesilmişse ve buna dair işlem de birlikte dava ediliyorsa, 2577 sayılı Kanun m. 33/2 uyarınca son görev yapılan yer mahkemesinin yetkisi gündeme gelebilir.)

2. Dava Açma Süresi

• 60 Günlük Genel Süre: 2577 sayılı İYUK m. 7/1 uyarınca idare mahkemelerinde dava açma süresi kural olarak 60 gündür.
• Sürenin Başlangıcı: Bu süre, diploma/unvan iptali kararının veya onay yazısının ilgiliye yazılı olarak tebliğ edildiği tarihi izleyen günden itibaren işlemeye başlar.
• İptali İstenen İşlem: Dava, doğrudan doktora unvanını, tezini veya diplomasını iptal eden Enstitü Yönetim Kurulu/Rektörlük işlemi aleyhine açılır.
• Davalı İdare: Dava, ilgili Üniversite Rektörlüğü tüzel kişiliğine husumet yöneltilerek açılır.

3. Yürütmenin Durdurulması (YD) Talebi

• Koşullar: 2577 sayılı İYUK m. 27/2 uyarınca, işlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi durumunda mahkemece yürütmenin durdurulmasına karar verilebilir.
• Gerekçelendirme: Doktora unvanının ve diplomasının iptali, kişinin akademik unvanını, kadrosunu ve sosyal itibarını doğrudan ve anında ortadan kaldırdığından (AİHS m. 8 özel hayata saygı hakkı bağlamında ağır etki), dava dilekçesinde yürütmenin durdurulması istemi ivedilikle talep edilmeli ve uğranılan mesleki/akademik kayıplar somut olarak açıklanmalıdır.

4. Dava Dilekçesinde İleri Sürülebilecek Temel İptal Gerekçeleri

İdari yargı denetiminde iptal sonucuna ulaştırabilecek başlıca hukuki sakatlıklar şunlardır:

a) Yetki Yönünden Sakatlık (Yetkide Paralellik İlkesi)

Yasada aksine düzenleme bulunmadıkça bir idari işlemi tesis eden makam ile onu geri alan/iptal eden makam aynı olmalıdır. Doktora tez ve mezuniyetini onaylayan birim Enstitü Yönetim Kurulu olduğundan, iptal kararının Disiplin Kurulu veya Rektörlük tarafından tek başına alınması işlemi yetki yönünden sakatlar ve iptal sebebidir.

b) Şekil ve Usul Sakatlığı

• Zorunlu Ön İnceleme: 2547 sayılı Kanun gereğince oluşturulan üniversite Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu yerine başka bir komisyon veya kurulca inceleme yapılmışsa işlem usulden bozulur.
• Savunma Hakkı: Etik inceleme ve soruşturma aşamalarında isnat edilen somut intihal iddiaları bildirilmeden ve yeterli savunma hakkı tanınmadan karar verilmesi adil yargılanma ve belirlilik ilkelerine aykırıdır.

c) Sebep Yönünden Sakatlık (Teknik Bilirkişi İncelemesi Yetersizliği)

Danıştay içtihadına göre doktora tezinde intihal bulunup bulunmadığı özel ve teknik bilgi gerektirir. İdarenin sadece benzerlik tarama programı yüzdelerine dayanarak işlem tesis etmesi hukuka aykırıdır.

d) Belirlilik ve Orantılılık İlkesi

Daha önce etik ihlal sayılmayan ya da yalnızca basit atıf kusuru niteliğindeki hataların aradan yıllar geçtikten sonra yeni bir somut delil olmaksızın doğrudan “intihal” olarak nitelendirilerek diplomanın geri alınması hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerine aykırılık teşkil eder.

Sonuç ve Hukuki Destek

Doktora unvanının intihal nedeniyle iptali, intihalin tespiti ve buna bağlı olarak disiplin cezası (meslekten çıkarma) süreçleri maddi ve usuli güvencelerle teminat altına alınmıştır. Özellikle intihal iddiası üzerine yürütülen Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Kurulu (Etik Kurul) ön incelemesi süreci, yükseköğretim mevzuatında ve idari yargı içtihadında oldukça sıkı usuli güvencelere bağlanmıştır. İntihal, başkasına ait fikir veya eserlerin atıfsız aşırması yoluyla fikrî hakları ihlal ederken, tezi başkasına yazdırma eylemi intihal içermese dahi akademik liyakati sahtelikle zedeleyen ve 2547 sayılı Kanunun Ek 47. maddesi uyarınca hem derecenin geri alınması ile meslekten çıkarmayı hem de ağır adli para cezalarını gerektiren bağımsız bir ihlal tipidir. Her iki eylemde de idare, hile ve açık hata doktrini gereğince yetkili Enstitü Yönetim Kurulu kararıyla unvan ve diplomayı her zaman geri alma yetkisine sahip olmakla birlikte; soruşturma öncesinde üniversite etik kurulunca zorunlu ön inceleme yapılması, alan uzmanı bağımsız bilirkişi heyetlerince teknik değerlendirme yürütülmesi, savunma hakkının eksiksiz kullandırılması ve yetkide paralellik ilkesine uyulması zorunlu hukuki güvencelerdir. Bu usul ve esaslara aykırı tesis edilen diploma iptali ve etik kurul kararlarına karşı tebliğden itibaren 60 gün içinde yetkili idare mahkemesinde yürütmenin durdurulması talepli iptal davası açılabilmektedir.

Büken Hukuk & Danışmanlık Bürosu, akademik dava avukatı olarak idare hukukunun tüm alanlarında, özellikle de Yükseköğretim Hukuku kapsamındaki doçentlik, atama, disiplin, etik, unvan ve kadro davaları dahil tüm alt dallarında faaliyet göstermektedir. Büromuzdan randevu almak için 0507 057 53 35 numaralı telefondan veya iletişim sayfasından ulaşılabilir.

Sık Sorulan Sorular

Doktora unvanının intihal nedeniyle iptali nedir?

Tez savunmasında başarılı bulunarak doktora diploması almış bir kişinin derecesinin, tezde veya dereceye dayanak oluşturan çalışmada intihal bulunduğu gerekçesiyle sonradan kaldırılmasıdır. Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği bu işlem için ayrı bir hüküm içermez; işlemin dayanağı işlemin kendi metninden okunur.

Yüksek lisans tezindeki intihal incelemesiyle aynı mıdır?

Hayır. Yönetmelik, yüksek lisans ve doktora tezleri için savunmadan önce intihal yazılım programı raporunun alınmasını ve gerçek bir intihal tespit edilirse enstitü yönetim kurulunun gerekçeli karar vermesini öngörür. Bu usul tez henüz savunulmadan işler. Doktora unvanının intihal nedeniyle iptali ise doktora diploması verildikten sonra kurulan işlemdir.

Tez veya diploma iptali ile aynı mıdır?

Kanun unvanın, derecenin ve diplomanın kaldırılmasını ayrı işlem türleri olarak düzenlenmemiştir.

Doçentlik unvanının geri alınması ile aynı mıdır?

Hayır. 2547 sayılı Kanun doçentliği Üniversitelerarası Kurul tarafından verilen bir akademik unvan olarak tanımlar. Doktora ise bir lisansüstü kademedir ve diploması enstitü bünyesinde, jürinin kabul kararı ve enstitüye teslim üzerine verilir. İki işlemde unvanı veya dereceyi veren merciler farklıdır.

İntihal suçu ile aynı mıdır?

Hayır. 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanununun 71 inci maddesi kaynak göstermeksizin iktibası ve başkasına ait esere kendi eseri olarak ad koymayı hapis veya adli para cezasına bağlar. 2547 sayılı Kanunun 54 üncü maddesi de seminer, tez ve yayınlarda intihali öğrenci disiplin suçu sayar. Bunlar ceza ve disiplin yaptırımlarıdır; derecenin kaldırılması bunlardan ayrı bir idari işlemdir.

İntihal nedeniyle tazminat davası ile aynı mıdır?

Hayır. 5846 sayılı Kanunun 70 inci maddesi, manevi veya mali hakları haleldar edilen kişiye tazminat isteme imkânı tanır ve eser sahibinin hakkına ilişkindir. Doktora derecesini kaldıran işleme karşı açılan iptal davası ise İdari Yargılama Usulü Kanununun 2 nci maddesine göre idari işlemin hukuka aykırılığını konu alır.

Yasal Uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olaya ilişkin hukuki görüş niteliği taşımaz. İçerikte yer alan bilgiler, yayın tarihindeki mevzuat ve uygulama esas alınarak hazırlanmış olup zaman içinde değişiklik gösterebilir. Her dosya kendi koşulları çerçevesinde değerlendirilmelidir.

Kaynakça:

• 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu, güncel metin: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.2547.htm
• Lisansüstü Eğitim ve Öğretim Yönetmeliği (RG 20.04.2016, 29690), güncel metin: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=21510&MevzuatTur=7&MevzuatTertip=5
• 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu, güncel metin: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.2577.htm
• 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, güncel metin: https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.3.5846.htm