Akademik İntihal Oranı Kaç Olmalı? 2026

İntihal oranı, akademik eserlerde kabul edilebilir benzerlik yüzdesini ifade eder. Bu rehberde farklı eser türleri için kabul edilen oranları ve değerlendirme kriterlerini inceliyoruz.

İntihal Oranı Nedir?

İntihal oranı, bir eserin intihal kontrol programları tarafından tespit edilen benzerlik yüzdesidir.

İntihal Oranı Hesaplama

İntihal tespit programlarından alınan sonuçlar (Turnitin, iThenticate vb.) tek başına delil değildir; bilirkişilerin bu benzerliklerin usulüne uygun atıf olup olmadığını incelemesi şarttır.

Önemli Uyarı: İntihal oranı hesaplama sırasında intihal oranı en fazla kaç olmalı sorusu akla gelse de; benzerlik oranı tek başına intihal anlamına gelmez. Oran, değerlendirmenin sadece bir bileşenidir. Mevzuatında belirlenen sınır (örneğin %18-20) teknik bir eşik olmakla birlikte, yargısal denetimde asıl kriter oransal düşüklük değil, atıf ve iktibas kurallarına (FSEK m.35) tam riayet edilmesidir.

Kabul Edilebilir Oranlar

Danıştay Kararlarına Göre;

Danıştay kararları incelendiğinde, intihal tespiti için tüm üniversiteleri bağlayan tek ve kesin bir yasal yüzde oranı bulunmamakla birlikte, üniversitelerin yetkili kurulları tarafından belirlenen üst sınırların ve bilirkişi incelemelerinin esas alındığı görülmektedir.

Örneğin Danıştay 8. Dairesi’nin 2023/2763 E., 2024/2188 K. sayılı kararında; Altınbaş Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü tarafından yüksek lisans tezleri için intihal oranı üst sınırının %18 olarak belirlendiği kayda geçmiştir. İlgili davada, öğrencinin tezindeki benzerlik oranı %17 olarak tespit edilmiş ve bu oran üniversitenin belirlediği %18 sınırının altında kaldığı için "makul bir seviye" olarak değerlendirilmiştir. Mahkeme, bu oranın aşılmaması nedeniyle öğrencinin kaydının silinmesi işlemini hukuka aykırı bulmuştur.

Eser Türlerine Göre

Yüksek Lisans Tezi %15-20 oranında benzerlik, Doktora Tezi için %15-20 oranında benzerlik, Özgün Makale için %15-20 oranında benzerlik, Proje Raporu için %15 oranında benzerlik genel kabule göre normaldir.

Kurumsal Farklılıklar

Üniversitelere göre değişen limitler olabilir. Bazı üniversiteler %15 sınırı koyarken bazılarında bu oran %25'e kadar yükselmektedir. Bazı kurumlarda ise oran yerine içerik analizi yapılmaktadır.

Oran Değerlendirmesi

Genellikle kabul edilen oranlar %0 ila %15 aralığındadır. Genelini standart terminoloji eşleşmeleri oluşturmaktadır.

Örneğin İstanbul 2. FSHHM (2019/379) kararında %1,5 oranındaki alıntı "intihal düzeyinde olmadığına hükmetmiştir. Benzer şekilde İstanbul Anadolu 1. FSHHM (2022/262) kararında, ders kitaplarındaki %2,6 - %4 oranındaki benzerlikler, müfredat ve tanım zorunluluğu nedeniyle intihal sayılmamıştır.

Benzerlik oranı çok düşük olsa bile, alıntının kaynak gösterilmeden yapılması, tırnak içine alınmaması veya eserin özgünlüğünü bozacak şekilde blok kopyalama yapılması durumunun ayrıca değerlendirilmesi gerekir. Hem idari yargı hem de adli yargı kararlarında, oranın düşüklüğünden ziyade alıntının niteliği (kaynak göstermeme, izinsiz kullanım) belirleyici olmaktadır.

Danıştay 8. Dairesi’nin 2019/4746 E., 2022/7916 K. sayılı kararında; davacının Turnitin raporunda benzerlik oranının %6 olduğunu savunmasına rağmen, bu durum intihal eyleminin gerçekleşmediği anlamına gelmemiştir. Mahkeme, oranın düşüklüğünden ziyade, etik kurallara uyulmadan, atıf yapılmadan ve başkasının eserinin kendi eseri gibi gösterilip gösterilmediğine (niteliksel analize) odaklanmış ve intihal eylemini sabit görmüştür.

 Ankara BAM 20. HD (2020/1656) ve İstanbul BAM 16. HD (2023/387) kararlarında, bir eserin bütününe oranla %2,6 veya %2,68'lik kısmının (yaklaşık 6-16 sayfa) izinsiz ve kaynak gösterilmeden alınması intihal olarak kabul edilmiştir.

%15 ila %25 aralığındaki benzeşim orta oran olarak değerlendirilir. Bu durumda detaylı inceleme gerekir ve özellikle hangi bölümlerin eşleştiği kabul edilir. Atıf kontrolü mutlaka yapılmalıdır. %25'in üzerindeki benzerlik oranı ise oldukça yüksek olarak kabul edilir

Oran Dışı Değerlendirmeler

Önemli Olan Nedir?

İntihal kontrol sonuçlarında tek kaynak eşleşmesi: %5 bile olsa ciddi bir problemdir. Tek kaynak eşleşmesi haricindeki çoklu küçük eşleşmeler daha az sorunlu kabul edilir. Atıf durumu da oldukça önemlidir. Kaynak gösterilip gösterilmediği, tırnak kullanım kurallarına uyulup uyulmadığı önem arz eder.

Tehlike Arz Edebilecek Durumlar

• Tek kaynaktan yüksek benzerlik hali,
• Literatür taraması dışında eşleşme hali,
• Kaynak gösterilmemiş alıntılar,
• Metodoloji veya sonuç bölümünde eşleşme "tehlikeli" görülür.

Kurum Politikaları

YÖK Yönergesi

YÖK etik ihlal değerlendirmesinde sadece orana bakılmaz, bağlamsal değerlendirme yapılır. Savunma hakkı verilir. Bilirkişi incelemesi yapılır.

Üniversite Uygulamaları

Üniversiteler ise genellikle tez tesliminde ön kontrol şarttır. Makale gönderiminde de benzer bir değerlendirme yapılır ve akademik personel düzenli olarak denetlenir.

Turnitin Raporu Yorumlama

Filtreleme Önerileri

Rapor alırken, kaynakçanın hariç tutulması, atıf içeren kısımların ayrılması ve her kaynağın ayrı incelenmesi önemlidir.

İntihal Oranının Yüksek Çıkması Halinde Savunma

• İntihal oranının yüksek çıkması halinde savunma istenebilir. Bu savunma sırasında şu hususların değerlendirilmesi faydalı olabilir;
• Danıştay kararlarına göre, metin içinde veya kaynakçada esere atıf yapılmışsa, "başkasına ait eseri kendi eseri gibi sunma" unsuru oluşmayabilir. Dolayısıyla alıntıların kaynakça veya dipnotlarda belirtilmiş olması önemlidir.
• Yüksek benzerlik oranının intihal kastı taşımadığı, yönünde savunma yapılabilir.
• İntihal iddiasının somutlaştırılmaması, hangi kısımların hangi eserden alındığını spesifik olarak belirtmemesi bir iptal sebebidir.
• Disiplin soruşturmasının mevzuatta belirtilen süreler içinde başlatılmaması veya tamamlanmaması savunma aracı olarak kullanılabilir.

Sık Sorulan Sorular

Kabul edilebilir intihal oranı kaçtır?

Genel kabul %15-20 arasıdır ancak oran tek başına belirleyici değildir.

%30 intihal oranı çok mu?

Yüksek sayılır ve detaylı inceleme gerektirir; ancak içerik analizi yapılmalıdır.

Kaynakça dahil mi hesaplanıyor?

Genellikle kaynakça hariç tutulmalıdır; aksi halde oran yanıltıcı olabilir.

Tezde intihal oranı kaç olmalı?

%15-20 arası kabul edilebilir, ancak kurumsal politikalar değişebilir.

Düşük oran güvenli mi?

Düşük oran güvenlik sağlamaz; tek kaynaktan küçük oran bile intihal olabilir.

Ayrıntılı Bilgi İçin;

• İntihal Suçu Nedir?
• İntihal Etik İhlalinde Zamanaşımı,
• İntihal Soruşturması Savunma Örneği,
• İntihal İddiasının İspatı,
• Doçentlikte İntihal Etik İhlali (Emsal ÜAK Etik Kurul Kararı)
• Kendi Eserine Atıf Yapmamak İntihal Midir?
• İntihal Etik İhlalinde Zamanaşımı,
• Turnitin Raporu Nasıl Yorumlanır? Benzerlik Oranı ve Hukuki Değerlendirme

Profesyonel Hukuki Destek

İntihal oranı değerlendirmesi ve savunmada Büken Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.