Akademik Personelin Yurt Dışı Görevlendirme Süresi Uzatılmazsa Ne Olur?

Yurt dışı görevlendirme süresi sona erdiğinde yeni bir uzatma onayı yoksa akademik personelin kural olarak görevine dönmesi gerekir. Süre dolmadan uzatma başvurusu yapılmış olması tek başına görevlendirmeyi uzatmaz. Bununla birlikte ret işlemi yetki, usul, gerekçe ve maddi olgular yönünden hukuka aykırıysa iptal davasına konu olabilir; ret kararına bağlı müstafi sayılma veya disiplin işlemleri de ayrıca incelenir.

Yurt Dışı Görevlendirme Süresi Uzatılmazsa Ne Olur?

Uzatma talebi reddedildiğinde veya yeni bir onay verilmeden mevcut süre dolduğunda ilk görevlendirme kararı sona erer. Bu durumda ise akademik personelin dönüş ve göreve başlama yükümlülüğü doğar. Yurt dışında kalmaya devam edilmesi ise dosyanın hukuki dayanağına göre devamsızlık tutanaklarına, disiplin sürecine, çekilmiş sayılma işlemine, mecburi hizmet veya yapılan masraflara ilişkin uyuşmazlıklara yol açabilir.

2547 Sayılı Kanun’un 39. Maddesi Ne Düzenliyor?

2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 39. maddesi, öğretim elemanlarının yurt içinde ve yurt dışında bilimsel toplantılara katılması, araştırma ve inceleme yapması ile mesleki amaçlarla yurt dışına gönderilmesine ilişkin temel çerçeveyi içerir.

Maddenin ilk fıkrasında, kurumdan yolluk alınmaksızın yapılacak bilimsel toplantı, araştırma ve inceleme görevlendirmeleri bakımından izin mercileri süreye göre ayrılmıştır. Bir haftaya kadar dekan, enstitü veya yüksekokul müdürü; on beş güne kadar rektör izin verebilir. On beş günü aşan, yolluk gerektiren veya masrafın üniversite kaynaklarından karşılanacağı hallerde ilgili yönetim kurulu kararı ve rektör onayı aranır.

Maddenin ikinci fıkrasında ise mesleki yetişme, eğitim, bilgi artırma ve staj amacıyla yurt dışına gönderilme; kontenjan, süre, yönetim kurulu kararı ve rektör onayı çerçevesinde düzenlenmiştir. Zorunlu hallerde yurt dışında kalma süresinin ilgili yönetim kurulu kararı ve rektör onayıyla kanunda öngörülen sınır içinde uzatılabileceği belirtilmiştir. Dış burs veya ücret sağlanan öğretim elemanlarının, Yükseköğretim Kurulunca belirlenen esaslara göre aylıklı veya aylıksız izinli sayılması da mümkündür.

Kısa ve Uzun Süreli Görevlendirme Arasındaki Fark Nedir?

Yurtiçinde ve Yurtdışında Görevlendirmelerde Uyulacak Esaslara İlişkin Yönetmelik, üç aya kadar olan görevlendirmeleri kısa süreli; üç aydan fazla olanları ise uzun süreli görevlendirme olarak ayırır.

Yönetmeliğe göre:

Kısa süreli görevlendirme; bilimsel toplantı, inceleme, araştırma ve uygulama amacıyla üç aya kadar yapılır.
Uzun süreli görevlendirme; üç aydan fazla süreyle ve ilgili yönetim kurullarınca onaylanacak çalışma programına göre yürütülür.
Eğitim ve öğretim programlarının aksamayacağının, bölüm başkanının önerisi üzerine fakülte yönetim kurulunca saptanması gerekir.
Uzun süreli görevlendirme ve görev süresinin uzatılması, ilgili yönetim kurulunun önerisi üzerine rektörce karara bağlanır.
Üç ay ve daha fazla süreyle yurt dışında görevlendirilenler bakımından genel hükümlere göre mecburi hizmet yükümlülüğü doğabilir.

Yönetmeliğin 2023 yılında değiştirilen 5. maddesinde öğretim üyeleri, öğretim görevlileri ve araştırma görevlileri için ayrı koşullar öngörülmüştür. Örneğin öğretim üyelerinin aylıklı uzun süreli yurt dışı görevlendirmesi bir yılı aşamaz; bir yılın sonunda öğretim üyesinin isteği ve üniversitenin gerekli görmesi halinde süre aylıksız olarak bir yıla kadar uzatılabilir. Araştırma görevlileri bakımından ise 33. ve 50/d maddelerine bağlı farklı süre ve hizmet koşulları vardır.

Uzatma Başvurusu Yapılması Görevlendirmeyi Kendiliğinden Uzatır mı?

Hayır. Görev süresi dolmadan yazılı başvuru yapılması ispat ve hukuki denetim bakımından önemlidir; ancak başvuru, yetkili organların vereceği yeni görevlendirme veya izin kararının yerine geçmez. Üniversitenin başvuruyu değerlendirmeyi geciktirmesi de personelin mevcut onay süresini tek başına uzatmaz. Açık bir uzatma kararı bulunmadan yurt dışında kalınması uygun değildir.

Üniversite Uzatma Talebini Hangi Gerekçelerle Reddedebilir?

Üniversitenin uzatma konusunda takdir yetkisi vardır; fakat bu yetki sınırsız değildir. Kararın kamu yararı ve hizmet gerekleriyle uyumlu, doğru olgulara dayalı ve yetkili makamlarca tesis edilmiş olması gerekir.

Yargısal incelemede özellikle şu hususlar önem taşır:

Eğitim ve öğretimin aksayıp aksamayacağı,
İlgili bilim alanında personele somut hizmet ihtiyacı bulunup bulunmadığı,
Derslerin veya görevlerin başka personelce yürütülüp yürütülemeyeceği,
Onaylı çalışma programının sürüp sürmediği,
Bursun süresi ve koşulları,
Akademik statü için mevzuatta aranan hizmet ve süre şartları,
Önceki görevlendirmenin aylıklı veya aylıksız niteliği,
Yönetim kurulu önerisi ile rektörlük kararının uyumu,
Ret gerekçesinin üniversitenin kendi kayıtlarıyla çelişip çelişmediği.

“Hizmetine ihtiyaç vardır” şeklindeki soyut bir açıklama her dosyada yeterli görülmez. Ders dağılımları, personel sayısı, bölüm görüşleri ve üniversitenin yargılama sırasında sunduğu bilgiler aynı gerekçeyi desteklemiyorsa işlemin sebep unsuru bakımından sakat olduğu söylenebilir. Buna karşılık araştırmanın bilimsel değeri veya kişisel kariyer planı da tek başına uzatılma yönünde kazanılmış hak oluşturmaz. Açılacak davada idarenin hizmet ihtiyacı ile akademik çalışmanın koşulları birlikte incelenir.

Danıştay 8. Daire E.2020/1980, K.2023/4727 Kararında Ne Oldu?

Danıştay 8. Dairenin 17 Ekim 2023 tarihli, E.2020/1980 ve K.2023/4727 sayılı kararının tam metninde, yurt dışı görevlendirme süresinin uzatılmaması ile sonradan tesis edilen müstafi sayılma işlemi arasındaki bağlantı incelenmiştir.

Davacı öğretim üyesi, görevlendirme süresi bitmeden 15 Temmuz 2017 ve 3 Ağustos 2017 tarihli dilekçelerle görevlendirmesinin uzatılmasını ve yurt dışında burslu izinli sayılmasını istemiştir. Üniversite içindeki yazışmalar sürerken görev süresi dolmuş; ret işlemi daha sonra tesis edilmiştir.

Uzatma ve burslu izin talebinin reddine karşı açılan ayrı davada ret işlemi iptal edilmiştir. Karar özetine göre üniversite, ret gerekçesi olarak davacının hizmetine ihtiyaç bulunduğunu ileri sürmüş; ancak mahkemeye verilen ara karar cevaplarında bu hizmet ihtiyacının bulunmadığı ve ilgili dersi verebilecek başka personelin olduğu anlaşılmıştır.

Üniversite ayrıca öğretim üyesinin 11 Ağustos 2017 ile 13 Eylül 2017 arasında, bayram tatili hariç, 24 gün göreve gelmediğini tutanak altına almış ve çekilmiş sayılma işlemi tesis etmiştir. İlk derece mahkemesi bu işlemi iptal etmiş; bölge idare mahkemesi, uzatma talebinin reddine ilişkin işlemin kesinleşen yargı kararıyla iptal edildiğini dikkate alarak sonucu hukuka uygun bulmuştur.

Kararın Sınırı Nedir?

Bu karar, süresi dolmadan uzatma isteyen her akademik personelin cevap beklerken yurt dışında kalabileceği anlamına gelmez. Karardaki sonuç şu özel bağlantıya dayanmıştır:

Uzatma başvuruları görev süresi dolmadan yapılmıştır.
Ret işlemi ayrı bir yargı kararıyla iptal edilmiştir.
Ret gerekçesi olarak ileri sürülen hizmet ihtiyacı, üniversitenin dosyaya sunduğu bilgilerle çelişmiştir.
Müstafi sayılma işlemi, hukuka aykırılığı ortaya konan ret işleminin ortaya çıkardığı dönemde gerçekleştiğinden bu işlemin de iptaline karar verilmiştir.

Göreve Dönülmezse Müstafi Sayılma Riski Var mı?

Evet, dosyanın hukuki dayanağına ve personelin statüsüne göre çekilmiş sayılma riski doğabilir. Ancak uygulanacak hüküm ve süre her akademik personel için peşinen aynı kabul edilemez.

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 94. maddesinde, izin olmaksızın veya kurumca kabul edilen mazeret bulunmaksızın görevin terk edilmesi ve bu terkin kesintisiz on gün sürmesi halinde yazılı başvuru aranmaksızın çekilme isteğinde bulunulmuş sayılma düzenlenmiştir. Aynı Kanun’un 79. maddesinde, belirli kapsamda yurt dışına gönderilenlerin süresi sonunda görevlerine başlamamaları halinde çekilmiş sayılma ve mali sonuçlar öngörülmüştür.

2547 sayılı Kanun’un 39. maddesi de belirli yurt dışına gönderilme hallerinde öğretim elemanlarının hak ve yükümlülükler bakımından 657 sayılı Kanuna göre aynı amaçla gönderilenlerin tabi olduğu hükümlere bağlı olacağını belirtir.

Bunun yanında akademik personel yönünden göreve gelmeme fiilleri 2547 sayılı Kanun’daki disiplin hükümleri kapsamında da sonuç doğurabilir. Çekilmiş sayılma işlemi ile disiplin cezası aynı hukuki kurum değildir; yetki, usul, süre ve sonuçları ayrı incelenir. Konunun genel çerçevesi müstafi sayılma ve göreve dönüş yazısında ayrıca ele alınmıştır.

Ret İşlemi İptal Edilirse Görevlendirme Otomatik Olarak Uzar mı?

Her zaman değil. İptal kararı, hukuka aykırı bulunan işlemi geçmişe etkili biçimde hukuk düzeninden kaldırır; ancak mahkeme kural olarak üniversite yerine geçerek yeni bir görevlendirme yapamaz. Kararın gerekçesine göre üniversitenin yeniden işlem tesis etmesi gerekebilir. Bazı dosyalarda iptal kararının uygulanması, personelin belirli dönem için görevlendirilmiş sayılması sonucunu doğurabilir. Bazı dosyalarda ise yetkili makamın eksik usulü tamamlayarak veya hukuka uygun yeni bir değerlendirme yaparak tekrar karar vermesi söz konusu olabilir.

Hangi İşlemlere Karşı İptal Davası Açılabilir?

Somut olayda birden fazla ve birbirinden ayrı idari işlem bulunabilir:

Görevlendirme süresinin uzatılması talebinin reddi,
Aylıklı veya aylıksız izin talebinin reddi,
Göreve dönüş çağrısı,
Çekilmiş veya müstafi sayılma işlemi,
Disiplin cezası,
Mecburi hizmet ya da yapılan masrafların tahsiline ilişkin işlem,
Mahkeme kararının uygulanmamasına ilişkin sonraki işlem.

Her işlemin kesin ve yürütülmesi zorunlu olup olmadığı, tebliğ tarihi, dava süresi ve diğer işlemlerle bağlantısı ayrı ele alınır. Bir işleme karşı açılan dava, başka bir işleme ait dava süresini kendiliğinden korumaz.

2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 7. maddesine göre idare mahkemelerinde genel dava açma süresi, özel bir süre öngörülmemişse yazılı bildirimi izleyen günden itibaren 60 gündür. Dava süresinin işlem ve tebligat bazında hesaplanması gerekir. Genel süre kuralları idari dava açma süresi yazısında açıklanmıştır.

Davanın konusu yalnızca ret işleminin iptali olabileceği gibi, koşulları varsa parasal veya özlük hakları yönünden tam yargı talebi de gündeme gelebilir.

Yürütmenin Durdurulması İstenebilir mi?

Uzatma ret işlemi veya buna bağlı personel işlemi uygulanmaya devam ederken telafisi güç zarar doğma ihtimali varsa yürütmenin durdurulması talep edilebilir. Bunun için 2577 sayılı Kanunda aranan iki koşulun birlikte bulunması gerekir:

İdari işlemin açıkça hukuka aykırı olması,
İşlemin uygulanması halinde telafisi güç veya imkânsız zarar doğması.

Bursun sona ermesi, akademik araştırmanın kesilmesi, göreve dönüş zorunluluğu veya personel statüsüne ilişkin sonuçlar dosyada önem taşır. Ancak bu olgular tek başına yürütmenin durdurulmasını garanti etmez. Talep, somut belgeler ve hukuka aykırılık iddiaları üzerinden incelenir.

Dosyada Hangi Belgeler İncelenir?

Sağlıklı bir hukuki değerlendirme için yalnızca ret yazısının değil, tüm işlem zincirinin görülmesi gerekir:

İlk yurt dışı görevlendirme ve izin onayı,
Görevlendirmenin hukuki dayanağı ile başlangıç ve bitiş tarihleri,
Onaylı çalışma programı,
Burs, ücret veya yabancı kurum kabul belgeleri,
Uzatma dilekçesi ve üniversite kayıt tarihi,
Bölüm, anabilim dalı, fakülte ve yönetim kurulu görüşleri,
Ders dağılımları ve hizmet ihtiyacına ilişkin kayıtlar,
Rektörlük ret kararı ve tebliğ belgesi,
Göreve dönüş yazıları,
Fiili dönüş ve göreve başlama belgeleri,
Devamsızlık tutanakları,
Disiplin veya müstafi sayılma işlemleri,
Mecburi hizmet taahhütleri,
Aynı olayla ilgili önceki veya devam eden davalar ve verilen kararlar.

Sonuç

Akademik personelin yurt dışı görevlendirme süresinin uzatılmaması, yalnızca bursun veya araştırmanın devam edip etmediği üzerinden değerlendirilmez. İlk görevlendirme kararının dayanağı, akademik statü, yetkili kurullar, hizmet ihtiyacı, başvuru ve tebligat tarihleri ile göreve dönüş işlemleri birlikte ele alınmalıdır.

Danıştay 8. Dairenin E.2020/1980, K.2023/4727 sayılı kararı; hukuka aykırılığı kesinleşen uzatma reddinin, bu ret nedeniyle ortaya çıkan devamsızlık dönemine dayalı müstafi sayılma işlemini etkileyebileceğini göstermektedir. Bununla birlikte karar, uzatma başvurusunun görevlendirmeyi kendiliğinden sürdürdüğü biçiminde yorumlanmamalıdır.

Sık Sorulan Sorular

Uzatma Başvurusunu Süre Dolmadan Yapmak Yeterli midir?

Hayır. Süresinde başvuru yapılması önemlidir; fakat ilgili yönetim kurulu önerisi ve rektörlük kararı gibi gerekli onayların yerine geçmez. Yeni bir karar bulunmadıkça mevcut görevlendirmenin bitiş tarihi esas alınabilir.

Üniversite Cevap Verene Kadar Yurt Dışında Kalınabilir mi?

Başvurunun cevapsız kalması mevcut görevlendirmeyi kendiliğinden uzatmaz. Göreve dönmemenin çekilmiş sayılma, disiplin ve mali sonuçları olabilir. Somut onay metni ve personel statüsü görülmeden güvenli bir bekleme süresi varsayılamaz.

Üniversite Hizmet İhtiyacı Nedeniyle Uzatmayı Reddedebilir mi?

Evet. Eğitim ve öğretimin aksamaması ile somut hizmet ihtiyacı ret gerekçesi olabilir. Ancak gerekçenin üniversitenin ders dağılımı, personel durumu ve dosyaya sunduğu bilgilerle uyumlu olması gerekir.

Uzatma Kararını Kim Verir?

Uzun süreli görevlendirme ve görev süresinin uzatılması, Yönetmeliğin 6. maddesine göre ilgili yönetim kurulunun önerisi üzerine rektörce karara bağlanır. İlk görevlendirmenin türüne ve özel düzenlemelere göre başka onaylar da aranabilir.

Dış Burs Kazanılması Uzatma Hakkı Verir mi?

Hayır. Dış burs, aylıklı veya aylıksız izin ile uzatma değerlendirmesinde önemli bir olgudur; fakat tek başına üniversiteyi görevlendirmeyi uzatmaya zorlayan kazanılmış hak oluşturmaz.

Uzatma Reddi İptal Edilirse Müstafi Sayılma İşlemi de İptal Edilir mi?

Otomatik bir sonuçtan söz edilemez. Ancak müstafi sayılma işlemi hukuka aykırı bulunan ret işlemine dayanıyorsa iki işlem arasındaki bağlantı önem kazanır. Danıştay E.2020/1980, K.2023/4727 sayılı kararda bu bağlantı sonucu etkilemiştir.

Yurt Dışı Görevlendirme Reddi İçin Dava Süresi Kaç Gündür?

Özel bir süre yoksa idare mahkemesinde genel süre, yazılı bildirimi izleyen günden itibaren 60 gündür. Ret, müstafi sayılma ve disiplin işlemlerinin tebliğleri ayrı olduğundan her işlem için süre ayrıca hesaplanır.

Danıştay Kararı Her Uzatma Talebinin Kabul Edilmesini mi Gerektirir?

Hayır. Karar, hizmet ihtiyacı gerekçesinin dosya kayıtlarıyla çeliştiği ve ret işleminin ayrı bir davada iptal edildiği özel bir uyuşmazlığa ilişkindir. Her başvuru kendi statüsü, onayları, süreleri ve somut gerekçesi üzerinden incelenir.

Görevlendirme süresi dolmadan veya dönüşe ilişkin geri alınması güç bir karar verilmeden önce; onay metni, statü, burs belgeleri ve işlem tarihleri üzerinden dosyaya özgü inceleme yapılması gerekir. Yurt dışı görevlendirme uzatma reddi, çekilmiş sayılma veya buna bağlı personel işlemleri hakkında görüşme talebi için Büken Hukuk iletişim formu üzerinden başvuru yapılabilir.

Yasal Uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olaya ilişkin hukuki görüş niteliği taşımaz. İçerikte yer alan bilgiler, yayın tarihindeki mevzuat ve uygulama esas alınarak hazırlanmış olup zaman içinde değişiklik gösterebilir. Her dosya kendi koşulları çerçevesinde değerlendirilmelidir.