Kurumlararası Nakilde Muvafakat Verilmezse Ne Yapılabilir?

Kurumlararası nakilde muvafakat verilmemesi, naklen atanma sürecini durdurur. Muvafakat verilmemesi halinde personelin statüsü, hedef kurumun kabulü, özel nakil yasakları, ret gerekçesi ve tebliğ tarihi belirlenmelidir. Koşullara göre işlemin iptali ve yürütmenin durdurulması istemiyle idari dava açılabilir.

Kurumlararası Nakil ve Muvafakat Ne Anlama Gelir?

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 74. maddesi, memurların kurumların muvafakatiyle kazanılmış hak dereceleri üzerinden veya belirli şartlarla daha alt derecelere nakledilebilmesini düzenlemektedir. Dolayısıyla kurumlararası nakil, yalnızca kamu görevlisinin tek taraflı talebiyle tamamlanan bir işlem değildir; hedef kurumun atama iradesi ile mevcut kurumun muvafakati aynı süreçte önem taşır.[1]

Naklen atamanın genel çerçevesi ve derece şartları, Naklen Atama Nedir? başlıklı yazımızda ayrıca ele alınmaktadır. Bu yazının konusu ise hedef kurumca atanması gündeme gelen personelin mevcut kurumu tarafından muvafakat verilmemesi sonrasında izlenebilecek yoldur. Muvafakat talebinin reddi, kamu görevlisinin hukukî durumunu etkileyen kesin ve yürütülmesi zorunlu bir idari işlem niteliği taşır.

Her Kamu Personeli 657 Sayılı Kanun’un 74. Maddesine Göre Nakledilebilir mi?

Hayır. Kurumlararası nakil uyuşmazlığında ilk inceleme memurun statüsü üzerinden yapılmalıdır. 657 sayılı Kanun’un 74. maddesi memurlar için genel çerçeveyi oluşturmakla birlikte aşağıdaki durumlarda özel düzenlemeler belirleyicidir:

Aday memurun başka kuruma nakli, adaylık süresince 657 sayılı Kanun’un 54. maddesindeki yasakla karşılaşır.[1]
657 sayılı Kanun’un 4/B maddesi kapsamındaki sözleşmeli personelin kurum değişikliği, memurların kurumlararası nakil usulüyle aynı değildir.
Polis, asker, hâkim-savcı, öğretim elemanı veya belirli kariyer meslekleri bakımından özel kanunlarda zorunlu hizmet ya da nakil sınırlaması bulunabilir.
Üniversite idarî personeli, akademik personel, belediye personeli ve işçi statüsündeki çalışanlar aynı hukukî rejime tabi değildir.

Bu nedenle kadronun bulunması ve hedef kurumun kabulü tek başına yeterli değildir. Nakli engelleyen özel bir kanun hükmü varsa idarenin genel takdir yetkisinden önce bu emredici düzenleme incelenmelidir.

Kurumlararası Nakilde Muvafakat Verilmezse İlk Olarak Ne Yapılmalıdır?

İlk olarak ret işlemi ve atama sürecinin tamamı belgeye bağlanmalıdır. İncelenmesi gereken başlıca belgeler şunlardır:

Kurumun naklen atama veya muvafakat talep yazısı,
Mevcut kurumun açık ret cevabı ya da cevapsız bırakılan başvurunun kayıt bilgileri,
Ret işleminin tebliğ belgesi veya öğrenilme tarihi ve şekli,
Personelin statüsünü, kadro unvanını, derecesini ve hizmet süresi,
Hedef kadronun unvanı, derecesi ve aranan nitelikleri,
Eş durumu, sağlık, eğitim veya aile birliği mazeretini destekleyen güncel belgeler,
Mevcut kurumun personel ihtiyacı iddiasını değerlendirmeye yarayan kadro ve görevlendirme bilgileri,
Aynı dönemde benzer durumdaki personele verilen muvafakatlara ilişkin ulaşılabilen belgeler.

Ret yazısında yalnızca “hizmetine ihtiyaç bulunduğu” şeklinde genel bir ifade yer alması, uyuşmazlığın sonucuna doğrudan sirayet etmez. Zira idarenin personel ihtiyacının kadro doluluk oranı, görev yapılan birim, personelin fiilen yürüttüğü görev ve ikame imkânı gibi somut verilerle açıklanıp açıklanmadığı birlikte incelenmelidir.

İdarenin Muvafakat Konusunda Takdir Yetkisi Sınırsız mıdır?

Hayır. Mevcut kurumun muvafakat konusunda takdir yetkisi bulunmakla birlikte bu yetki kamu yararı ve hizmet gerekleri dışında kullanılamaz. Anayasa’nın 125. maddesi uyarınca idarenin her türlü eylem ve işlemine karşı yargı yolu açıktır; yargısal denetim, takdir yetkisinin hukuka uygun kullanılıp kullanılmadığını kapsar.[3] Muvafakat vermeme işleminde özellikle şu hususlar önem taşır:

Ret gerekçesinin somut ve dosyayla uyumlu olup olmadığı,
Personelin mevcut kurumda gerçekten vazgeçilmez nitelikte bir görev yürütüp yürütmediği,
Kurumun kadro ve personel ihtiyacını nesnel verilerle ortaya koyup koymadığı,
Hedef kadronun personelin eğitimi, uzmanlığı ve meslekî niteliğiyle ilişkisi,
Aile birliği, sağlık veya benzeri anayasal değeri bulunan mazeretlerin değerlendirilip değerlendirilmediği,
Benzer personele farklı uygulama yapılmışsa bunun objektif bir nedene dayanıp dayanmadığı,
Nakli açıkça yasaklayan özel bir kanun hükmünün bulunup bulunmadığı.

İdari yargı denetimi; ret işleminin yetki, şekil, sebep, konu ve maksat unsurları yönünden hukuka uygun olup olmadığı üzerinde yürütülür. İptal kararı verilmesi hâlinde idare, kararın gerekçesine uygun biçimde yeniden işlem tesis etmekle yükümlüdür.[2]

Danıştay Muvafakat Verilmemesini Nasıl Değerlendirmektedir?

Danıştay kararları, sonucun dosyanın somut özelliklerine göre değiştiğini göstermektedir.

Danıştay 2. Dairesinin 10.12.2019 tarihli, E.2016/10724, K.2019/7001 sayılı kararında; üniversitede bilgisayar işletmeni olarak çalışan personelin eş durumu nedeniyle valilikteki boş bilgisayar işletmeni kadrosuna naklen atanması için istenen muvafakatın reddi incelenmiştir. İlk derece mahkemesi, personelin asıl kadrosunun bulunduğu birimdeki dolu-boş kadro durumu ile hizmetine gerçekten ihtiyaç duyulup duyulmadığının açıkça ortaya konulmadığını ve aile birliği mazeretinin gözetilmediğini belirterek işlemi iptal etmiş; Danıştay bu kararı onamıştır.[4]

Buna karşılık Danıştay 2. Dairesinin 03.03.2021 tarihli, E.2021/8328, K.2021/408 sayılı kararında; polis memurunun matematik öğretmenliğine geçişi için istediği muvafakat değerlendirilmiştir. Kararda, özel kanunda yer alan altı yıllık kurumlararası nakil yasağı tamamlanmadığından muvafakat verilmemesinde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.[9]

Bu iki karar birlikte değerlendirildiğinde şu ayrım ortaya çıkmaktadır: İdarenin soyut personel ihtiyacı iddiası yargısal denetimden bağışık değildir; fakat özel kanundaki açık ve emredici nakil yasağı, eğitim ve mazeret gerekçelerinden önce uygulanabilir.

Muvafakat Vermeme İşlemine Karşı Hangi Dava Açılır?

Muvafakat vermeme işlemine karşı, işlemin iptali istemiyle idare mahkemesinde dava açılabilir. İdari işlemin iptali davası bakımından işlemin sebep ve maksat unsurları, ölçülülük, eşitlik, kamu yararı ve hizmet gerekleri dosya özelinde ileri sürülebilir.

İYUK’un 33. maddesine göre kamu görevlilerinin atanması ve nakilleriyle ilgili davalarda yetkili mahkeme, kamu görevlisinin yeni veya eski görev yeri idare mahkemesi olabilir.[2]

Davanın hasmı da işlem zincirine göre belirlenmelidir. Muvafakatı reddeden mevcut kurum ile hedef kurumun atama işlemi birbirinden ayrılmalıdır.

Dava Açma Süresi Ne Zaman Başlar?

Özel kanunda ayrı bir süre bulunmadıkça idare mahkemesinde genel dava açma süresi 60 gündür. Yazılı ret işlemlerinde süre, usulüne uygun tebliği izleyen günden itibaren işlemeye başlar. İYUK’un 10. maddesi kapsamındaki başvurunun 30 gün içinde cevaplanmaması hâlinde zımni ret oluşabilir ve dava süresi buna göre gündeme gelir.[2]

Yürütmenin Durdurulması İstenebilir mi?

Evet. İptal davasıyla birlikte yürütmenin durdurulması talep edilebilir. İYUK’un 27. maddesine göre yürütmenin durdurulması için dava konusu işlemin açıkça hukuka aykırı olması ve uygulanması hâlinde telafisi güç veya imkânsız zarar doğurması şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekir.[2]

Hedef kurumun yazısı, boş kadronun korunma süresi, atama takvimi, eş ve aile birliği, sağlık belgeleri, eğitim ve uzmanlık uyumu ile ret gerekçesindeki somut eksiklikler birlikte ortaya konulmalıdır. Atama ve nakil işlemleri, İYUK’un 27. maddesi bakımından kendiliğinden “uygulanmakla etkisi tükenecek” işlem sayılmaz. Bu nedenle mahkemenin idarenin savunmasını aldıktan veya savunma süresi geçtikten sonra ara karar vermesi gündeme gelebilir.[2]

İptal Kararı Verilirse Atama Otomatik Olarak Yapılır mı?

İptal kararı, muvafakat vermeme işlemini hukuk düzeninden kaldırır; mahkeme idarenin yerine geçerek doğrudan atama yapmaz. Zira kararın uygulanma biçimi, iptal gerekçesine bağlıdır. Mahkeme ret gerekçesini yetersiz bulmuşsa idarenin somut verilerle ve kararın bağlayıcı gerekçesini gözeterek yeniden değerlendirme yapması gerekir. Hedef kadronun süreç içinde kapanması veya atama iradesinin değişmesi gibi sonraki gelişmeler de ayrıca incelenir.

Kurumlararası Nakil Uyuşmazlığında Hukuki Destek Neden Önemlidir?

Muvafakat davalarında yalnızca ret yazısının iptali değil, işlem zincirinin doğru kurulması önemlidir. Personelin statüsü, özel kanun hükümleri, hedef kurum yazısı, dava süresi, görevli ve yetkili mahkeme, yürütmenin durdurulması delilleri ve iptal kararının uygulanma biçimi aynı dosyada birlikte değerlendirilir.

Büken Hukuk, kamu personelinin kurumlararası nakil ve muvafakat uyuşmazlıklarında belge ve süre incelemesi, dava stratejisinin oluşturulması, iptal davası ile yürütmenin durdurulması taleplerinin hazırlanması ve kararın uygulanması aşamalarında hukuki destek sunmaktadır.

Kaynaklar

Sonuç

Kurumlararası nakilde muvafakat verilmemesi, tek başına sürecin hukukî olarak sona erdiği anlamına gelmez. Ret işleminin özel bir kanun yasağına mı, yoksa somutlaştırılmamış personel ihtiyacına mı dayandığı ayrıştırılmalıdır. Statü, hedef kurum yazısı, ret ve tebliğ tarihleri ile mazeret belgeleri birlikte incelendikten sonra süresinde iptal davası ve gerekli şartlar varsa yürütmenin durdurulması talep edilebilir.

Sık Sorulan Sorular

Kurum muvafakat vermek zorunda mıdır?

Hayır. 657 sayılı Kanun’un 74. maddesi kurumlararası nakli kurumların muvafakatine bağlamaktadır. Ancak kurumun ret yetkisi sınırsız değildir; ret işleminin kamu yararı ve hizmet gereklerine dayanması, somut ve hukukî denetime elverişli olması gerekir.

Muvafakat verilmemesi hâlinde doğrudan dava açılabilir mi?

Kesin ve yürütülmesi zorunlu yazılı ret işlemi tebliğ edilmişse, genel olarak iptal davası açılabilir. Başvuruya cevap verilmemişse zımni ret şartları ve süreler ayrıca incelenmelidir. Dava öncesinde işlemin, tebliğin ve hedef kurumun atama iradesinin belgelendirilmesi gerekir.

Muvafakat davası kaç gün içinde açılır?

Özel bir süre bulunmadıkça genel dava açma süresi 60 gündür. Süre, yazılı ret işleminin usulüne uygun tebliğini izleyen günden; zımni ret hâlinde ise İYUK’un 10. maddesindeki kurallara göre hesaplanır. Somut dosyadaki başvuru ve tebliğ tarihleri görülmeden son gün belirlenmemelidir.

Personel ihtiyacı muvafakatın reddi için yeterli midir?

Personel ihtiyacı hukukî bir gerekçe olabilir; ancak yalnızca soyut biçimde ileri sürülmesi her dosyada yeterli değildir. Kadro durumu, fiilî görev, ikame imkânı ve hizmetin niteliği gibi verilerle gerekçenin somutlaştırılıp somutlaştırılmadığı yargısal denetimde önem taşır.

Eş durumu veya sağlık mazereti sonucu değiştirir mi?

Eş durumu, aile birliği ve sağlık mazereti değerlendirmede önemli olabilir. Bununla birlikte bu mazeretler otomatik nakil hakkı doğurmaz. Güncel belgeler, hedef kadro, kurumun personel ihtiyacı ve varsa özel kanundaki nakil yasağı birlikte değerlendirilir.

Yürütmenin durdurulması kararı verilirse muvafakat alınmış sayılır mı?

Hayır. Yürütmenin durdurulması, ret işleminin dava sonuna kadar uygulanmasını geçici olarak askıya alır; mahkeme idarenin yerine geçerek muvafakat veya atama işlemi kurmaz. Ara kararın gereği ve hedef kurumun atama süreci somut dosyaya göre belirlenir.

İptal kararı sonrası kurum yeniden ret kararı verebilir mi?

İdare, mahkeme kararını şeklen değil gerekçesiyle birlikte uygulamak zorundadır. Yeni işlem, iptal kararında hukuka aykırı bulunan sebebi tekrar edemez. Ancak kararın kapsamı ve sonradan ortaya çıkan yeni hukukî veya fiilî durumlar ayrıca değerlendirilir.

Muvafakat verilmezse istifa ederek diğer kuruma geçilebilir mi?

İstifa, naklen atamanın doğrudan ve risksiz alternatifi değildir. Yeniden atanma şartları, bekleme sonuçları, hedef kurumun yeni atamaya yetkisi ve özel statü kuralları netleşmeden mevcut görevden çekilme, kamu görevine geçişi riske sokabilir.

Kurumlararası nakilde muvafakat verilmemesi işlemine karşı izlenecek yolun belirlenmesi için ret yazısı, tebliğ belgesi, hedef kurumun resmî yazısı ve personel statüsüne ilişkin belgelerle birlikte Büken Hukuk iletişim formu üzerinden başvuru yapılabilir.

Yasal Uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olaya ilişkin hukuki görüş niteliği taşımaz. İçerikte yer alan bilgiler, yayın tarihindeki mevzuat ve uygulama esas alınarak hazırlanmış olup zaman içinde değişiklik gösterebilir. Her dosya kendi koşulları çerçevesinde değerlendirilmelidir.