Doçentlik sınavı 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 24. maddesinde tanımlanan ve doçentlik unvanının alınması amacıyla Üniversitelerarası Kurul (ÜAK) tarafından yürütülen bir değerlendirme sürecidir. Bu makalemizde doçentlik sürecini, doçentlik sınavı kalktı mı sorusuna da güncel mevzuat doğrultusunda değerlendirerek açıklıyoruz.

Doçentlik Sınavı Nedir?

Doçentlik sınavı doçentlik unvanının alınması amacıyla Üniversitelerarası Kurul (ÜAK) tarafından yürütülen bir değerlendirme sürecidir. Kanun'a göre doçentlik sınavına başvurabilmek için adayların doktora veya tıpta uzmanlık unvanına sahip olmaları, özgün bilimsel yayın ve çalışmalar yapmaları ve merkezi yabancı dil sınavında başarılı olmaları şartları aranmaktadır.

Mülga 07/02/2015 tarihli Doçentlik Sınav Yönetmeliği döneminde bu süreç, "eser incelemesi" ve "sözlü sınav" olmak üzere iki aşamalı olarak tanımlanmıştır. Eser incelemesi aşamasında jüri üyeleri adayın akademik çalışmalarını değerlendirerek rapor hazırlamakta, bu aşamada başarılı bulunan adaylar sözlü sınava tabi tutulmakta ve sözlü sınavda da başarılı olunması halinde adaya doçentlik unvanı verilmekteydi.

ÜAK'ya Yapılan Doçentlik Başvurularında Sınav Var Mı?

Geçmiş mevzuat uygulamalarında ÜAK'ya yapılan başvurularda eser incelemesi ve sözlü sınav aşamaları bulunmaktayken, güncel sistemde doçentlik unvanının kazanılması için genel bir sözlü sınav uygulaması bulunmamaktadır.

Danıştay kararlarında da açıkça ifade edildiği üzere; yeni sisteme göre doçentlik unvanının kazanılması aşamasında adayların yalnızca yayın ve çalışmaları ÜAK tarafından oluşturulan jürilerce değerlendirilmekte, ayrıca bir sözlü sınav yapılmamaktadır. Sözlü sınav, genel bir doçentlik unvanı alma şartı olmaktan çıkarılmıştır. Doçentlik süreci, ÜAK tarafından oluşturulacak jürilerce yapılan bir değerlendirme sürecine dönüştürülmüştür.

Doçentlik Sınavı Ne Zaman Kaldırıldı?

Doçentlik sürecindeki sözlü sınav şartı ve mevzuattaki "sınav" ibaresi 2018 yılında yapılan yasal ve idari düzenlemelerle kaldırılmıştır. 22/02/2018 tarihli ve 7100 sayılı Kanun'un 5. maddesiyle 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 24. maddesinin başlığı "Doçentlik ve atama" olarak değiştirilmiş ve sözlü sınav genel uygulamadan kaldırılmıştır. Bunun akabinde, sınav sürecini düzenleyen 07/02/2015 tarihli Doçentlik Sınav Yönetmeliği, 15/04/2018 tarih ve 30392 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Doçentlik Yönetmeliği'nin 9. maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır. Yeni yönetmelikte "Sınav" ibaresi mevzuattan çıkartılmış, sürece yönelik ifadeler "Doçentlik Değerlendirmesi" olarak değiştirilmiş ve doçentlik sözlü sınavı şartına yer verilmemiştir.

Doçentlik Kadrosu İçin Doçentlik Sınavı Var Mı?

Daha önceki makalelerimizde de belirttiğimiz üzere "doçentlik kadrosu" ile "doçentlik unvanı" birbirinden farklı kavramlardır.

Doçentlik Unvanı: 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 24. maddesi uyarınca, merkezi bir otorite olan ÜAK tarafından yürütülen değerlendirme süreci sonucunda adaya verilen akademik payedir. Bu unvanın kazanılması, doğrudan bir istihdam (kadro) hakkı doğurmaz.
Doçentlik Kadrosu: Unvanı elde etmiş kişilerin, üniversitelerin inisiyatifinde açılan spesifik pozisyonlara atanmasını ifade eder.

Güncel durumda, doçentlik unvanını almak için ÜAK nezdinde yürütülen süreç temel olarak bir eser ve dosya incelemesi (asgari şartların değerlendirilmesi, etik inceleme, eser inceleme) şeklinde cereyan etmektedir. Ancak üniversiteler, doçentlik kadrosuna atama yaparken ek koşul olarak "sözlü sınav" şartı getirebilmektedir. Bu kuralın en önemli istisnası ise, geçmişte doçentlik unvanını sözlü sınav sonucunda kazanmış olan adaylara, kadro atamasında ikinci bir sözlü sınav şartının dayatılamamasıdır. Ancak burada bahsedilen doçentlik kadrosu sınavıdır.

Sonuç

Doçentlik sınavı için güncel sistemde merkezi bir yazılı/sözlü sınavdan ziyade, jüriler aracılığıyla yapılan katı bir "eser ve dosya incelemesi" süreci bulunduğu, bu sürecin hukuken bir doçentlik sınavı niteliğinde olduğu değerlendirilmektedir.

Doçentlik sürecinde yaşanan hukuki sorunlarınız için iletişim sayfamızdan bize ulaşabilir veya doğrudan randevu alabilirsiniz.