Mersin Hizmet Tespit Davası ve Sigortasız Çalışma

Mersin hizmet tespit davası, sigortasız veya eksik bildirilen çalışmanın SGK kayıtlarına geçirilmesini amaçlar. Dava, hizmetin geçtiği yılın sonundan başlayan beş yıllık hak düşürücü süre nedeniyle geciktirilmemelidir. Çalışmanın varlığı, dönemi ve ücret unsuru işyeri kayıtları, resmî veriler, tanıklar ve çevre araştırmasıyla ispatlanır.

Dava açma süresi her çalışma yılı yönünden ayrı kontrol edilir. İş mahkemesinde görülen hizmet tespit uyuşmazlığında yürütmenin durdurulması talebi söz konusu değildir; amaç, zorunlu sigortalılık günlerinin mahkeme kararıyla tespit edilmesi ve kesinleşen kararın SGK tarafından uygulanmasıdır. İşverenin unvanı, işyeri sicili ve aynı dönemde bordrolu çalışan kişiler dava açılmadan önce belirlenmelidir.

Hizmet Tespit Davası Hangi Durumlarda Açılır?

İşçi fiilen çalıştığı hâlde işe giriş bildirgesi verilmemiş, prim günleri eksik gösterilmiş veya sigorta başlangıcı gerçeğe aykırı biçimde geç bildirilmiş olabilir. 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu m.86/9, Kuruma bildirilmeyen hizmetlerin mahkeme kararıyla tespitini düzenlemektedir.

Davanın konusu yalnız “işyerinde bulunma” değildir. Hizmet akdine dayalı fiilî çalışma, işverene bağımlılık, çalışma dönemi ve süreklilik unsurları araştırılır. Bağımsız çalışma, aile yardımı veya arızi ilişki ile iş sözleşmesine dayalı çalışma ayrılır.

Hizmet tespitine ihtiyaç doğuran başlıca hâller şunlardır:

• işe giriş bildirgesinin hiç verilmemesi,
• sigorta başlangıcının gerçek tarihten sonra gösterilmesi,
• bazı ay veya günlerin eksik bildirilmesi,
• işveren değişmiş gibi kayıt oluşturulmasına rağmen aynı işte çalışmanın sürmesi,
• bordroda veya SGK kaydında görünmeyen kesintisiz çalışma,
• bildirilen işyeri ile fiilen çalışılan işyerinin farklı olması.

Prime esas kazancın gerçek ücretin altında bildirilmesi de ayrı bir tespit konusu olabilir. Ancak hizmet süresi ile prime esas kazanç iddiasının delil ve hukuki niteliği aynı değildir.

Beş Yıllık Dava Süresi Ne Zaman Başlar?

Kanunda, aylık prim ve hizmet belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya Kurumca tespit edilemeyen sigortalının, çalıştığı yılın sonundan başlayarak beş yıl içinde iş mahkemesine başvurabileceği düzenlenmiştir. Bu süre hak düşürücü niteliktedir; mahkemece kendiliğinden dikkate alınabilir.

Örneğin tamamen bildirimsiz bir çalışma dönemi için süre, çalışmanın geçtiği yılın sonundan hesaplanır. Birden fazla yıla yayılan çalışmada her yıl yönünden ayrı değerlendirme gerekebilir. Kuruma verilen işe giriş bildirgesi, bordro veya denetim kaydı gibi belgelerin bulunması hâlinde hak düşürücü süre uygulaması farklılaşabilir. Hangi belgenin Kuruma verilmiş olduğu dosya üzerinden kontrol edilmelidir.

Dava öncesi SGK hizmet dökümü tarih sırasıyla incelenmeli; eksik aylar, işyeri sicil numaraları ve giriş-çıkış kodları belirlenmelidir.

Hizmet Tespit Davasında Önce SGK'ya Başvuru Gerekir mi?

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu m.4, zorunlu sigortalılık sürelerinin tespiti taleplerini dava öncesi SGK başvurusu zorunluluğunun dışında bırakmaktadır. İşveren aleyhine açılan hizmet tespit davası Kuruma resen ihbar edilir; SGK davaya ferî müdahil olarak katılabilir.

Hizmet tespiti, işçi alacağı ve tazminatı davasından da farklıdır. Salt hizmet tespit talebi zorunlu arabuluculuk kapsamında değildir. Aynı olay nedeniyle ücret, kıdem veya fazla çalışma alacağı istenecekse bu alacaklar için arabuluculuk dava şartı ayrıca yerine getirilir.

Dava Kime Karşı ve Hangi Mahkemede Açılır?

Dava, bildirimsiz çalışmayı gerçekleştiren işverene karşı iş mahkemesinde açılır. İşveren şirket kapanmış, işyeri devredilmiş veya alt işveren ilişkisi bulunmuş olabilir. Ticaret sicili, SGK işyeri kayıtları ve fiilî organizasyon incelenerek doğru hasım belirlenir.

Yetkili mahkeme, davalının yerleşim yeri veya işin yapıldığı yer iş mahkemesidir. İş mahkemesi bulunmayan yerde asliye hukuk mahkemesi iş mahkemesi sıfatıyla görev yapar.

Dilekçede tespiti istenen başlangıç ve bitiş tarihleri, işyeri, yapılan iş, çalışma düzeni ve ücret açıkça belirtilmelidir. SGK kayıtlarının, işyeri dosyasının ve resmî kurum verilerinin getirtilmesi talep edilir.

Sigortasız Çalışma Nasıl İspatlanır?

Hizmet tespit davaları kamu düzeniyle bağlantılıdır. Mahkeme tarafların sunduğu delillerle yetinmeyip çalışma olgusunu araştırabilir. Bununla birlikte davacının işyeri, dönem ve çalışma biçimi hakkında somut başlangıç delili sunması önem taşır.

Kullanılabilecek delil kategorileri şöyledir:

• SGK hizmet dökümü, işe giriş bildirgesi ve işyeri dosyası,
• ücret ödemelerini gösteren banka kayıtları veya makbuzlar,
• işyerine ait vardiya, izin, sipariş, teslim ve personel kayıtları,
• vergi, belediye, oda, kolluk ve ticaret sicili verileri,
• işyeri komşuları ile aynı dönemde çalışan bordrolu tanıklar,
• görevle bağlantılı hukuka uygun yazışma ve dijital kayıtlar,
• mesleki faaliyeti gösteren ruhsat, sevk, teslim veya üretim belgeleri.

Tanıkların davacıyla aynı dönemde çalışmış olması ve çalışma düzenini doğrudan bilmesi önemlidir. Yalnız akrabalık ya da arkadaşlık ilişkisine dayanan, işyerini görmemiş kişilerin anlatımı sınırlı kalabilir. Bordrolu tanık bulunmuyorsa komşu işyeri çalışanları araştırılabilir.

İşverenin Kayıtları Yoksa Dava Kaybedilir mi?

Hayır. Kayıt tutulmaması veya belgelerin sunulmaması sigortasız çalışmanın ispatını imkânsız hâle getirmez. Mahkeme işyerinin faal olduğu dönemi, kapasitesini, bordrolu çalışanları ve çevre işyerlerini araştırabilir. Ancak işçinin yalnız soyut beyanı çoğu dosyada yeterli olmaz.

İşverenin “arada yardım ediyordu”, “stajyerdi” veya “bağımsız iş yapıyordu” savunması ilişkinin gerçek niteliği üzerinden incelenir. Talimat, çalışma saatleri, ücret, işveren organizasyonuna bağlılık ve işin sürekliliği değerlendirmede temel ölçütlerdir.

Hizmet Tespit Kararı Hangi Sonuçları Doğurur?

Karar kesinleştikten sonra SGK tarafından uygulanır. Tespit edilen günler sigortalılık süresine eklenir; primlerin tahsili Kurum ile işveren arasındaki sürece konu olur. Emeklilik, yaşlılık aylığı, malullük veya ölüm sigortası bakımından sonuç, kişinin tüm sigortalılık dosyasına göre belirlenir.

Hizmet tespit kararı işçilik alacaklarını otomatik olarak hüküm altına almaz.

Mahkeme kararının emeklilik aylığına etkisi, yalnız tespit edilen gün sayısına bağlı değildir. Sigortalılık başlangıcı, toplam prim günü, prime esas kazanç ve aylık bağlama koşulları kişinin bütün SGK dosyası üzerinden yeniden ele alınır. Bu nedenle dava talebi, beklenen sosyal güvenlik sonucuyla karşılaştırılmalı; yalnız gün sayısına odaklanan eksik bir incelemeden kaçınılmalıdır.

Eksik Prim Günü ile Eksik Ücret Bildirimi Aynı mıdır?

Hayır. Eksik prim günü, fiilen çalışılan günün Kuruma hiç veya eksik bildirilmesidir. Prime esas kazancın eksik bildirilmesinde ise gün sayısı doğru görünse bile ücret düşük gösterilmiştir. Ücret iddiasında yazılı delil sınırları ve ücret miktarına ilişkin ispat özellikleri ayrıca değerlendirilir.

Ön görüşmede hizmet dökümü, bordro ve banka hareketleri ay ay karşılaştırılmalıdır. İşyerindeki gerçek çalışma düzeni ile Kurum kaydı arasındaki fark böylece somutlaşır.

Sık Sorulan Sorular

Sigortasız çalışan kişi işten ayrılmadan dava açabilir mi?

Hizmet tespit talebi iş ilişkisinin sona ermesine bağlı değildir. Çalışma sürerken de dava açılabilir. Ancak delillerin korunması ve iş ilişkisinin etkileri ayrıca değerlendirilmelidir.

Hizmet tespit davasında arabuluculuk zorunlu mudur?

Salt zorunlu sigortalılık süresinin tespiti talebi için zorunlu arabuluculuk yoktur. Aynı olaydan doğan ücret ve tazminat talepleri ise ayrı dava şartına tabidir.

Beş yıllık süre zamanaşımı mıdır?

Hayır. Kanundaki beş yıllık süre hak düşürücü niteliktedir. Mahkeme tarafından kendiliğinden dikkate alınabilmesi ve durma-kesilme kurallarının farklılığı nedeniyle gecikmeden incelenmelidir.

Tanıkla sigortasız çalışma ispatlanabilir mi?

Evet, fakat tanığın aynı dönemi ve işyerini doğrudan bilmesi gerekir. Tanık anlatımının resmî kayıt, ödeme, işyeri ve çevre araştırmasıyla desteklenmesi ispatı güçlendirir.

İşveren şirketi kapanmışsa dava açılamaz mı?

Şirketin kapanması tek başına dava hakkını ortadan kaldırmaz. Tasfiye, terkin, işyeri devri ve sorumlu işveren bilgileri ticaret sicili ile SGK kayıtlarından araştırılır.

SGK'ya şikâyet etmek dava süresini korur mu?

İdari inceleme ile hizmet tespit davasındaki hak düşürücü süre aynı değildir. Başvurunun süreyi koruduğu varsayılmamalı; beş yıllık süre ayrıca hesaplanmalıdır.

Emeklilikten sonra hizmet tespit davası açılabilir mi?

Emekli olmak dava hakkını kendiliğinden kaldırmaz. Ancak hak düşürücü süre, aylık bağlama işlemi ve tespitin aylığa etkisi ayrı ayrı incelenir.

Hizmet tespitiyle kıdem tazminatı da alınır mı?

Hayır. Hizmet tespit kararı sigortalılık süresine ilişkindir. Kıdem tazminatı için hak kazanma, fesih biçimi, zamanaşımı ve arabuluculuk koşulları ayrıca yerine getirilmelidir.

Sonuç ve Hukuki Destek

Sigortasız çalışma dosyasında yıl bazında süre hesabı ile işyeri ve çalışma delillerinin erken toplanması belirleyicidir. Büken Hukuk, Mersin'de hizmet tespit, eksik prim ve sosyal güvenlik uyuşmazlıklarında dosya incelemesi ve iş mahkemesi sürecinde hukuki destek sunmaktadır. Feshe bağlı talepler için Mersin kıdem tazminatı ve işe iade davası sayfaları incelenebilir; iletişim sayfasından ön görüşme talep edilebilir.

Yasal Uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olaya ilişkin hukuki görüş niteliği taşımaz. İçerikte yer alan bilgiler, yayın tarihindeki mevzuat ve uygulama esas alınarak hazırlanmış olup zaman içinde değişiklik gösterebilir. Her dosya kendi koşulları çerçevesinde değerlendirilmelidir.