KVKK İlgili Kişi Başvurusu ve Başvurunun Reddi: Kurul'a Şikâyet ve İptal Davası

KVKK ilgili kişi başvurusu, kişisel verisi işlenen kişinin veri sorumlusuna yönelttiği ve veri sorumlusunun en geç otuz gün içinde sonuçlandırmak zorunda olduğu yazılı başvurudur. Başvurunun reddedilmesi, verilen cevabın yetersiz bulunması veya süresinde cevap verilmemesi hâlinde kişi, Kurula şikâyette bulunabilir; Kurul kararına karşı ise idari yargıda iptal davası açılabilir.

Bu yazıda 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun başvuru rejimi; ilgili kişinin hakları, veri sorumlusuna başvurunun usulü ve cevap süresi, Kurula şikâyetin şartları ve süreleri, Kurulun inceleme yetkisi ve kararın yerine getirilmesi, Kurul kararına karşı iptal davası ve yürütmenin durdurulması ile süreçte toplanması gereken belgeler, güncel mevzuat ve Kurumun resmî rehberleri esas alınarak açıklanmaktadır.

İlgili Kişi Başvurusu Nedir ve Hangi Hakları Kapsar?

İlgili kişi, kişisel verisi işlenen gerçek kişidir. Kanun, bu kişiye veri sorumlusuna karşı kullanabileceği belirli haklar tanır:

Kişisel verilerinin işlenip işlenmediğini öğrenme,
İşlenmişse buna ilişkin bilgi talep etme,
İşlenme amacını ve amaca uygun kullanılıp kullanılmadığını öğrenme,
Yurt içinde veya yurt dışında verilerin aktarıldığı üçüncü kişileri bilme,
Eksik veya yanlış işlenmişse düzeltilmesini isteme,
Silinmesini veya yok edilmesini isteme,
Düzeltme ve silme işlemlerinin verilerin aktarıldığı üçüncü kişilere bildirilmesini isteme,
Münhasıran otomatik sistemlerle analiz edilmesi nedeniyle aleyhe bir sonucun ortaya çıkmasına itiraz etme,
Kanuna aykırı işleme nedeniyle zarara uğranması hâlinde zararın giderilmesini talep etme.

Bu haklar, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu m.11'de sayılmıştır. Başvurunun konusunu oluşturan talep, bu haklardan birine veya birkaçına dayanmalıdır; genel nitelikli şikâyet ve memnuniyetsizlik ifadeleri başvurunun kapsamını belirsizleştirir.

Aydınlatma yükümlülüğü ile başvuru hakkı birbirinden ayrılmalıdır. Veri sorumlusunun m.10 uyarınca veri işlenmesine ilişkin olarak ilgili kişiyi bilgilendirmesi, başvuru hakkının önkoşuludur; ancak aydınlatmanın yapılmamış olması, başvuru hakkını ortadan kaldırmaz. Aydınlatma yükümlülüğünün ihlali ayrı bir idari yaptırım konusudur.

Veri Sorumlusuna Başvuru Nasıl Yapılır?

İlgili kişi, Kanun'un uygulanmasıyla ilgili taleplerini yazılı olarak veya Kurulun belirleyeceği diğer yöntemlerle veri sorumlusuna iletir (6698 sayılı Kanun m.13/1). Uygulamada başvurunun şekli ve içeriği, sürelerin işlemeye başlaması bakımından belirleyici olduğundan başvurunun aşağıdaki unsurları taşıması gerekir:

İlgili kişinin adı, soyadı ve iletişim bilgileri,
Veri sorumlusunun unvanı ve başvurunun yöneltildiği birim,
Başvurunun konusu ve dayandığı talep,
Talebin hangi kişisel veri veya işleme faaliyetine ilişkin olduğu,
Tebliğ tarihinin belgelenebilmesi için başvurunun noter, iadeli taahhütlü posta, kayıtlı elektronik posta veya veri sorumlusunun belirlediği yöntemle yapılması.

Veri sorumlusu, başvurunun kendi iç düzenlemesinde öngörülen yöntemle yapılmasını isteyebilir; ancak bu durum başvuru hakkını sınırlamaz. Başvurunun içeriği ve ekleri, ileride Kurul aşamasında ve olası davada iddiaların çerçevesini belirlediği için talebin açık ve ölçülebilir biçimde yazılması gerekir. Örneğin "verilerimin silinmesini istiyorum" ifadesi yerine hangi veri kategorisinin hangi tarihte silinmesinin istendiği belirtilmelidir.

Veri Sorumlusunun Cevap Süresi ve Ret Hâli

Veri sorumlusu, başvuruda yer alan talepleri, talebin niteliğine göre en kısa sürede ve en geç otuz gün içinde ücretsiz olarak sonuçlandırır. İşlemin ayrıca bir maliyeti gerektirmesi hâlinde, Kurulca belirlenen tarifedeki ücret alınabilir. Veri sorumlusu talebi kabul eder veya gerekçesini açıklayarak reddeder ve cevabını ilgili kişiye yazılı olarak veya elektronik ortamda bildirir. Talebin kabul edilmesi hâlinde gereği yerine getirilir; başvurunun veri sorumlusunun hatasından kaynaklanması hâlinde alınan ücret ilgiliye iade edilir (6698 sayılı Kanun m.13).

Uygulamada üç ret biçimiyle karşılaşılır:

Açık ret. Veri sorumlusu talebi gerekçe göstererek reddeder.
Yetersiz cevap. Talep kabul edilmiş görünse de gereği yerine getirilmez veya cevap taleple örtüşmez.
Cevapsızlık. Otuz günlük süre içinde hiçbir bildirim yapılmaz.

Yalnızca sözlü bilgilendirme veya telefonla verilen cevap, yazılı ya da elektronik bildirim şartını karşılamadığından yeterli kabul edilmez. Bu nedenle ilgili kişinin, veri sorumlusunun cevabını yazılı biçimde talep etmesi ve cevabın tebliğ tarihini belgelemesi gerekir. Kurulun resmî rehberleri başvurunun kapsamı ile veri sorumlusunun yükümlülüklerini ayrıntılı biçimde açıklamaktadır (Kişisel Verileri Koruma Kurumu, Başvuru Hakkı).

Kurula Şikâyet: Şartları ve Süreleri

Kurula şikâyet, veri sorumlusuna başvurunun sonuçsuz kalması hâlinde açılan ikinci aşamadır. 6698 sayılı Kanun m.14 uyarınca şikâyet şu hâllerde mümkündür:

Başvurunun reddedilmesi,
Verilen cevabın yetersiz bulunması,
Süresinde başvuruya cevap verilmemesi.

Şikâyet süresi iki ayrı sınıra bağlanmıştır:

Veri sorumlusunun cevabını öğrenme tarihinden itibaren otuz gün,
Her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün.

İkinci sınır, cevabın geç öğrenildiği veya hiç öğrenilmediği durumlarda başvuru hakkının süresiz kalmasını engeller. Sürelerin hesabında başvurunun veri sorumlusuna ulaştığı tarih ile cevabın ilgili kişiye bildirildiği tarih ayrı ayrı belgelenmelidir.

Kanun, başvuru yolunun tüketilmesini zorunlu kılar: m.13 uyarınca başvuru yolu tüketilmeden şikâyet yoluna başvurulamaz. Buna göre doğrudan Kurula yapılan şikâyet, ön inceleme aşamasında reddedilir. Ayrıca 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun'un 6. maddesinde belirtilen şartları taşımayan ihbar veya şikâyetler incelemeye alınmaz. Şikâyetin; ilgili kişinin kimlik ve imza bilgilerini, veri sorumlusunu, ihlal iddiasını ve buna ilişkin belgeleri içermesi gerekir.

Şikâyet başvurusunda, ilgili kişinin mağduriyetini somutlaştırması beklenir. Hangi verinin, hangi amaçla işlendiği, talebin hangi tarihte iletildiği, veri sorumlusunun hangi gerekçeyle ret verdiği ve bu gerekçenin hangi yönden hukuka aykırı olduğu ayrı ayrı ortaya konulmalıdır. Kurul incelemesi, ileri sürülen ihlal iddiasıyla bağlı biçimde yürütülür.

Kurul Şikâyeti Nasıl İnceler?

Kurul, şikâyet üzerine veya ihlal iddiasını öğrenmesi durumunda resen, görev alanına giren konularda gerekli incelemeyi yapar (6698 sayılı Kanun m.15). İnceleme aşamasının başlıca unsurları şunlardır:

Bilgi ve belge isteme. Devlet sırrı niteliğindeki bilgi ve belgeler hariç olmak üzere veri sorumlusu, Kurulun incelemeyle ilgili istediği bilgi ve belgeleri on beş gün içinde göndermek ve gerektiğinde yerinde inceleme yapılmasına imkân sağlamak zorundadır.
Cevap süresi. Kurul, talebi inceleyerek ilgililere bir cevap verir; şikâyet tarihinden itibaren altmış gün içinde cevap verilmezse talep reddedilmiş sayılır.
İhlal tespiti. İnceleme sonucunda ihlalin varlığı tespit edilirse Kurul, belirlediği hukuka aykırılıkların veri sorumlusu tarafından giderilmesine karar verir ve kararı ilgililere tebliğ eder. Bu karar, tebliğden itibaren gecikmeksizin ve en geç otuz gün içinde yerine getirilir.
İlke kararı. İhlalin yaygın olduğunun tespit edilmesi hâlinde Kurul, konuya ilişkin ilke kararı alır ve kararı yayımlar.
Durdurma kararı. Telafisi güç veya imkânsız zararların doğması ve açıkça hukuka aykırılık bulunması hâlinde Kurul, veri işlenmesinin veya verinin yurt dışına aktarılmasının durdurulmasına karar verebilir.

Kurul incelemesi sırasında veri sorumlusunun savunma ve belge sunma imkânı bulunur. Bu nedenle ilgili kişinin şikâyet dilekçesine eklediği belgeler, veri sorumlusunun dosyaya sunacağı belgelerle birlikte değerlendirilir; iddianın belgeye bağlanmadığı dosyalarda Kurul, ihlalin varlığını tespit etmekte zorlanır.

Kurulun şikâyetleri karara bağlamak, ihlal iddialarını incelemek ve gerektiğinde geçici önlem almak görevi Kanun'da açıkça düzenlenmiştir. Kurumun resmî rehberleri, şikâyet hakkının kullanılması ve inceleme sürecine ilişkin usulü ayrıntılı biçimde açıklamaktadır (Kişisel Verileri Koruma Kurumu, Şikâyet Hakkı).

Kurul Kararına Karşı İptal Davası Nasıl Açılır?

Kanun, Kurul tarafından verilen idari para cezalarına karşı idare mahkemelerinde dava açılabileceğini açıkça düzenler (6698 sayılı Kanun m.18/3). Kurulun ihlalin giderilmesine, veri işlenmesinin durdurulmasına veya şikâyetin reddine ilişkin kararları da idari işlem niteliğinde olduğundan idari yargı denetimine tabidir. Kurul kararına karşı iptal davasında dikkat edilmesi gereken beş başlık şunlardır:

Dava konusu işlem. Dava, Kurulun kararına karşı açılır; veri sorumlusunun ilk ret işlemi, başvuru ve şikâyet yolları tüketilmeden tek başına dava konusu edilemez.
Süre. İdari işlemlere karşı genel dava açma süresi, özel bir süre öngörülmedikçe altmış gündür (2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.7). Süre, kararın ilgilisine tebliğ edildiği tarihi izleyen günden başlar. Kurulun şikâyete altmış gün içinde cevap vermemesi hâlinde talep reddedilmiş sayılır; dava açma süresi bu tarih esas alınarak hesaplanır.
Yetki. İdari yargıda yetki kamu düzenindendir ve kural olarak işlemi tesis eden idari merciin bulunduğu yerdeki idare mahkemesi yetkilidir (2577 sayılı Kanun m.32). Kurumun merkezi Ankara olduğundan, Kurul kararlarına karşı açılan iptal davaları uygulamada Ankara idare mahkemelerinde görülmektedir.
Hasım ve menfaat. Dava, kararı veren Kuruma karşı açılır; davacının güncel ve kişisel bir menfaat ihlali bulunmalıdır. İlgili kişi bakımından menfaat ihlali, talebinin reddedilmiş olmasıyla somutlaşır.
Dava dilekçesinin kapsamı. Dilekçede ihlal iddiası, veri sorumlusuna yapılan başvurunun tarihi, verilen cevabın içeriği, Kurul kararının hangi yönden hukuka aykırı olduğu ve talep açık biçimde gösterilmelidir.

İptal davası, Kurul kararının hukuka uygunluğuyla sınırlıdır. Kişilik hakları ihlal edilenlerin genel hükümlere göre tazminat hakkı saklı tutulduğundan (6698 sayılı Kanun m.14/3), zararın giderilmesi talebi ayrı bir dava konusu olabilir. İptal kararı verilmesi hâlinde idare, kararın gereklerini gecikmeksizin yerine getirmekle yükümlüdür; bu yükümlülük, Kurulun kararının hukuki sonuçlarının ortadan kaldırılmasını ve ihlalin giderilmesi için gereken işlemlerin yapılmasını kapsar (idari işlemin iptali davası başlıklı yazımızda bu davanın genel çerçevesi ele alınmaktadır).

Kurul Kararına Karşı Yürütmenin Durdurulması İstenebilir Mi?

Dava açılması Kurul kararını kendiliğinden durdurmaz. Özellikle ihlalin giderilmesine ilişkin kararlarda ve idari para cezalarında, kararın uygulanması hâlinde telafisi güç zararlar doğabileceğinden yürütmenin durdurulması ayrıca istenmelidir.

Yürütmenin durdurulmasına karar verilebilmesi için iki şartın birlikte gerçekleşmesi gerekir:

İdari işlemin açıkça hukuka aykırı olması,
İşlemin uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması (2577 sayılı Kanun m.27).

KVKK uygulamasında zarar olgusu; veri işlemenin durdurulması kararının faaliyeti kesintiye uğratması, idari para cezasının ödenmesi hâlinde geri alınmasının güçleşmesi ve kişilik haklarına yönelik ihlalin devam etmesi gibi başlıklarla somutlaştırılabilir. Yürütmenin durdurulması isteminin reddi hâlinde karara itiraz edilebilir; itiraz, kararın tebliğini izleyen günden itibaren yedi gün içinde ve bir defaya mahsus olmak üzere yapılır.

Başvuru ve Dava Sürecinde Hangi Belgeler Toplanmalıdır?

İlgili kişi başvurusuna dayanan uyuşmazlıklarda dosyanın baştan sona kurulması gerekir. Öncelikli olarak şu belgeler toplanmalıdır:

Veri sorumlusuna gönderilen başvuru ve ekleri; gönderim tarihini gösteren noter, posta veya kayıtlı elektronik posta kaydı,
Başvurunun veri sorumlusuna ulaştığına ilişkin belge,
Veri sorumlusunun cevabı ve cevabın tebliğ tarihini gösteren belge,
Cevap verilmemişse otuz günlük sürenin dolduğunu gösteren kayıtlar,
Talebe konu kişisel verilerin işlendiğini veya işlenmeye devam ettiğini gösteren belgeler,
Kurula verilen şikâyet dilekçesi ve ekleri,
Kurul kararı ile kararın tebliğ tarihini gösteren belge,
Yürütmenin durdurulması istemi için zararı somutlaştıran ticari ve kişisel kayıtlar.

Kurul kararlarına karşı açılan davalarda, idari işlemin denetimi yetki, şekil, sebep, konu ve amaç unsurları üzerinden yapılır. Bu nedenle şikâyet dosyasında ihlal iddiasının hangi belgeye dayandığı, veri sorumlusunun savunmasında hangi hususların ileri sürüldüğü ve Kurulun hangi gerekçeyle sonuca ulaştığı ayrı ayrı incelenmelidir.

Kurul İdari Para Cezası Verirse İşletme Tarafındaki Süreç

Aynı uyuşmazlık, veri sorumlusu bakımından farklı bir hat izler. Kurul, aydınlatma yükümlülüğünün ihlali, veri güvenliğine ilişkin yükümlülüklerin yerine getirilmemesi, Kurul kararlarının yerine getirilmemesi veya sicile kayıt yükümlülüğüne aykırılık hâllerinde Kanun'da öngörülen idari para cezalarına karar verebilir; bu cezalara karşı idare mahkemelerinde dava açılabilir (6698 sayılı Kanun m.18). İşletme tarafındaki savunma, ceza tutarı ve iptal davası süreci KVKK Kurulu idari para cezaları başlıklı yazımızda ayrıca ele alınmaktadır; Kurumun bilgi ve belge talebiyle karşılaşan veri sorumlusunun izlemesi gereken yol ise KVKK Kurumundan bilgi ve belge talebi yazımızda açıklanmaktadır. Veri ihlali bildirimi yükümlülüğü bakımından ise kişisel veri ihlali bildirimi yazımız yol gösterici olabilir.

Bu ayrım, uygulamada sık karıştırılan bir noktaya karşılık gelir: ilgili kişi başvurusu ve Kurula şikâyet, verisi işlenen kişinin hak arama yoludur; idari para cezası ise veri sorumlusuna yönelen ayrı bir yaptırım rejimidir. İki hat birbirini beslese de süre, taraf ve dava konusu bakımından ayrı değerlendirilmelidir.

Sonuç ve Hukuki Destek

KVKK ilgili kişi başvurusu, veri sorumlusuna yöneltilen ve en geç otuz gün içinde sonuçlandırılması gereken yazılı bir başvurudur. Başvurunun reddedilmesi, cevabın yetersiz bulunması veya süresinde cevap verilmemesi hâlinde ilgili kişi, cevabı öğrenme tarihinden itibaren otuz ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde Kurula şikâyette bulunabilir. Başvuru yolu tüketilmeden şikâyet yoluna gidilemez. Kurul, gerekli incelemeyi yapar; ihlalin varlığını tespit ederse hukuka aykırılıkların giderilmesine karar verir ve karar tebliğden itibaren en geç otuz gün içinde yerine getirilir. Kurul kararına karşı idari yargıda iptal davası açılabilir; dava, kararı kendiliğinden durdurmadığı için yürütmenin durdurulması ayrıca istenmelidir.

Uygulamada sonucu belirleyen unsurlar çoğu kez esas iddiadan çok dosyanın kurulmasıyla ilgilidir: başvurunun hangi tarihte ve hangi yöntemle yapıldığı, veri sorumlusunun cevabının içeriği, talebin hangi veri kategorisine yöneldiği ve ihlal iddiasının hangi belgeye dayandığı. Bu nedenle başvuru takviminin ilk günden itibaren doğru kurulması gerekir.

Büken Hukuk; veri sorumlusuna başvurunun hazırlanması, cevabın değerlendirilmesi, Kurula şikâyet dilekçesinin kurulması, Kurul kararının incelenmesi ile iptal davası ve yürütmenin durdurulması taleplerinin hazırlanması aşamalarında hukuki destek sunmaktadır. Başvuru ve cevap yazışmaları, varsa Kurul kararı ve tebliğ belgesiyle birlikte Büken Hukuk iletişim formu üzerinden başvuru yapılabilir.

Sık Sorulan Sorular

İlgili kişi başvurusunu doğrudan Kurula yapabilir miyim?

Hayır. 6698 sayılı Kanun m.14/2 uyarınca Kanun'un 13. maddesindeki başvuru yolu tüketilmeden şikâyet yoluna başvurulamaz. Önce veri sorumlusuna başvurulmalı, başvurunun reddedilmesi, cevabın yetersiz bulunması veya süresinde cevap verilmemesi hâlinde Kurula şikâyet edilebilir.

Veri sorumlusunun cevap süresi kaç gündür?

Veri sorumlusu, başvuruda yer alan talepleri talebin niteliğine göre en kısa sürede ve en geç otuz gün içinde ücretsiz olarak sonuçlandırır. İşlemin ayrıca maliyet gerektirmesi hâlinde Kurulca belirlenen tarifedeki ücret alınabilir; başvurunun veri sorumlusunun hatasından kaynaklanması hâlinde alınan ücret iade edilir.

Kurula şikâyet süresi nasıl hesaplanır?

Şikâyet, veri sorumlusunun cevabını öğrenme tarihinden itibaren otuz gün ve her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde yapılır. İki süreden hangisi önce dolarsa, başvuru hakkı o tarihte sona erer. Bu nedenle cevabın tebliğ tarihinin belgelenmesi kritik önemdedir.

Veri sorumlusu hiç cevap vermezse ne olur?

Otuz günlük süre içinde cevap verilmemesi hâlinde şikâyet yolu açılır. Şikâyet, her hâlde başvuru tarihinden itibaren altmış gün içinde yapılmalıdır; bu süre içinde Kurula başvurulmazsa ilgili kişi başvuru hakkını kaybeder.

Kurul şikâyeti ne kadar sürede sonuçlandırır?

Kurul, şikâyet tarihinden itibaren altmış gün içinde cevap verir; bu süre içinde cevap verilmezse talep reddedilmiş sayılır. İhlalin varlığı tespit edilirse Kurul, hukuka aykırılıkların veri sorumlusu tarafından giderilmesine karar verir ve karar tebliğden itibaren en geç otuz gün içinde yerine getirilir.

Kurul kararına karşı hangi mahkemede dava açılır?

6698 sayılı Kanun m.18/3, Kurulca verilen idari para cezalarına karşı idare mahkemelerinde dava açılabileceğini düzenler. Kurulun diğer kararları da idari işlem niteliğinde olduğundan idari yargı denetimine tabidir. Uygulamada Kurumun merkezi Ankara olduğundan davalar Ankara idare mahkemelerinde görülmektedir.

Kurul kararına karşı dava açma süresi kaç gündür?

İdari işlemlere karşı genel dava açma süresi, özel bir süre öngörülmedikçe 2577 sayılı Kanun m.7 uyarınca altmış gündür. Süre, kararın ilgilisine tebliğ edildiği tarihi izleyen günden başlar. Kurula yapılan şikâyete altmış gün içinde cevap verilmemesi hâlinde ise dava açma süresi bu zımni ret tarihi esas alınarak hesaplanır.

Kurul kararına karşı yürütmenin durdurulması istenebilir mi?

Evet. Dava açılması kararı kendiliğinden durdurmaz. Yürütmenin durdurulması için işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zararların doğması şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekir; istemin reddi hâlinde karara yedi gün içinde itiraz edilebilir.

Talebim veri sorumlusu tarafından kabul edilirse süreç nasıl işler?

Veri sorumlusu talebi kabul ettiğinde gereğini yerine getirmek zorundadır. Cevap verilmiş ancak talebin gereği yerine getirilmemişse bu durum yetersiz cevap olarak değerlendirilir ve şikâyet yolu açık kalır.

Şikâyet dilekçesine neler eklenmelidir?

Veri sorumlusuna yapılan başvurunun bir örneği ve gönderim tarihini gösteren belge, veri sorumlusunun cevabı ve tebliğ tarihi, talebe konu veri ve işleme faaliyetine ilişkin bilgi ve belgeler ile ihlal iddiasını destekleyen diğer deliller dilekçeye eklenmelidir. Belgeye bağlanmayan iddiaların Kurul aşamasında kabul edilmesi güçleşir.

İlgili kişi başvurusu için ücret ödenir mi?

Veri sorumlusuna yapılan başvuru kural olarak ücretsizdir. Yalnızca işlemin ayrıca bir maliyet gerektirmesi hâlinde Kurulca belirlenen tarifedeki ücret alınabilir; başvurunun veri sorumlusunun hatasından kaynaklandığı anlaşılırsa alınan ücret ilgiliye iade edilir.

Başvuru sürecinde ilk adım, veri sorumlusuna yapılan başvurunun tarihini ve içeriğini belgelemektir; süreler bu tarih üzerinden işlediği için ilk günden doğru kurulmuş bir dosya, sonraki aşamaların tamamını etkiler. Başvurunuzun, verilen cevabın veya Kurul kararının incelenmesi için Büken Hukuk iletişim formu üzerinden başvuru yapılabilir.

Yasal Uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olaya ilişkin hukuki görüş niteliği taşımaz. İçerikte yer alan bilgiler, yayın tarihindeki mevzuat ve uygulama esas alınarak hazırlanmış olup zaman içinde değişiklik gösterebilir. Her dosya kendi koşulları çerçevesinde değerlendirilmelidir.