Doçentlik Başvurusu Ne Zaman? Takvim ve Şartlar

Doçentlik başvurusu ne zaman yapılır sorusunun cevabı, Doçentlik Yönetmeliği'nin 4. maddesinde düzenlenmiştir: Üniversitelerarası Kurul (ÜAK) tarafından başka bir tarih belirlenmedikçe doçentlik başvurusu, yılda iki kez olmak üzere Mart ve Ekim ayının yirminci günü başlar ve en geç ilgili ayın son çalışma günü mesai saati bitimine kadar yapılır (m.4/1). ÜAK'ın her dönem için başka bir tarih belirleme yetkisi bulunduğundan, kesin başvuru tarihleri için ÜAK'ın dönem duyurusunun takip edilmesi gerekir; ÜAK başvuru takvimini değiştirdiğinde bunu resmî internet sitesinden duyurur.

Doçentlik başvurusu yapacak aday öncelikle başvurulan bilim/sanat alanı için ilan edilen dönem başvuru şartları tablosu üzerinden asgari yayın şartlarının sağlandığı kontrol etmelidir. Ardından Doçentlik Bilgi Sistemi (DBS) üzerinden elektronik başvuru açılmasıyla öğrenim belgesi, tez, yabancı dil belgesi ve akademik çalışmalar sisteme yüklenmeli ve başvuru süresi içinde dosya tamamlanarak başvuru kesinleştirilmelidir.

Başvurunun reddedilmesi veya iptal edilmesi hâlinde aday, işlemin tebliğinden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açabilir ve dava dilekçesi ile birlikte yürütmenin durdurulması talebinde bulunabilir.

Doçentlik Başvuru Takvimi

Doçentlik Yönetmeliği m.4/1'e göre başvurular yılda iki dönem hâlinde alınır. ÜAK'ın ayrıca tarih belirleme yetkisi saklıdır; bu nedenle her dönem için ÜAK duyurularının izlenmesi zorunludur:

• Mart dönemi: 20 Mart - İlgili ayın son çalışma günü mesai saati bitimi |
• Ekim dönemi: 20 Ekim - İlgili ayın son çalışma günü mesai saati bitimi |

Başvurular, başlangıç gününden ilgili ayın son çalışma günü mesai saati bitimine kadar Doçentlik Bilgi Sistemi (DBS) üzerinden elektronik ortamda yapılır. Başvuru süresi dolduktan sonra sisteme belge yüklenmesi veya yeni başvuru açılması mümkün değildir. Uygulamada ÜAK, başvuru döneminden önce dönem başvuru kılavuzunu ve başvuru şartları tablolarını yayımlar; adayların bu kılavuzdaki usul kurallarına uygun hareket etmesi, başvurunun kabulü açısından belirleyicidir.

ÜAK, ihtiyaç duyduğunda dönem başvuruları için farklı bir başlangıç tarihi belirleyebilir. Bu nedenle adayların, başvuru dönemi yaklaşırken ÜAK'ın resmî internet sitesindeki duyuruları ve dönem başvuru şartlarını kontrol etmesi önem taşır. Ayrıca başvuru kılavuzunda belirtilen başvuru ücretinin süresi içinde yatırılması ve dekontun sisteme yüklenmesi gerekir. Başvurunun kabul edilmesinden sonra izlenecek aşamaları Doçentlik Başvurusu Sonrası Süreç başlıklı yazımızda ayrıntılı olarak ele aldık.

Doçentlik Başvurusu İçin Hangi Şartlar Gerekir?

Doçentlik Yönetmeliği m.4/2'ye göre doçentlik başvurusu için üç temel şart birlikte aranır:

• Doktora veya eşdeğer unvan: Türkiye'de doktora yapmış; tıpta, diş hekimliğinde, eczacılıkta ve veteriner hekimlikte uzmanlık unvanı almış veya Yükseköğretim Kurulunca tespit edilen sanat dallarının birinde yeterlik kazanmış olmak gerekir. Unvan yurt dışından alınmışsa denklik şarttır.
• Yabancı dil: Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen merkezî bir yabancı dil sınavından en az 55 puan veya uluslararası geçerliliği Yükseköğretim Kurulu tarafından kabul edilen bir yabancı dil sınavından buna denk bir puan alınmış olmalıdır. Doçentlik bilim alanının belli bir yabancı dille ilgili olması hâlinde sınavın başka bir yabancı dilde verilmesi gerekir. ÜAK'ın 10.02.2016 tarihli kararı uyarınca TOEFL belgelerinin geçerlilik süresi iki yıldır.
• Asgari yayın ve çalışmalar: Üniversitelerarası Kurulun görüşü üzerine Yükseköğretim Kurulu tarafından her bir bilim veya sanat disiplininin özellikleri dikkate alınarak belirlenen asgari sayı ve nitelikte özgün bilimsel yayın ve çalışmaların yapılmış olması şarttır. Asgari şartlar, temel alanlara göre her dönem ÜAK tarafından ilan edilen başvuru şartları tablolarında yer alır. Asgari koşulların nasıl yorumlandığı ve uygulamada en sık yapılan hatalar için Doçentlikte Asgari Koşul İncelemesi ve Yaygın Hatalar başlıklı yazımıza bakılabilir.

Yabancı Dil Şartının Yargısal Denetimi

Doçentlik başvurusunda kabul edilecek yabancı dillerin belirlenmesi, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu m.24 uyarınca Yükseköğretim Kurulunun takdir yetkisindedir. Bu yetki, dünya üzerinde yaygın kullanılan ve uluslararası geçerliliği bulunan diller esas alınarak kullanılır; uluslararası geçerliliği bulunmayan bir dille yapılan başvurunun reddedilmesi, yargısal denetimde hukuka uygun bulunmuştur.

Danıştay Sekizinci Dairesinin 15.09.2021 tarihli ve E:2018/3405, K:2021/3830 sayılı kararında; doçentlik başvurusunda kabul edilen yabancı diller arasında yer almayan Danca ile yapılan başvurunun reddi işlemi incelenmiştir. Mahkeme, doçentlik için aranılan dillerin dünya üzerindeki kullanım yaygınlığına göre belirlendiğini, bunun akademisyenlerin yaygın yabancı dillerdeki literatürü takip edebilmesi ve yabancı araştırmacılarla ortak yayın üretebilmesi için gerekli olduğunu; dünya üzerinde yaklaşık 5,5 milyon kişi tarafından kullanılan Danca'nın uluslararası geçerliliği bulunma koşulunu taşımadığını belirterek, kabul edilen yabancı diller düzenlemesinde ve buna dayalı red işleminde hukuka aykırılık bulunmadığına karar vermiştir. Aynı doğrultuda, Danıştay Sekizinci Dairesinin 09.12.2020 tarihli ve E:2020/1161, K:2020/5525 sayılı kararında; adayın akademik kariyerine katkı sağlayacağı açık olmakla birlikte Sırpça'nın uluslararası geçerliliği bulunma koşulunu taşımadığı gerekçesiyle, bu dille yapılan doçentlik başvurusunun reddinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.

Bu içtihatlar, adayların başvuru öncesinde yabancı dil seçimini ÜAK tarafından kabul edilen diller listesinden yapması gerektiğini göstermektedir. Yabancı dil belgesi eksik veya hatalı olan adayın başvurusu, 14 Ekim 2025 tarihli değişiklikle birlikte artık ÜAK Başkanlığı tarafından reddedilmektedir.

Başvuru Nasıl Yapılır?

Doçentlik başvuruları, Üniversitelerarası Kurula elektronik ortamda, belgeler ve bütün akademik çalışmalar yüklenmek suretiyle Doçentlik Bilgi Sistemi (DBS) üzerinden yapılır (m.4/3). Belgelerin aslının veya onaylı suretinin ibrazının gerekli olduğu hâllerde adaylar bu belgeleri elden veya posta ile Üniversitelerarası Kurula gönderir.

Başvuruda dikkat edilmesi gereken teknik hususlar şunlardır:

• Çeyreklik (Q1-Q4) sınıflaması: Dergilerin çeyreklik sınıflamasında Clarivate Analytics (Journal Citation Reports) verileri esas alınır; SCImago sınıflaması kullanılmaz. Çeyreklik doğrulamasının aday tarafından yapılarak DBS'ye girilmesi gerekir ve sorumluluk adaya aittir. İndeks ve Q değeri konusundaki uyuşmazlıklar için SCI, SSCI, AHCI İndeks Sorunları ve Doçentlik ile Doçentlikte Q Değeri Nedir? başlıklı yazılarımıza bakılabilir.
• Büyük boyutlu eserler: Boyutu 50 MB'ı aşan eserler için sisteme dilekçe eklenmesi ve eserin CD, DVD veya USB bellek ortamında başvuru süresi içinde ÜAK Başkanlığına ulaştırılması gerekir.
• Belge kontrolü: Öğrenim belgesi, tez ve yabancı dil belgesinin eksik veya hatalı olduğunun tespiti hâlinde başvuru Üniversitelerarası Kurul Başkanlığınca reddedilir; başvurusu reddedilen aday takip eden dönemlerde yeniden başvurabilir (m.4/4).
• Sonuçlanmamış başvuru: Başvurusu sonuçlanmamış adaylar, aynı ya da farklı bilim/sanat alanından yeniden doçentlik başvurusunda bulunamazlar (m.4/7).
• Kılavuza aykırı başvuru: Doçentlik başvuru kılavuzundaki usule aykırı şekilde başvuruda bulunulması da red sebebidir (m.4/4, 14.10.2025 değişikliği).

Başvuru Sonrası Süreç

Başvurunun kabul edilmesinden sonra Doçentlik Komisyonu, her aday için beş asıl ve iki yedek üyeden oluşan bir jüri kurar; ilgili bilim veya sanat dalında yeterli öğretim üyesi bulunmaması hâlinde jüri üç üye ile teşkil edilebilir (m.5). Jüri üyelerine her aday için azami bir ay rapor süresi verilir, gerekli hâllerde bir aya kadar ek süre tanınabilir (m.6/3). Jürinin kuruluşu ve çalışma esasları hakkında Doçentlik Jüri Değerlendirmesi başlıklı yazımıza bakılabilir.

Jüri; adayın bilimsel araştırma ve yayın etiği ilkelerine uygun hareket edip etmediği, asgari başvuru şartlarını sağlayıp sağlamadığı, eserlerin nitelik ve özgünlüğü, bilim alanına yaptığı katkısı ve bir bütün hâlinde alanındaki yetkinliği yönlerinden değerlendirme yapar. Beş üyeli jürilerde en az üç, üç üyeli jürilerde en az iki üyenin adayı başarılı bulması hâlinde aday başarılı sayılır (m.6/8). Adaya jüri bilgileri, sonuç açıklanma tarihinde başvuru sonucu ile birlikte elektronik ortamda erişime açılır.

Başarısız bulunan aday, jüri tarafından eksik bulunan eser ve faaliyetleri tamamlamak kaydıyla en erken izleyen üçüncü dönemde yeniden başvurabilir. Asgari başvuru şartlarını sağlamadığı için başvurusu iptal edilen aday ise en erken izleyen ikinci dönemde yeniden başvurabilir. Jüri raporlarına itiraz imkânları için Doçentlik Jüri İtiraz başlıklı yazımıza bakılabilir.

Doçentlikte Sözlü Sınav Var mı?

Güncel Doçentlik Yönetmeliği'nde sözlü sınav aşamasına yer verilmemiştir. 15.04.2018 tarihinde yürürlüğe giren Doçentlik Yönetmeliği ile birlikte doçentlik sürecindeki sözlü sınav aşaması kaldırılmış; değerlendirme, jüri üyelerinin adayın akademik çalışmaları üzerinde yaptığı eser incelemesine ve hazırlanan değerlendirme raporlarına dayanır hâle getirilmiştir. Bu nedenle güncel mevzuatta "doçentlik sınavı" değil, "doçentlik başvurusu ve değerlendirmesi" kavramları kullanılmaktadır. Doçentlik sürecinin sınav aşamasından nasıl ayrıştığı, sözlü sınavın kaldırılmasının öncesi ve sonrası için Doçentlik Sınavı Nedir? başlıklı yazımıza bakılabilir.

Başvurunun Reddi Hâlinde Hukuki Yol

Doçentlik başvurusunun asgari şartların sağlanmadığı gerekçesiyle iptal edilmesi, etik ihlal tespitiyle reddedilmesi veya adayın eser incelemesi sonucunda başarısız sayılması idari işlem niteliğindedir. Bu işlemlere karşı aday, işlemin tebliğinden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açabilir (İYUK m.7). Dava dilekçesi ile birlikte, telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve işlemin açıkça hukuka aykırı olması şartlarının birlikte gerçekleşmesi hâlinde yürütmenin durdurulması talebinde bulunulabilir (İYUK m.27).

Başvurunun reddi hâlinde izlenecek yol ve dava süreci, red gerekçesine göre değişir:

• Asgari şart gerekçesiyle iptal: Doçentlik Başvurusunda Asgari Şartların Sağlanamaması: İtiraz ve Dava başlıklı yazımızda ayrıntılı olarak ele alınmıştır.
• Eser incelemede başarısızlık: Doçentlik Başvurusunda Eser İnceleme İtiraz ve Dava ve Doçentlik Eser İnceleme Başarısız İptal Davası başlıklı yazılarımıza bakılabilir.
• Etik ihlal gerekçesiyle red: Doçentlik Başvurusunda Etik İnceleme Nedir? ve Doçentlik Başvurusunda Etik İhlali Nedir? başlıklı yazılarımıza bakılabilir.
• Genel red ve iptal davası: Doçentlik Başvurusunun Reddi ve İptal Davası ile Doçentlik İptal Davası 2025 başlıklı yazılarımıza bakılabilir.
• Dava sürecinde yürütmenin durdurulması: Doçentlik Davasında Yürütmeyi Durdurma Kararı başlıklı yazımıza bakılabilir.

Doçentlik Yönetmeliği m.4/6 uyarınca; eser değerlendirme aşamasında başarısız sayılmasına, asgari başvuru şartlarını sağlamadığı veya etik ihlalde bulunduğu gerekçesiyle başvurusunun iptaline karar verilen adayın bu işlemlere karşı dava açması durumunda, aynı bilim/sanat alanında yeniden doçentliğe başvurması davanın kesinleşmesine bağlıdır. Bu hükme aykırı olarak yapılan başvurular işleme alınmaz. Bu nedenle dava açmayı düşünen adayın, yeni dönem başvurusu yapmadan önce dava sürecinin durumunu değerlendirmesi gerekir.

Doçentlik başvurusunun reddi işlemine karşı açılan davalarda Danıştay, ÜAK ve YÖK'ün başvuru şartlarına ilişkin düzenleyici işlemlerini de denetlemektedir. Nitekim yukarıda aktarılan Danca ve Sırpça kararlarında, red işleminin dayanağı olan "Üniversitelerarası Kurulca Kabul Edilen Yabancı Diller" düzenlemesi ile bireysel red işlemi birlikte dava konusu edilmiş ve her iki yönden de denetim yapılmıştır.

Sık Sorulan Sorular

Doçentlik başvurusu ne zaman yapılır?

Doçentlik Yönetmeliği m.4/1'e göre başvurular, ÜAK tarafından başka bir tarih belirlenmedikçe yılda iki kez, Mart ve Ekim ayının yirminci günü başlar ve ilgili ayın son çalışma günü mesai saati bitimine kadar yapılır.

Doçentlik başvurusu yılda kaç kez yapılır?

Doçentlik başvurusu yılda iki kez, Mart ve Ekim dönemleri hâlinde alınır.

Doçentlik başvurusu hangi aylarda yapılır?

Doçentlik başvurusu, ÜAK tarafından başka bir tarih belirlenmedikçe Mart ve Ekim aylarında yapılır; başvuru ilgili ayın yirminci günü başlar ve son çalışma günü mesai saati bitimine kadar sürer.

Doçentlik başvurusu için yabancı dil şartı nedir?

Yükseköğretim Kurulu tarafından belirlenen merkezî bir yabancı dil sınavından en az 55 puan veya uluslararası geçerliliği YÖK tarafından kabul edilen bir sınavdan buna denk bir puan alınmış olmalıdır; bilim alanının belli bir yabancı dille ilgili olması hâlinde sınavın başka bir dilde verilmesi gerekir.

Doçentlik başvurusunda hangi yabancı diller kabul edilir?

ÜAK tarafından kabul edilen yabancı diller, dünya üzerindeki kullanım yaygınlığı ve uluslararası geçerlilik esasına göre belirlenir; uluslararası geçerliliği bulunmayan bir dille yapılan başvuru, Danıştay içtihatları uyarınca hukuka uygun olarak reddedilir.

Doçentlikte sözlü sınav var mı?

Güncel Doçentlik Yönetmeliği'nde sözlü sınav aşaması bulunmamaktadır; değerlendirme, jüri üyelerinin akademik çalışmalar üzerinde yaptığı eser incelemesine ve değerlendirme raporlarına dayanır. Sözlü sınavın kaldırılmasının ayrıntıları için Doçentlik Sınavı Nedir? yazımıza bakılabilir.

Doçentlik başvurusu reddedilirse ne yapılabilir?

Ret veya iptal işlemine karşı tebliğden itibaren 60 gün içinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir; dava dilekçesi ile birlikte yürütmenin durdurulması talebinde bulunulabilir. Red gerekçesine göre izlenecek yol için Doçentlik Başvurusu Reddi Hâlinde Ne Yapılır? yazımıza bakılabilir.

Başarısız sayılan aday ne zaman yeniden başvurabilir?

Eser incelemesinde başarısız sayılan aday en erken izleyen üçüncü dönemde, asgari başvuru şartlarını sağlamadığı için başvurusu iptal edilen aday ise en erken izleyen ikinci dönemde yeniden başvurabilir.

Sonuç ve Hukuki Destek

Doçentlik başvurusu, yılda iki dönem hâlinde Mart ve Ekim aylarında alınan ve sonuçları adayın akademik geleceğini doğrudan etkileyen bir süreçtir. Başvuru şartlarının eksiksiz sağlanması, belgelerin süresi içinde DBS üzerinden yüklenmesi, kabul edilen yabancı diller listesinden seçim yapılması ve asgari yayın tablolarının doğru yorumlanması kritik önem taşır. Başvurunun reddi veya iptali hâlinde 60 günlük dava açma süresi hak düşürücü niteliktedir. Somut durumunuzda hukuki destek almak isteyenler, Büken Hukuk iletişim formu üzerinden görüşme talebi oluşturabilir.

Doçentlik başvurusu ve davaları konusunda uzmanlaşmış ekibimiz hakkında bilgi için Doçentlik Davası Avukatı başlıklı yazımızı inceleyebilirsiniz.

Yasal Uyarı: İçerikte yer alan bilgiler, yayın tarihindeki mevzuat ve uygulama esas alınarak hazırlanmış olup zaman içinde değişiklik gösterebilir. Bu içerik hukuki danışmanlık niteliği taşımaz; somut olayınız için bir avukata danışmanız önerilir. İçerikte yer alan bilgiler, yayın tarihindeki mevzuat ve uygulama esas alınarak hazırlanmış olup zaman içinde değişiklik gösterebilir.

Kaynaklar

• Doçentlik Yönetmeliği m.4, m.5, m.6 (Mevzuat Bilgi Sistemi, resmî metin — tam metin)
• 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu m.24 (doçentlik başvuru şartları)
• Danıştay Sekizinci Dairesi, E:2018/3405, K:2021/3830 (15.09.2021) — Danca kararı, tam metin
• Danıştay Sekizinci Dairesi, E:2020/1161, K:2020/5525 (09.12.2020) — Sırpça kararı, tam metin
• Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu, E:2016/2368, K:2018/4486 (05.11.2018) — Sırpça bozma kararı
• Üniversitelerarası Kurul, Doçentlik Başvuru Şartları ve dönem duyuruları (uak.gov.tr)
• 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7 (dava açma süresi) ve m.27 (yürütmenin durdurulması)