Arabuluculuk Nedir? Hangi Uyuşmazlıklarda Zorunludur?

Arabuluculuk, bir özel hukuk uyuşmazlığının tarafların anlaşmasıyla çözülmesini amaçlayan bir yöntemdir. Arabulucu, arabulucular siciline kayıtlı tarafsız bir üçüncü kişidir. Arabulucu uyuşmazlık hakkında hüküm vermez; tarafların birbirini anlamasına ve çözüm bulmasına yardımcı olur. Arabuluculuk sürecine devam edilebilmesi için uyuşmazlığın, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği bir konuda olması gerekir.

Her davadan önce arabulucuya başvurmak zorunlu değildir. Bu zorunluluk, kanunun arabuluculuğu dava şartı olarak düzenlediği uyuşmazlıklarla sınırlıdır. İşçi ve işveren alacakları, işe iade, konusu para olan belirli ticari davalar, istisnalar dışındaki tüketici mahkemesi uyuşmazlıkları ile kira, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkından doğan uyuşmazlıklar bu kapsamdadır. Buna karşılık iş kazasından doğan tazminat davaları, ilamsız icra yoluyla tahliye ve tüketici hakem heyetinin görevine giren işler için aynı zorunluluktan söz edilemez.

Dava şartı kapsamındaki başvuru, arabuluculuk bürosuna yapılır. Büro bulunmayan yerlerde bu görevi, görevlendirilen sulh hukuk mahkemesi yazı işleri müdürlüğü yerine getirir. Sürecin sonunda anlaşmaya varılıp varılmadığı son tutanakla belgelenir.

Arabulucu ne yapar, neye karar veremez?

6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu uyarınca arabulucu, sistematik teknikler kullanarak tarafları görüşmek ve müzakere etmek üzere bir araya getirir. Amaç, uyuşmazlığa dair çözümü tarafların geliştirmesidir. Taraflar bir çözüm üretemediğinde arabulucu da öneride bulunabilir. Ancak bu öneri, tarafları bağlayan bir yargı kararı değildir. Hâkimin yargı yetkisi kapsamında kalan işlemler arabulucu tarafından yapılamaz.

Arabulucu unvanının kullanılabilmesi, Adalet Bakanlığının tuttuğu arabulucular siciline kayıtlı olmayı gerektirir. Sicile kayıt için hukuk fakültesi mezuniyeti, meslekte en az beş yıllık kıdem, tam ehliyet ve kanunda belirtilen mahkûmiyet engellerinin bulunmaması aranır. Arabuluculuk eğitiminin tamamlanması da gerekir. Meslekte yirmi yıllık kıdemi bulunmayanlar bakımından Bakanlığın yaptığı sınavda başarılı olma şartı vardır.

Arabuluculuğun temelinde gönüllülük ilkesi yer alır. İhtiyari arabuluculukta başvurma, görüşmeleri sürdürme ve anlaşmaya varma kararı taraflara aittir. Dava şartı arabuluculukta ise mahkemeye başvurmadan önce arabuluculuk yoluna gidilmesi gerekir; bu, tarafların anlaşmak zorunda olduğu anlamına gelmez. Kanunun dava şartı olarak arabuluculuğa başvurulmasını öngördüğü hallerde, başvuru yapılmadan açılan dava, başka bir işlem yapılmaksızın dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddedilir.

Hangi konular arabuluculuğa elverişlidir?

Kanunun kapsamı, yabancılık unsuru taşıyanlar da dâhil olmak üzere, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği iş veya işlemlerden doğan özel hukuk uyuşmazlıklarıdır. Tarafların kendi iradeleriyle kararlaştıramayacağı bir sonuç, yalnızca arabuluculuk belgesine yazılmasıyla geçerli hâle gelmez.

Aile içi şiddet iddiasını içeren uyuşmazlıklar arabuluculuğa elverişli değildir. Aile hukukuna ilişkin bir konunun bulunması da tek başına arabuluculuğa başvurulabileceğini göstermez. Özellikle boşanmanın kamu düzenine ilişkin sonuçları ile tarafların serbestçe kararlaştırabileceği hususları birbirinden ayırmak gerekir.

Ceza uyuşmazlıkları bu Kanunun kapsamında değildir. Ceza yargılamasındaki uzlaştırma, arabuluculuktan ayrı bir kurumdur. İdari davalar da Kanunun özel hukuk uyuşmazlıklarıyla sınırlı kapsamı dışında kalır.

Arabuluculuk hangi davalarda zorunludur?

Dava şartı arabuluculuk uygulamasına kademeli biçimde geçilmiştir. İş uyuşmazlıklarında 2018, konusu para olan ticari davalarda 2019, tüketici mahkemesi uyuşmazlıklarında 2020; kira, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkı uyuşmazlıklarında ise 2023 yılında başlamıştır.

Hangi davanın bu kapsamda olduğunu belirlerken talebin konusu ve ilgili kanundaki istisnalar da değerlendirilir. İş ilişkisinden doğan her dava, tarafları tacir olan her uyuşmazlık veya tüketicinin taraf olduğu her başvuru için arabuluculuk zorunludur denilemez.

Dava şartı kapsamına girmeyen fakat arabuluculuğa elverişli olan özel hukuk uyuşmazlıklarında taraflar ister dava öncesinde ister dava devam ederken ihtiyari arabuluculuğa başvurabilir. Dava sırasında birlikte arabulucuya başvuracaklarını bildirmeleri üzerine mahkeme, yargılamayı üç ayı geçmemek üzere erteler. Tarafların birlikte başvurmasıyla bu süre üç aya kadar uzatılabilir.

İşçi ve işveren alacakları ile işe iade

7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu'nun 3. maddesi, kanuna ya da bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade taleplerinde arabuluculuğu dava şartı olarak düzenler. Bu alacak ve tazminatlarla ilgili itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davaları da kapsama girer. İşe iade talebi için de dava öncesinde arabuluculuğa başvurulması gerekir. Bu husustaki ayrıntılı makalemizi, buradan inceleyebilirsiniz.

İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat davaları ise farklıdır. Bu davalar ve bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları, söz konusu dava şartı arabuluculuk kapsamında değildir.

İş uyuşmazlığında başvuru, karşı tarafın yerleşim yerindeki ya da işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna yapılır. Karşı taraf birden fazlaysa bunlardan birinin yerleşim yerindeki büroya başvurulabilir. Arabulucuyu büro listeden belirler; taraflar listedeki bir arabulucu üzerinde anlaşmışsa o kişi görevlendirilir. Arabulucu süreci üç hafta içinde tamamlamak zorundadır, bu süre zorunlu hallerde bir hafta daha uzatılabilir.

Konusu para olan ticari davalar

6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 5/A maddesi bakımından önce davanın ticari dava olup olmadığına, ardından talebin konusuna bakılır. Türk Ticaret Kanunu'nun ve diğer kanunların ticari dava saydığı davalardan, konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davalarında arabuluculuğa başvuru dava şartıdır.

Her iki tarafın tacir olması tek başına yeterli değildir. Ticari işletmenin devrine ilişkin bir uyuşmazlık, para alacağına dönüşmedikçe sırf bu niteliğiyle maddenin kapsamına girmez. Aynı şekilde fikrî mülkiyet, iflas veya şirketler hukukuna ilişkin para alacağı olmayan çekişmelerde de yalnızca konunun ticari niteliğinden hareketle dava şartı arabuluculuk kapsamında değildir.

Ticari uyuşmazlıklar süre bakımından diğer türlerden ayrılır. Arabuluculuk süreci, arabulucunun görevlendirilmesinden itibaren altı hafta sürer; zorunlu hâllerde altı haftalık sürenin iki hafta daha uzatılması mümkündür.

Tüketici mahkemesinde görülen uyuşmazlıklar

6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 73/A maddesi, tüketici mahkemesinde görülen uyuşmazlıklar için dava öncesinde arabuluculuğa başvuru şartı getirir.

Ancak tüketici hakem heyetinin görev alanındaki uyuşmazlıklarda arabuluculuğa başvuru dava şartı değildir. Hakem heyeti kararlarına karşı yapılan itirazlar da bu zorunluluktan muaftır. Heyetin görevine ilişkin parasal sınır her yıl ayrıca duyurulduğundan, başvuru yeri belirlenirken uyuşmazlığın konusu ile ilgili yılın resmî sınırı birlikte değerlendirilir. Başvuru usulüne ilişkin açıklamalar tüketici hakem heyeti başvurusu sayfamızda açıklanmıştır.

Kanunun 73. maddesinin altıncı fıkrasında düzenlenen davalar da istisna kapsamındadır. Burada, haksız ticari uygulama ve ticari reklama ilişkin hükümler dışında, genel olarak tüketicileri ilgilendiren ve Kanuna aykırı bir durumun önlenmesi veya durdurulması amacıyla tüketici örgütleri, ilgili kamu kurum ve kuruluşları ile Bakanlığın açtığı davalar söz konusudur.

Kanunun 74. maddesine dayanan, seri malın ayıplı olduğunun tespiti, üretiminin veya satışının durdurulması ve toplatılması davalarında da zorunlu arabuluculuk aranmaz. Tüketici işlemi niteliğinde olup taşınmazın aynından doğan uyuşmazlıklar da kapsam dışında bırakılmıştır..

Kira, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkı

6325 sayılı Kanun'un 18/B maddesine göre kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda dava açılmadan önce arabuluculuğa başvurulması gerekir. Kiralanan taşınmazın 2004 sayılı Kanun uyarınca ilamsız icra yoluyla tahliyesi ise bu zorunluluğun dışında tutulmuştur. Kira bedelinin ödenmemesi, kira tespiti veya kira sözleşmesinden doğan başka bir alacak, kira ilişkisinden kaynaklanması nedeniyle bu düzenleme kapsamında değerlendirilir.

Taşınır ve taşınmazların paylaştırılması ve ortaklığın giderilmesi, Kat Mülkiyeti Kanunu'ndan kaynaklanan uyuşmazlıklar ve komşu hakkından doğan uyuşmazlıklar da aynı maddede düzenlenmiştir.

Arabuluculuk ne kadar sürer?

Dava şartı arabuluculukta genel süre, 6325 sayılı Kanun'un 18/A maddesi uyarınca arabulucunun görevlendirildiği tarihten itibaren üç haftadır. Zorunlu hâllerde bu süre en fazla bir hafta uzatılabilir. İş uyuşmazlıklarında da üç haftalık süre ve en fazla bir haftalık uzatma uygulanır.

Ticari uyuşmazlıklarda ise altı haftalık süre ve zorunlu hâllerde en fazla iki haftalık uzatma söz konusudur. Süreyi yalnızca “üç ile sekiz hafta arasında” şeklinde ifade etmek, hangi uyuşmazlıkta hangi sürenin geçerli olduğunu belirsiz bırakır. Başlangıç tarihi de başvurunun yapıldığı gün değil, arabulucunun görevlendirildiği tarihtir.

İhtiyari arabuluculukta taraflar uygulanacak usulü kararlaştırabilir. Böyle bir kararlaştırma yoksa arabulucu, uyuşmazlığın niteliğini dikkate alarak süreci yürütür.

Büronun yetkisine itiraz edilirse

Karşı taraf, arabuluculuk bürosunun yetkisine ilişkin itirazını en geç ilk toplantıda ve dayanak belgeleriyle ileri sürebilir. Arabulucu, büronun yetkisini kendiliğinden inceleyerek karar veremez. Yetki itirazında dosya, sulh hukuk mahkemesine gönderilir.

Mahkeme, harç alınmaksızın ve en geç bir hafta içinde yetkili büroyu kesin olarak belirler. İtiraz kabul edilirse kararın tebliğinden itibaren bir hafta içinde yetkili büroya başvurulabilir. Bu durumda yetkisiz büroya yapılan başvurunun tarihi, yetkili büroya başvuru tarihi olarak kabul edilir.

Arabuluculuk ücretini kim öder?

Arabuluculuk ücreti, Bakanlığın her yıl yayımladığı Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi'ne göre belirlenir.

Dava şartı arabuluculukta anlaşmaya varılırsa ücret, taraflar aksini kararlaştırmadıkça eşit paylaşılır. Ücret, tarifenin birinci kısmında belirlenen iki saatlik tutardan az olamaz.

Taraflara ulaşılamaması, katılım sağlanamadığı için görüşme yapılamaması veya iki saatten kısa süren görüşmelerin anlaşmazlıkla sonuçlanması hâlinde iki saatlik ücret Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır. Görüşmeler iki saati aştığı hâlde anlaşma sağlanamazsa aşan kısmın ücreti, aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit ödenir. Bakanlık bütçesinden ödenen ücret ile tarafların karşıladığı ücret, yargılama giderlerinden sayılır.

İlk toplantıya katılmamanın sonucu nedir?

Geçerli bir mazeret olmadan ilk toplantıya katılmayan taraf nedeniyle arabuluculuk sona ererse bu durum son tutanakta belirtilir. Katılmayan taraf, daha sonra açılan davada kısmen veya tamamen haklı bulunsa dahi karşı tarafın ödemekle yükümlü olduğu yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur. Ayrıca lehine, Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi'ne göre belirlenen vekâlet ücretinin yarısına hükmedilir.

İlk toplantıya iki taraf da katılmazsa açılacak davada yargılama giderleri tarafların üzerinde bırakılır. Bu sonuç, yalnızca bir tarafın mazeretsiz katılmaması hâlinden farklıdır.

Tüketici için ayrıca bir istisna vardır. 6502 sayılı Kanun gereğince, 6325 sayılı Kanun'un 18/A maddesinin on birinci fıkrasındaki yaptırım tüketici aleyhine uygulanmaz.

Mazeretin geçerliliği ise somut olay, tutanak ve varsa mazereti destekleyen belgeler üzerinden değerlendirilir. Geçerli mazeretin bulunması hâlinde katılmama yaptırımı kendiliğinden doğmaz; ancak herhangi bir mazeret ileri sürülmüş olması da toplantıya katılmamayı her durumda haklı kılmaz.

Son tutanak ile anlaşma belgesi arasındaki fark nedir?

Son tutanak, arabuluculuğun nasıl sonuçlandığını gösterir. Tarafların anlaşması, anlaşamaması veya sürecin başka bir nedenle sona ermesi bu belgeye yazılır. Tutanakta sonucun dışında hangi hususların yer alacağına taraflar karar verir.

Son tutanak arabulucu, taraflar, kanuni temsilcileri veya avukatları tarafından imzalanır. Tarafların imza atmaması hâlinde bunun sebebi belirtilir ve tutanak yalnızca arabulucu tarafından imzalanır.

Anlaşma belgesi ise tarafların hangi konularda ve hangi koşullarla uzlaştığını içerir; taraflar ile arabulucu tarafından imzalanır. Arabuluculuk sonunda anlaşmaya varılmışsa üzerinde anlaşılan hususlar hakkında dava açılamaz. Bu nedenle sürecin sona erdiğini gösteren tutanak ile anlaşmanın içeriğini belirleyen belgeyi birbirinin yerine kullanmamak gerekir.

Son tutanak dava dilekçesine eklenmezse

Dava şartı arabuluculukta anlaşma sağlanamazsa davacı, son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanan örneğini dava dilekçesine eklemelidir. Bu belge eklenmemişse mahkeme, sunulması için bir haftalık kesin süre verir. Davacının verilen kesin süre içinde son tutanağı sunmaması halinde dava usulden reddedilir.

Anlaşma belgesinde icra edilebilirlik şerhi gerekir mi?

Taraflar, anlaşma belgesine icra edilebilirlik şerhi verilmesini isteyebilir. Dava açılmadan önce yürütülen arabuluculukta başvuru, arabulucunun görev yaptığı yer sulh hukuk mahkemesine yapılır. Dava devam ederken arabuluculuğa başvurulmuşsa şerh, davanın görüldüğü mahkemeden istenir. Şerh verilen anlaşma, ilam niteliğinde belge sayılır.

Şerh incelemesi çekişmesiz yargı işidir ve kural olarak dosya üzerinden yapılır. Arabuluculuğa elverişli aile hukuku uyuşmazlıklarında ise duruşma yapılması gerekir. Mahkemenin incelemesi, anlaşmanın arabuluculuğa ve cebri icraya elverişliliğine ilişkindir; tarafların anlaşmasını yeniden müzakere etme amacı taşımaz.

Kanunun şerhi zorunlu tuttuğu hâller dışında, taraflar ve avukatları ile arabulucunun birlikte imzaladığı anlaşma belgesi, ayrıca şerh alınmadan ilam niteliğinde belge kabul edilir. Ticari uyuşmazlıklarda bu sonuç için avukatlar ile arabulucunun birlikte imzası yeterlidir.

Kira ve diğer 18/B uyuşmazlıklarında şerh

Kira, taşınır ve taşınmazların paylaştırılması ve ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkı uyuşmazlıklarında düzenlenen anlaşma belgeleri için icra edilebilirlik şerhi alınması zorunludur. Taşınmazla ilgili anlaşmalarda şerh, taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinden alınır. Diğer anlaşmalarda ise arabulucunun görev yaptığı yer sulh hukuk mahkemesi yetkilidir. Taşınmazla ilgili incelemede mahkeme, anlaşmanın arabuluculuğa ve cebri icraya elverişliliğinin yanında taşınmaz mevzuatındaki sınırlamalara uyulup uyulmadığını da değerlendirir. Gerekirse ilgili kurumlardan bilgi isteyebilir ve duruşma açabilir.

Taşınmaz devri ve sınırlı ayni hak kurulması

Taşınmazın devrine veya taşınmaz üzerinde sınırlı ayni hak kurulmasına ilişkin uyuşmazlıklar da arabuluculuğa elverişlidir. Bu anlaşmalarda da icra edilebilirlik şerhi zorunludur ve taşınmazın bulunduğu yer sulh hukuk mahkemesinden alınır. Şerhin ardından tapu müdürlüğünden, resmî senet düzenlenmeden tescil talep edilebilir. Tapu müdürlüğü mevzuatın gerektirdiği incelemeyi yapar.

Sonuç

Arabuluculukta ilk değerlendirme, uyuşmazlığın bu yolla çözüme elverişli olup olmadığıdır. Ardından başvurunun ihtiyari mi yoksa dava şartı mı olduğu belirlenir. Uyuşmazlığın iş, ticaret, tüketici veya kira başlığı altında yer alması tek başına yeterli değildir; talebin niteliği ve kanundaki istisnalar birlikte dikkate alınmalıdır.

Başvuru yapıldıktan sonra da süre, ücret, ilk toplantıya katılmamanın sonucu ve anlaşmanın icra edilebilirliği aynı kurallara tabi olmayabilir. Özellikle ticari uyuşmazlıkların süresi, tüketicinin ücret ve yaptırım rejimi ile şerhin zorunlu olduğu anlaşmalar ayrı değerlendirme gerektirir. Son tutanak ile anlaşma belgesinin farklı işlevleri olduğu da gözden kaçırılmamalıdır.

Sık Sorulan Sorular

Arabuluculuk her uyuşmazlıkta zorunlu mudur?

Hayır. Başvuru, yalnızca kanunda dava şartı olarak düzenlenen uyuşmazlıklarda zorunludur. İşçi ve işveren alacakları ile işe iade, konusu para olan belirli ticari davalar, istisnalar dışındaki tüketici mahkemesi uyuşmazlıkları, kira, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkı bu kapsamdadır. Diğer özel hukuk uyuşmazlıklarında, tarafların üzerinde serbestçe tasarruf edebileceği bir konu varsa ihtiyari arabuluculuğa başvurulabilir.

İş kazasında arabuluculuk dava şartı mıdır?

İş kazası veya meslek hastalığından doğan maddi ve manevi tazminat davaları ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları, 7036 sayılı Kanun'un 3. maddesindeki dava şartına tabi değildir. Kıdem, ihbar ve işe iade talepleri ise bu istisna içinde yer almaz.

Her iki taraf tacir ise arabuluculuk zorunlu mudur?

Tarafların tacir olması tek başına zorunluluk doğurmaz. Davanın ticari dava niteliği taşıması ve konusu bir miktar para olan alacak, tazminat, itirazın iptali, menfi tespit veya istirdat davalarından olması gerekir. Para alacağına dönüşmeyen ticari işletme devri uyuşmazlığı, sırf bu niteliğiyle kapsama girmez.

Kira tahliyesinde arabuluculuk şart mıdır?

Kira ilişkisinden doğan uyuşmazlıklarda dava öncesinde arabuluculuğa başvuru kural olarak zorunludur. Ancak kiralanan taşınmazın ilamsız icra yoluyla tahliyesi istisnadır. Kira tespiti ve kira ilişkisinden doğan alacaklar ise dava şartı kapsamındadır.

Tüketici, hakem heyetine gitmeden arabulucuya başvurmak zorunda mıdır?

Hayır. Tüketici hakem heyetinin görevine giren uyuşmazlıklar dava şartı arabuluculuğun dışındadır. Tüketici mahkemesinde görülen ve kanundaki istisnalara girmeyen uyuşmazlıklarda ise dava öncesinde başvuru gerekir. Hakem heyetinin görevine ilişkin parasal sınır, ilgili yılın resmî duyurusuna göre belirlenir.

Arabuluculuk ne kadar sürer?

Dava şartı arabuluculukta genel süre, arabulucunun görevlendirilmesinden itibaren üç haftadır; zorunlu hâllerde en fazla bir hafta uzatılabilir. Ticari uyuşmazlıklarda altı haftalık süre ve en fazla iki haftalık uzatma uygulanır. İhtiyari arabuluculukta usulü taraflar belirleyebilir; belirlememişlerse arabulucu uyuşmazlığın niteliğine göre süreci yürütür.

Arabuluculuk ücretini kim öder?

Dava şartı arabuluculukta anlaşma sağlanırsa, aksi kararlaştırılmadıkça ücret taraflar arasında eşit paylaşılır. Taraflara ulaşılamaması, katılım olmadığı için görüşme yapılamaması veya iki saatten kısa görüşmenin anlaşmazlıkla bitmesi hâlinde iki saatlik ücret Bakanlık bütçesinden ödenir. Anlaşmasız biten görüşme iki saati aşmışsa aşan kısmı, aksi kararlaştırılmadıkça taraflar eşit karşılar. Tüketicinin ücreti için kanundaki hâllerde bütçeden ödeme ve iki saatlik üst sınır uygulanır. Tutar yürürlükteki tarifeye göre belirlenir.

Anlaşma belgesi kendiliğinden ilam niteliğinde midir?

Her anlaşma belgesi kendiliğinden bu niteliği taşımaz. İcra edilebilirlik şerhi verilen anlaşma ilam niteliğinde belgedir. Şerhin zorunlu olmadığı hâllerde taraflar ve avukatları ile arabulucunun birlikte imzaladığı belge için ayrıca şerh aranmaz. Ticari uyuşmazlıklarda avukatlar ile arabulucunun birlikte imzası yeterlidir. Kira, ortaklığın giderilmesi, kat mülkiyeti ve komşu hakkı uyuşmazlıkları ile taşınmaz devrine veya sınırlı ayni hak kurulmasına ilişkin anlaşmalarda ise şerh zorunludur.

Yasal Uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut bir uyuşmazlık hakkında hukuki görüş yerine geçmez. Mevzuat ve uygulama zaman içinde değişebileceğinden, her dosyanın kendi koşulları ve ilgili dönemdeki düzenlemeler çerçevesinde değerlendirilmesi gerekir.

Kaynaklar

Kaynaklar ve erişim tarihleri, yeniden yazıma esas alınan doğrulanmış hukuki taslaktaki kayıtlardır.

• 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu. Mevzuat Bilgi Sistemi, PDF tam metin. Arabuluculuğun kapsamı, süre, ücret, anlaşma belgesi ile 18/A ve 18/B düzenlemeleri. Taslakta kayıtlı erişim: 22 Eylül 2026.
• 7036 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu. Mevzuat Bilgi Sistemi, PDF tam metin. İş uyuşmazlıklarında dava şartı, istisnalar ve süre bakımından 3. madde. Taslakta kayıtlı erişim: 22 Eylül 2026.
• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu. Mevzuat Bilgi Sistemi, PDF tam metin. Ticari davalarda arabuluculuk ve süre bakımından 5/A maddesi. Taslakta kayıtlı erişim: 22 Eylül 2026.
• 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun. Mevzuat Bilgi Sistemi, PDF tam metin. Tüketici uyuşmazlıklarında dava şartı, istisnalar, ücret ve tüketici aleyhine uygulanmayan yaptırım bakımından 73, 73/A ve 74. maddeler. Taslakta kayıtlı erişim: 22 Eylül 2026.
• Adalet Bakanlığı ücret tarifeleri. Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesi'nin yayımlandığı Bakanlık sayfası. Makalede ücret tutarı belirtilmemiştir. Taslakta kayıtlı erişim: 22 Eylül 2026.