Başkasına Tez Yazdırma Cezası: Tez Yazdırmak Suç mu?

Başkasına tez yazdırma fiili; başkasına yazdırılan tezle derece veya unvan alan kişi, o tezi yazan ya da yazdırmaya aracılık eden kişi, öğrenimi süren öğrenci ve görevdeki öğretim elemanı bakımından farklı sonuçlar doğurur. Başkasına tez yazdırma cezası bu dört durum için ayrı ayrı incelenir. Özetle:

• Başkasına yazdırılan tezle derece veya unvan alan kişi ile bu tezi üreten ya da aracılık eden kişi bakımından temel hüküm, 9 Ağustos 2026 tarihli ve 33335 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7592 sayılı Kanunla 2547 sayılı Yükseköğretim Kanununa eklenen ek 47 nci maddedir.
• Başkasına tez yazdıran öğrencinin disiplin sorumluluğu 2547 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinde düzenlenmiştir.
• Başkasına tez yazdıran ya da başkası adına tez yazan veya buna aracılık eden öğretim elemanının disiplin sorumluluğu ise 2547 sayılı Kanunun 53 üncü maddesinde düzenleme bulmuştur.

Başkasına tez yazdırmanın suç niteliği bakımından ise ek 47 nci maddede, tezi başkası adına yapan, üreten veya aracılık eden kişi ile yazdırılan çalışmayı kullanarak derece veya unvan alan kişi için adli para cezası öngörülmüş ve fiil bu kişiler bakımından "suç" olarak nitelendirilmiştir.

Yeri gelmişken hatırlatmak gerekir ki, başkasına tez yazdırma ile tezde intihal birbirinden farklı fiillerdir. Yüksek lisans tezinde intihal, başkasının fikir, metot, veri veya eserini atıfsız biçimde kendine aitmiş gibi göstermeyi; başkasına yazdırma ise tezin kişisel emek ve akademik birikim dışında başkasına yazdırılmasını ifade eder. Aynı nedenle doktora unvanının intihal nedeniyle iptali ile başkasına yazdırılan tez nedeniyle derece ve unvanın geri alınması, sonuçları benzer görünse de dayanağı farklı iki işlemdir.

Mevzuatımızda Başkasına Tez Yazdırma Cezası

Başkasına tez yazdırma cezası, 2547 sayılı Kanunun üç ayrı hükmünde düzenlenmiştir. Bunlardan biri 7592 sayılı Kanunla yeni eklenmiş, biri aynı Kanunla genişletilmiş, biri ise daha önce yürürlükte olan öğrenci disiplin hükmüdür. Kanunda başkasına yazdırma fiilini doğrudan konu alan hükümler şunlardır:

• 2547 sayılı Kanunun ek 47 nci maddesine göre; başkasına yazdırılan çalışmayla derece veya unvan alan kişi, bu çalışmayı başkası adına yapan, üreten veya aracılık eden kişi, meslek edinerek bu işi yapan kişi ve tüzel kişiler bakımından sonuç ve ceza öngörülmüştür.
• 2547 sayılı Kanunun 53 üncü maddesinin (b) fıkrasının (5) numaralı bendinin (b) alt bendine göre, başkasına ya da başkası adına tez yazan veya buna aracılık eden öğretim elemanı devlet ve vakıf yükseköğretim kurumlarının öğretim elemanları bakımından uygulanacak disiplin cezası üniversite öğretim mesleğinden çıkarma cezasıdır.
• 2547 sayılı Kanunun 54 üncü maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin (6) numaralı alt bendi başkasına tez yazdırma fiilini öğrenciler bakımından düzenlemiş olup, maddeye göre fiil, yükseköğretim kurumundan bir yarıyıl uzaklaştırma cezasını gerektirir

Ek 47 nci Maddede Hangi Fiil Yaptırıma Bağlanmıştır?

Ek 47 nci maddenin birinci fıkrası, kişisel emeği ve akademik birikimi dışında başkalarına yazdırılan tez, makale, kitap veya yaptırılan proje gibi çalışmalarla diploma derecesi ya da akademik unvan alınmasını konu alır. Fıkranın tam metni şöyledir:

"Anket uygulaması, veri toplama gibi akademik değerlendirme içermeyen katkılar hariç olmak üzere, kişisel emeği ve akademik birikimi dışında ücretli veya ücretsiz olarak, kısmen yahut tamamen başkalarına yazdırdığı tez, makale, kitap veya yaptırdığı proje gibi çalışmalarla önlisans, lisans veya lisansüstü diploma derecesi ya da akademik ünvan alan kişiler, üniversite öğretim mesleğinden çıkarılır, bu yolla kazanılan akademik derece ve ünvanlar geri alınır."

Fıkradaki unsurlar ayrı ayrı okunduğunda şu tablo ortaya çıkar.

• Akademik Değerlendirme İçermeyen Meşru Katkılar: Kanun metninde geçen “anket uygulaması, veri toplama gibi akademik değerlendirme içermeyen katkılar” ifadesi uyarınca; anket uygulanması, ham veri toplanması, dil bilgisi düzeltimi (proofreading), redaksiyon, imla denetimi, biçimlendirme ve sayfa düzeni (mizanpaj) gibi çalışmanın fikri ve bilimsel içeriğini değiştirmeyen teknik yardımlar meşru kabul edilir. Bu destekler, çalışmanın kurgusu, araştırma tasarımı, metodolojisi, verilerin analizi ve sonuçlarının bizzat öğrenci tarafından üretilmiş olması şartıyla hukuka uygundur.
• Etik İhlal Teşkil Eden Haller (Başkasına Yazdırma / Gölge Yazarlık): Tezin kişisel emek ve birikime dayanmaksızın; literatür analizinin yapılması, hipotezlerin ve modellemelerin kurgulanması, metnin kısmen veya tamamen kaleme alınması ya da bilimsel değerlendirme aşamalarının üçüncü bir kişiye ücretli/ücretsiz devredilmesi doğrudan etik ve disiplin ihlali teşkil eder.
• Tez Yazımı İçin Ücret Ödenip Ödenmemesi Önemli Değildir: İkinci unsur, ücretin önemsizliğidir. Metin "ücretli veya ücretsiz olarak" ifadesini kullanır. Bu nedenle başkasına yazdırma bakımından bedel ödenmiş olması aranan bir şart olarak yazılmamıştır. Tezin bir yakın, bir tanıdık veya bir meslek mensubu tarafından karşılıksız yazılması da madde kapsamındadır.
• Kapsam: Tez, makale, kitap veya yaptırdığı proje gibi çalışmaların "kısmen yahut tamamen" başkasına yazdırılması önemli değildir. Tezin tamamının başkasına yazdırılması ile bir kısmının yazdırılması arasında ayrım gözetilmemiştir.
• Çalışmanın türü: Kanun'a göre, tez, makale, kitap ve projeyi sayar ve "gibi çalışmalar" kapsama alınmıştır. Görüldüğü üzere Kanun'da sınırlı sayıda bir sayım yapılmamış olup, her türlü akademik çalışma için suç meydana gelebilir.
• Sonuç: Kanun'da sadece tezin başkasına yazdırılması değil, yazdırılan çalışma ile önlisans, lisans veya lisansüstü diploma derecesi ya da akademik unvan alınması suç kapsamında değerlendirilmektedir. Dolayısıyla yazdırılan tezin derece veya unvan alınmasında kullanılmış olması, gerekir.

Başkasına Tez Yazdırınca Derece ve Unvan Geri Alınır Mı?

İdare hukukunun yerleşik ilkeleri gereğince; hile, gerçeğe aykırı beyan veya mevzuata açık ve ağır aykırılıkla elde edilen haklar hiçbir surette kazanılmış hak teşkil etmez. Usulsüz işlemler idare tarafından her zaman geri alınabilir.

Başkasına yazdırıldığı veya intihal içerdiği tespit edilen bir tez hukuken geçersizdir. Dolayısıyla bu tezin kabulüyle elde edilen yüksek lisans veya doktora dereceleri, verilen diplomalar ve bunlara bağlı olarak kazanılan akademik unvanlar (örneğin doktorluk unvanı), işlemi tesis eden yükseköğretim kurumu tarafından yetki ve usulde paralellik ilkesi uyarınca geri alınır ve iptal edilir.

Ancak geri almanın sonucu, metinde "bu yolla kazanılan" derece ve unvanlarla sınırlanmıştır. Kişinin başkasına yazdırma iddiasıyla ilgisi olmayan bir başka çalışmayla aldığı derece veya unvan, metnin bu ifadesinin dışında kalır.

Tezi Yazan, Üreten veya Aracılık Eden Kişi İçin Ne Öngörülmüştür?

Ek 47 nci maddenin ikinci fıkrası, birinci fıkra kapsamındaki yayın veya çalışmaları başkası adına yapan, üreten veya bunlara aracılık eden kişileri ayrıca düzenler. Fıkranın ilk iki cümlesi şöyledir:

"Birinci fıkra kapsamındaki yayın veya çalışmaları ücretli ya da ücretsiz olarak, kısmen yahut tamamen başkaları adına yapan, üreten veya bunlara aracılık eden kişilere beş bin günden on bin güne kadar adli para cezası verilir. Fiilin, meslek edinen kişilerce işlenmesi halinde verilecek adli para cezası on bin günden az yirmi bin günden fazla olamaz."

Bu fıkrada üç ayrı davranış sayılmıştır: başkası adına yapmak, üretmek ve aracılık etmek. Tezi bizzat yazan kişi ile yazacak kişiyi bulan, iki tarafı bir araya getiren aracı kişi de aynı konumda değerlendirilir. Burada da ücretli veya ücretsiz ayrımı yapılmamış, kısmen veya tamamen yapılan iş birlikte sayılmıştır.

Öğretim Elemanları Yönünden:

Başkası adına tez yazan, üreten veya bu sürece aracılık eden öğretim elemanları hakkında 2547 sayılı Kanun m. 53/b-5-b uyarınca Üniversite öğretim mesleğinden çıkarma cezasının yanı sıra Ek 47 madde nedeniyle adli para cezası da verilir.

Özel Kişiler ve Şirketler (Tez Danışmanlık/Yazım Büroları) Yönünden:

dari disiplin cezaları memur ve öğrencilerle sınırlı olmakla birlikte, ticari olarak para karşılığı tez yazdıran veya yazan kişiler arasındaki sözleşmeler, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 27. maddesi uyarınca ahlaka ve kamu düzenine aykırılık gerekçesiyle kesin hükümsüzdür.

Tez yazımını ticari bir faaliyete dönüştüren kişiler için Kanun ayrı ve daha ağır bir düzenleme getirmiştir. Ek 47 nci maddenin ikinci fıkrasına göre başkası adına tez yazan, üreten veya buna aracılık eden kişilere beş bin günden on bin güne kadar adli para cezası verilirken, fiilin meslek edinen kişilerce işlenmesi halinde bu ceza on bin günden az, yirmi bin günden fazla olamaz. Dolayısıyla tez yazımını süreklilik içinde, bir iş olarak yürüten büro sahipleri ve çalışanları bakımından cezanın alt sınırı, olağan halin üst sınırından başlar. Maddenin üçüncü fıkrası ise bu suçtan dolayı tüzel kişiler hakkında 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 60 ıncı maddesinin uygulanacağını öngörür. Türk Ceza Kanununun 60 ıncı maddesi tüzel kişiye ceza değil, güvenlik tedbiri öngören bir hükümdür. Buna göre, bir kamu kurumunun verdiği izne dayanarak faaliyet gösteren özel hukuk tüzel kişisinin organ veya temsilcilerinin iştirakiyle ve bu iznin verdiği yetkinin kötüye kullanılmasıyla tüzel kişi yararına kasıtlı bir suç işlenmişse, mahkûmiyet halinde iznin iptaline karar verilir. Tüzel kişi yararına işlenen suçlarda müsadere hükümleri de uygulanır. Ancak bu tedbirlerin işlenen fiile göre daha ağır sonuçlar doğurabileceği durumlarda hâkim bunlara hükmetmeyebilir. Böylece tez yazımını şirket çatısı altında yürüten yapılar, hem çalışanların ve yöneticilerin kişisel ceza sorumluluğu hem de şirketin kendisine yönelik tedbirler bakımından doğrudan bu maddenin kapsamına girer.

Diğer yandan tez yazdırma büroları veya üçüncü şahıslarla yapılan "para karşılığı tez hazırlama" anlaşmaları, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu’nun 27. maddesi uyarınca ahlaka, kamu düzenine ve kişilik haklarına aykırıdır. Bu sözleşmeler kesin hükümsüz (batıl) olduğundan; yazan kişi ücretin ödenmesini hukuken talep edemez; açılan alacak davaları reddedilir. Tezi yazdıran kişi de, tezin yetersiz veya geçersiz olması nedeniyle ödediği paranın iadesini veya uğradığı zararın tazminini sözleşmeye dayalı olarak talep edemez.

Yazdırılan Tezle Derece Alan Kişiye Adli Para Cezası Verilir Mi?

Ek 47 nci maddenin ikinci fıkrasının son cümlesi, yazdırılan çalışmayı kullanarak derece veya unvan alan kişiyi de ceza bakımından düzenler:

"Bu yayın ve çalışmaları kullanmak suretiyle diploma derecesi veya akademik ünvan alan kişilere beş bin günden on bin güne kadar adli para cezası verilir."

Dolayısıyla başkasına yazdırılan tez ile derece veya unvan alan kişi bakımından ek 47 nci maddeye göre, bu kişinin derece ve unvanın geri alınmasının yanı sıra adli para cezası verilmesi de söz konusu olur.

Öğrenci İçin Başkasına Tez Yazdırmanın Disiplin Sonucu Nedir?

2547 sayılı Kanun’un 54. maddesinin birinci fıkrasının (c) bendinin (6) numaralı alt bendi uyarınca:

"Seminer, tez ve yayınlarında intihal yapmak veya bunları anket uygulaması, veri toplama gibi akademik değerlendirme içermeyen katkılar hariç olmak üzere, kişisel emeği ve akademik birikimi dışında kısmen ya da tamamen başkalarına yazdırmak," fiilini işleyen öğrenci hakkında yükseköğretim kurumundan bir yarıyıl için uzaklaştırma cezası uygulanır.

Öğrencilere yönelik disiplin yaptırımı ile Kanun'un Ek 47 nci maddesi arasındaki farklar özetle şu şekildedir:

• Öğrenci disiplin hükmü seminer, tez ve yayınları sayarken, ek 47 nci madde tez, makale, kitap ve proje gibi çalışmaları sayar.
• Öğrenci disiplin hükmü, derece veya unvan alınmış olmasını aramaz; başkasına yazdırma eyleminin kendisini disiplin suçu olarak tanımlar. Ek 47 nci maddenin birinci fıkrası ise derece veya unvan alınmasını arar.
• Öğrenci disiplin hükmünün yaptırımı bir yarıyıl uzaklaştırmadır; ek 47 nci maddenin yaptırımları derece ve unvanın geri alınması, üniversite öğretim mesleğinden çıkarma ve adli para cezasıdır.
• Öğrenci disiplin hükmünde de başkasına yazdırma fiilinin ücretli ya da ücretsiz olması arasında fark gözetilmemiştir.
• Öğrenci disiplin hükmü intihal ile başkasına yazdırmayı aynı alt bentte, "veya" bağlacıyla ayrılan iki ayrı eylem olarak sayar; Ek 47 nci maddede ise yalnızca başkasına yazdırma fiili konu alınmıştır.

Öğrenciliğin Sona Ermiş Olması Durumu: 2547 sayılı Kanun m. 54/6-d uyarınca, öğrencinin disiplin suçunu işledikten sonra yükseköğretim kurumundan her ne sebeple olursa olsun ayrılmış (mezun olmuş veya kaydını sildirmiş) olması; hakkında soruşturma açılmasına, soruşturmanın yürütülmesine ve ceza tesis edilmesine engel teşkil etmez. Ancak fiilin öğrenilmesinden itibaren 3 ay içinde soruşturmaya başlanmazsa veya fiilin işlenmesinden itibaren 2 yıl içinde ceza verilmezse yine ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.

Yetkili Kurul: 2547 sayılı Kanun m. 54/7-c ve ç hükümleri gereğince bir yarıyıl uzaklaştırma cezası verme yetkisi, fakülte veya enstitü yönetim kuruluna (disiplin kurulu sıfatıyla) aittir.

Öğretim Elemanı İçin Başkasına Tez Yazdırmanın Disiplin Sonucu Nedir?

2547 sayılı Kanun’un 53. maddesinin (b) fıkrasının (5) numaralı bendinin (b) alt bendi kapsamında;

"Atama ve yükselmelerde, unvan veya derece kazanılmasında; anket uygulama, veri toplama gibi akademik değerlendirme içermeyen katkılar dışında kişisel emek ve birikimine dayanmayan, başkaları tarafından ücret karşılığında veya ücretsiz olarak üretilmiş yayın ve çalışmalar kullanmak, bu kapsamdaki yayın veya çalışmaları ücretli ya da ücretsiz olarak, kısmen yahut tamamen başkaları adına yapmak veya bunlara aracılık etmek."

eylemini gerçekleştiren öğretim elemanı hakkında üniversite öğretim mesleğinden çıkarma cezası verilir. Bu ceza kanunda:

"Akademik bir kadroya bir daha atanmamak üzere üniversite öğretim mesleğinden çıkarmadır."

şeklinde tanımlanmıştır.

Yetkili Makam: 2547 sayılı Kanun 53/Ç-c ve m. 53/E gereğince bu ceza, atamaya yetkili amirin teklifi üzerine Yüksek Disiplin Kurulu (YÖK Genel Kurulu) kararıyla verilir.

Alt Ceza Uygulaması: 2547 sayılı Kanun m. 53/D uyarınca: "Geçmiş hizmetleri sırasındaki çalışmaları olumlu olan veya ödül veya başarı belgesi alanlara verilecek disiplin cezalarında bir derece alt ceza uygulanabilir."

Üniversite öğretim mesleğinden çıkarma cezası gerektiren disiplin soruşturmaları diğer disiplin soruşturmalarından ayrılır. Bu soruşturmalarda, soruşturmacı, ifadeye davet yazısında hakkındaki iddiaların neler olduğunu açıkça belirtir ve yedi günden az olmamak üzere süre verir. Disiplin cezası vermeye yetkili makam da savunmaya davet yazısında teklife esas alınan eylemi, bu eyleme karşılık gelen disiplin cezasını ve yedi günden az olmamak üzere savunma süresini bildirir. Savunmaya davet yazısında, savunma hakkını kullanmadan önce soruşturma evrakının incelenebileceği de belirtilir. Söz konusu güvenceler, YÖK Yüksek Disiplin Kurulunda savunma süreci yürütülürken kurul gündemine alınan dosyalarda ilgilinin usulüne uygun olarak kurula çağrılmasını ve dinlenmesini zorunlu kılar. Bu toplantıya çağrılmayan veya vekiliyle temsil edilmesine imkân verilmeyen bir personelin savunma hakkı zedelenmiş sayılır. Yükseköğretim Disiplin Soruşturmasında Savunma Hakkı başlıklı makalemizden ayrıntılı bilgi alabilirsiniz.

Gölge Yazarlık (Ghostwriting) ve Başkasına Tez Yazdırma

Gölge yazarlık; bir akademik çalışmanın, tezin veya makalenin fikri kurgusunun, literatür taramasının, araştırma metodolojisinin, veri analizinin ya da metin yazımının bizzat unvan veya dereceyi alacak kişi tarafından değil, ücret karşılığında veya ücretsiz olarak üçüncü bir kişi tarafından icra edilmesi ve nihai eserde bu kişinin adının gizlenerek görünürdeki yazar adına sunulmasıdır.

İntihal (Plagiarism) ve Haksız Yazarlık Ayrımı

• İntihal: Başkalarına ait özgün fikir, metot, veri veya eserlerin, bilimsel kurallara uygun biçimde kaynak gösterilmeden ve atıf yapılmadan kısmen veya tamamen kendine ait gibi gösterilmesidir. Danıştay içtihatlarında intihal; "çalma, başkasının yazısını veya şiirini kendinin gibi gösterme" olarak tarif edilmekte olup temel unsur özgün eserin sahibinin izni ve atfı olmaksızın sahiplenilmesidir
• Gölge Yazarlık ile İntihal Arasındaki Fark: İntihalde üçüncü kişinin eserinden haksız bir alıntılama/aşırma söz konusu iken, gölge yazarlıkta üçüncü kişi genellikle rıza veya bir ivaz (ücret) karşılığında eseri doğrudan talep eden kişi adına kaleme almakta, ancak ortaya çıkan eser öğrencinin kendi kişisel emek ve birikimini yansıtmamaktadır
• Haksız Yazarlık: Aktif katkısı olmayan bir çalışmada hatır, kıdem veya baskı yoluyla ismini geçirmek ya da aktif katkısı olan kişileri (örneğin tezin üretildiği süreçteki danışmanı veya araştırmacıyı) yazar listesinden çıkarmak şeklinde tezahür eden bir diğer etik ihlal tipidir.

Meşru Destekler ile Hukuka Aykırı Müdahalelerin Sınırı

• 2547 sayılı Kanun’un 54/1-c-6 ve 53/b-5-b maddeleri "anket uygulaması, veri toplama gibi akademik değerlendirme içermeyen katkılar" ifadesiyle meşru desteğin sınırını tayin etmiştir: Meşru Sayılan Katkılar: Ham veri toplama, anket formlarının sahada dağıtılması/toplanması, dil bilgisi düzeltimi (proofreading), redaksiyon, imla kontrolü, dizin oluşturma, enstitü yazım kılavuzuna göre sayfa formatlama ve sayfa düzeni (mizanpaj) gibi çalışmanın fikri ve bilimsel özüne dokunmayan teknik işlemler meşrudur.
• Etik İhlal Sayılan Katkılar: Problem tespiti, hipotez kurgulanması, araştırma modelinin tasarlanması, literatürün analitik süzgeçten geçirilerek yorumlanması, toplanan verilerin istatistiki veya kuramsal analize tabi tutulması ve sonuç-tartışma bölümlerinin kaleme alınması gibi akademik muhakeme gerektiren tüm aşamaların devredilmesi doğrudan gölge yazarlık ve etik ihlal teşkil eder.

Doktora Unvanının İntihal Nedeniyle İptalinden Farkı Nedir?

Doktora unvanının intihal nedeniyle iptalinde de tezin başkasına yazdırılması suretiyle elde edilen doktora unvanında da derece ve unvanın geri alınması gündeme gelir. Ancak iki durumun Kanuni dayanakları farklıdır. Birincisinde geri alma işlemi intihal iddiasına dayanırken, diğerinde tezin kişisel emek ve akademik birikim dışında başkasına yazdırılması söz konusudur.

Tezde başarısızlık ve düzeltme kararından farkı nedir?

Ek 47 nci madde ile 54 üncü maddenin ilgili alt bendi, yaptırımı tezin kim tarafından yazıldığına bağlar. Bu hükümler tezin jüri önünde başarılı veya başarısız bulunmasına ya da teze düzeltme verilmesine ilişkin bir düzenleme içermez. Lisansüstü tezde başarısızlık ve ilişik kesme ile tez savunmasında düzeltme kararı, tezin değerlendirilmesine ilişkin ayrı işlemlerdir.

Açık Sorular, İstisnalar ve Belirsizlikler

Yapay Zekâdan Faydalanılması ve Dijital Destek Alınması: Üçüncü bir gerçek şahıs (gölge yazar) yerine gelişmiş yapay zekâ araçlarına tez yazdırılması eyleminin 2547 sayılı Kanun m. 54/1-c-6 kapsamındaki "başkalarına yazdırmak" fiili kapsamında mı yoksa sahtecilik/intihal kapsamında mı değerlendirileceği hususunda henüz içtihat birliği oluşmamıştır.

Ödenen Kamu Kaynaklarının İadesi (5018 Sayılı Kanun): İptal edilen unvanlar neticesinde ilgilinin geçmişe dönük elde ettiği maaş, ek ders ve akademik teşvik ödemelerinin kamu zararı sayılarak faiziyle tahsil edilip edilmeyeceği hususunda mahkemelerin farklı yorumları bulunmaktadır

Sonuç ve Hukuki Destek

Başkasına tez yazdırma temel olarak 2547 Sayılı Kanun'un Ek 47.maddesinde düzenlenmiştir. Türk hukukunda ve yükseköğretim mevzuatında; veri toplama, anket uygulama, dil bilgisi düzeltimi (proofreading) ve sayfa düzeni gibi teknik katkılar meşru sayılırken, tezin fikri kurgusunun, analizinin veya metninin kişisel emek ve birikim dışında üçüncü kişilere yazdırılması (gölge yazarlık) ağır bir etik ve disiplin ihlalidir. Bu fiili işleyen öğrenci hakkında 2547 sayılı Kanun m. 54/1-c-6 uyarınca yükseköğretim kurumundan bir yarıyıl uzaklaştırma cezası uygulanır; tezi yazan, üreten, unvan/derece kazanmak için kullanan veya bu sürece aracılık eden öğretim elemanı ise 2547 sayılı Kanun m. 53/b-5-b gereğince doğrudan üniversite öğretim mesleğinden çıkarma yaptırımı ile karşılaşır. Hile ve gerçeğe aykırı beyanla elde edilen haklar kazanılmış hak teşkil etmeyeceğinden, başkasına yazdırılan teze dayalı olarak verilen yüksek lisans/doktora dereceleri, diplomalar ve doktorluk unvanları yetki ve usulde paralellik ilkesi uyarınca üniversitece iptal edilerek geri alınır. Ticari tez bürolarıyla yapılan gölge yazarlık sözleşmeleri 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m. 27 uyarınca ahlaka ve kamu düzenine aykırılık nedeniyle kesin hükümsüzdür (butlan). Disiplin ve ceza soruşturma süreçlerinde ise dosya üstverileri (metadata), banka kayıtları, yazışmalar ve bilirkişi incelemeleri temel delil olarak değerlendirilmektedir

Büken Hukuk & Danışmanlık Bürosu, akademik dava avukatı olarak idare hukukunun tüm alanlarında, özellikle de Yükseköğretim Hukuku kapsamındaki doçentlik, atama, disiplin, etik, unvan ve kadro davaları dahil tüm alt dallarında faaliyet göstermektedir. Büromuzdan randevu almak için 0507 057 53 35 numaralı telefondan veya iletişim sayfasından ulaşabilirsiniz.

Yasal Uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olaya ilişkin hukuki görüş niteliği taşımaz. İçerikte yer alan bilgiler, yayın tarihindeki mevzuat ve uygulama esas alınarak hazırlanmış olup zaman içinde değişiklik gösterebilir. Her dosya kendi koşulları çerçevesinde değerlendirilmelidir.

Sık Sorulan Sorular

Başkasına tez yazdırma cezası nedir?

Başkasına tez yazdırma cezası, 2547 sayılı Kanunun ek 47 nci maddesinde düzenlenen sonuçların genel adıdır. Bu madde, başkasına yazdırılan çalışmayla derece veya unvan alan kişi için derece ve unvanın geri alınmasını, üniversite öğretim mesleğinden çıkarmayı ve adli para cezasını; çalışmayı başkası adına yapan, üreten veya aracılık eden kişi için adli para cezasını öngörür. Öğrenci ve öğretim elemanı bakımından ayrıca 54 üncü ve 53 üncü maddelerdeki disiplin hükümleri bulunur.

Başkasına tez yazdırmak suç mudur?

Ek 47 nci madde, ikinci fıkrasında adli para cezası öngörmüş ve üçüncü fıkrasında "bu suçtan dolayı" ifadesini kullanmıştır. Tezi başkası adına yapan, üreten veya aracılık eden kişi ile yazdırılan çalışmayı kullanarak derece veya unvan alan kişi için adli para cezası yazılmıştır. Madde metninde hapis cezası yer almaz.

Başkasına tez yazdırınca derece ve unvan geri alınır mı?

Ek 47 nci maddenin birinci fıkrasına göre başkasına yazdırılan tez gibi çalışmalarla diploma derecesi veya akademik unvan alan kişiler bakımından bu yolla kazanılan akademik derece ve unvanlar geri alınır. Aynı fıkra bu kişilerin üniversite öğretim mesleğinden çıkarılacağını da öngörür. Geri alma, metinde başkasına yazdırılan çalışmayla kazanılan derece ve unvanlarla sınırlanmıştır.

Tez yazdırma hizmeti ile başkasına tez yazdırma cezası aynı mıdır?

Aynı değildir. Tez yazdırma hizmeti, başkası adına tez yazma işinin sunulmasıdır; başkasına tez yazdırma cezası bu işin hukuki sonucudur. Ek 47 nci madde, hizmeti veren, çalışmayı üreten, aracılık eden, bu işi meslek edinen kişileri ve tüzel kişileri ayrıca düzenlemiştir.

Yüksek lisans tezinde intihal ile aynı mıdır?

Aynı değildir. İntihal, başkasına ait fikir, metot, veri veya eserin atıfsız biçimde kendine aitmiş gibi gösterilmesidir. Başkasına yazdırma ise tezin kişisel emek ve akademik birikim dışında başkasına yazdırılmasıdır. 54 üncü maddenin ilgili alt bendi bu ikisini aynı cezaya bağlasa da ayrı eylemler olarak sayar; ek 47 nci madde yalnız başkasına yazdırmayı konu alır.

Doktora unvanının intihal nedeniyle iptali ile aynı mıdır?

Aynı değildir. İki işlem de doktora unvanını etkileyebilir; ancak birinin dayanağı intihal, diğerinin dayanağı tezin başkasına yazdırılmasıdır. Ek 47 nci madde, derece ve unvanın geri alınmasını başkasına yazdırılan çalışmayla kazanılmış olmaya bağlar.

Tezde başarısızlık ile aynı mıdır?

Aynı değildir. Tezde başarısızlık, tezin değerlendirilmesine ilişkin bir sonuçtur; ek 47 nci madde ve 54 üncü madde onu yaptırım olarak saymaz. Başkasına yazdırmaya ilişkin hükümler tezin kim tarafından yazıldığına bağlanmıştır ve ek 47 nci madde derece veya unvan alınmış olmasını arar.

Tez savunmasında düzeltme kararı ile aynı mıdır?

Aynı değildir. Düzeltme kararı, tezin değerlendirilmesi sırasında verilen bir karardır ve başkasına yazdırma iddiası içermez. Ek 47 nci madde ile 54 üncü maddenin ilgili alt bendi düzeltme kararına ilişkin bir düzenleme içermez.