Yapı Kayıt Belgesi 2026: Geçerlilik, İptal ve Haklar

Yapı Kayıt Belgesi 2026: Mevcut Durum, İptal ve Hukuki Sonuçlar

2018 yılında 3194 sayılı İmar Kanunu'na eklenen Geçici 16. madde ile başlatılan imar barışı uygulamasında verilen Yapı Kayıt Belgesi (YKB), ruhsatsız ya da ruhsata aykırı yapılar için önemli bir hukuki koruma sağladı. 2026 yılı itibarıyla yeni bir imar affı yasası henüz yürürlüğe girmemiş olmakla birlikte, mevcut YKB sahiplerinin belgenin geçerliliği, iptali ve kentsel dönüşüm karşısındaki konumu merak edilen konulardır.

Bu makale; YKB'nin güncel hukuki statüsünü, iptal sebeplerini ve hak sahiplerinin izleyebileceği yolları yalnızca resmi mevzuat kaynaklarına dayalı olarak değerlendirmektedir.

Yasal uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır. Somut taşınmazınız için Büken Hukuk & Danışmanlık ekibiyle iletişime geçebilirsiniz.

YKB'nin Yasal Dayanağı

3194 sayılı İmar Kanunu'nun Geçici 16. maddesi, 7143 sayılı Kanun'la eklenmiş ve 11 Mayıs 2018 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Düzenlemenin çerçevesi:

YKB verileceği yapılar: 31 Aralık 2017 tarihinden önce yapılmış, ruhsatsız veya ruhsata aykırı yapılar
Başvuru süresi: 31 Ekim 2018 (orijinal süre; uzatmalar yapılmıştır)
Ödeme süresi: 31 Aralık 2018 (orijinal süre)
Yetkili makam: Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı
Başvuru kanalı: e-Devlet veya yetkili kuruluşlar

YKB verilen yapılar; imar mevzuatına aykırı olsalar dahi yıkım kararlarından ve idari para cezalarından muaf tutulmaktadır.

2026 Yılı İtibarıyla Güncel Durum

Yeni İmar Affı Var mı?

2026 itibarıyla yürürlükte yeni bir YKB başvuru dönemi açılmamıştır. TBMM'ye sunulan kanun teklifleri komisyon aşamasındadır; ancak komisyonda bulunan bir teklif "imar affı çıktı" anlamına gelmez. Kanun teklifinin yasalaşması için meclis oylaması ve Resmî Gazete yayımı gereklidir.

Dolayısıyla 2026'da mevcut YKB sahipleri için önemli olan başlıklar şunlardır:

YKB belgesinin hâlâ geçerli olup olmadığı
YKB'nin iptal edilme ihtimalleri
Kentsel dönüşüm sürecinde YKB'nin yeri
Hazine taşınmazları ve satın alma hakkı

YKB'nin Geçerliliği

3194 Geçici 16. maddenin ilgili hükmüne göre; YKB, yapının yeniden yapılmasına veya kentsel dönüşüm uygulamasına kadar geçerlidir. Yani:

YKB süresiz bir belge değildir; yapı yeniden yapıldığında geçerliliği sona erer.
Yapının yenilenmesi hâlinde yürürlükteki imar mevzuatı uygulanır.
Yapının depreme dayanıklılığı ve fen/sanat normlarına aykırılığı yapı malikinin sorumluluğundadır.

YKB'nin İptali: Hangi Hâllerde?

YKB, aşağıdaki durumlarda idare tarafından iptal edilebilir:

1. Gerçeğe Aykırı Beyan

YKB başvurusunda yanıltıcı bilgi verilmesi hâlinde belgenin iptal edilebileceği ilgili usul ve esaslarda düzenlenmiştir. Bu hâllerde:

Ödenen YKB bedeli gelir olarak kaydedilir.
İlgili hakkında sahtecilik (TCK 204, 207) hükümleri çerçevesinde işlem yapılabilir.

2. Kapsam Dışı Alanlar

3194 Geçici 16. maddenin öngördüğü dışında yer alan yapılar için verilmiş YKB iptali gündeme gelir. Bu kapsam dışı alanlar:

Boğaziçi sahil şeridi ve öngörünüm bölgesi
İstanbul tarihi yarımada
Çanakkale Savaşları Gelibolu Tarihi Alanı
Üçüncü kişilere ait özel mülkiyete konu taşınmazlar
Kesinleşmiş planlarla sosyal donatı alanı olarak belirlenmiş ve ilgili kurumlara tahsis edilmiş Hazineye ait taşınmazlar

3. 31 Aralık 2017 Tarihinden Sonraki Yapılar

YKB yalnızca 31.12.2017 tarihinden önce yapılmış yapılara verilebilir. Tarih koşulunun sağlanmadığı tespit edilen belgeler iptal edilir.

YKB İptal Kararına Karşı Hukuki Yollar

1. İdari İtiraz

YKB iptal kararına karşı 60 gün içinde kararı veren idareye itiraz edilebilir.

2. İptal Davası

İdari itirazın reddi veya başvurunun cevapsız kalması hâlinde idari yargıda iptal davası açılır:

Görevli mahkeme: İdare Mahkemesi
Dava açma süresi: Kararın tebliğinden itibaren 60 gün
Yetkili mahkeme: Yapının bulunduğu yer idari mahkemesi

İdari dava türleri 2026 ve idari dava açma süresi içeriklerimiz usul süreçleri için rehber olabilir.

3. Yürütmeyi Durdurma Talebi

YKB iptal kararı, yapı hakkında yıkım işlemlerini tetikleyebileceğinden idare mahkemesinden yürütmeyi durdurma talep edilmesi önem taşır. Yürütmenin durdurulması talebi dilekçesi örneğinden yararlanılabilir.

Kentsel Dönüşüm ve YKB İlişkisi

Taşınmaz, kentsel dönüşüm kapsamına alındığında YKB'nin geçerliliği sona erer. Bu noktada:

Malikin riskli yapı tespiti süreci ile ilişkili hakları saklıdır.
Kentsel dönüşüm uygulamasında tahliye, yıkım ve yeniden inşa prosedürleri 6306 sayılı Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun çerçevesinde yürütülür.
Malik, yenilenen imar mevzuatına uygun biçimde yapı ruhsatı almakla yükümlüdür.

Hazine Taşınmazında YKB Hakları

3194 Geçici 16'nın 5. fıkrası; YKB alınan yapı, Hazineye ait bir taşınmaz üzerinde yer alıyorsa rayiç bedel üzerinden satın alma hakkı tanımaktadır. Uygulamada dikkat edilmesi gereken noktalar:

Satın alma başvurusu için süre uzatımları getirilmiştir; güncel idari duyurular takip edilmelidir.
Hazine lehine ipotek, şerh ve kısıtlamalara dikkat edilmelidir.
Tapu kaydına işlenen sınırlamalar için ayrı dava açılabilir.

YKB Sahibinin Bakım ve Sorumlulukları

Deprem dayanıklılığı ve güvenlik yapı malikinin sorumluluğundadır.
YKB'li yapının zarar vermesi hâlinde haksız fiil, kusurlu sorumluluk ve cezai sorumluluk gündeme gelebilir.
Kat malikleri kurulu ilişkileri 634 sayılı Kat Mülkiyeti Kanunu kapsamında ayrıca değerlendirilir. Kat mülkiyeti uyuşmazlıkları içeriğimiz yol gösterici olabilir.

Sıkça Sorulan Sorular

2026'da yeni imar affı var mı?

Hayır, 2026 itibarıyla yeni bir YKB başvuru dönemi açılmamıştır. TBMM'ye sunulan teklifler komisyon aşamasındadır.

Elimdeki YKB ne kadar geçerli?

Yapı yeniden yapılana veya kentsel dönüşüm uygulanana kadar geçerlidir. Yenilenme hâlinde yürürlükteki imar mevzuatı uygulanır.

YKB iptal kararı verildi, ne yapmalıyım?

60 gün içinde idari itiraz yapın; gerekirse idari yargıda iptal davası açıp yürütmeyi durdurma talep edin.

YKB'li yapım yıkılabilir mi?

YKB geçerli olduğu sürece yıkım kararı uygulanamaz. Ancak YKB iptal olur veya yapı kentsel dönüşüm kapsamına alınırsa yıkım süreci devreye girebilir.

Hazine arazisindeki YKB'li yapı için ne yapmalıyım?

Geçici 16/5 çerçevesindeki satın alma hakkınızı değerlendirin. Güncel süre uzatımları ve uygulama koşulları için yetkili idareye başvurun.

Sonuç

Yapı Kayıt Belgesi, 3194 Geçici 16. madde çerçevesinde düzenlenmiş, yapı maliklerine önemli koruma sağlayan ancak süresiz olmayan bir belgedir. 2026'da yeni bir imar affı yürürlükte değildir; bu nedenle mevcut YKB sahiplerinin belgenin iptal riskleri, kentsel dönüşüm sürecindeki konumu ve Hazine taşınmazı satın alma süreleri bakımından aktif takip yapmaları gerekmektedir.

YKB iptal kararı, kentsel dönüşüm uyuşmazlığı veya Hazine taşınmazındaki haklarınız için Büken Hukuk & Danışmanlık ekibiyle iletişime geçebilirsiniz.