Öğretim görevlisi kadrosuna atanma, üniversitelerde yapılan yazılı ve/veya sözlü sınavlar sonucunda gerçekleşmektedir. Sınav sürecinde veya sonuçlarında hukuka aykırılık tespit edilmesi halinde, adayların itiraz ve dava hakları bulunmaktadır. Bu rehberde, öğretim görevlisi sınav sürecini, itiraz prosedürlerini ve iptal davası açma şartlarını detaylı olarak inceliyoruz.

Öğretim Görevlisi Nedir?

Öğretim görevlisi, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 31. maddesi kapsamında tanımlanan öğretim elemanı kadrosudur. Yükseköğretim kurumlarında okutulan dersleri vermek, uygulama yapmak veya yaptırmakla yükümlü olan öğretim elemanıdır. Bu kadrolara, üniversitelerde ve bağlı birimlerinde atanmış öğretim üyesi bulunmayan dersler veya herhangi bir dersin özel bilgi ve uzmanlık isteyen konularının eğitim-öğretim ve uygulamaları için atama yapılmaktadır. Öğretim görevlileri:

• Ön lisans ve lisans düzeyinde ders verir
• Uygulamalı derslerde görev alır
• Araştırma faaliyetlerinde bulunur
• Belirli süreli sözleşme ile istihdam edilir

Öğretim Görevlisi Atama Şartları

2547 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre öğretim görevlisi olabilmek için:

Genel Şartlar

1.  Memuriyete engel hali bulunmamak: 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 48 inci maddesinde belirtilen şartları taşımak,
2. Öğretim görevlisi kadrosuna başvuracak adaylarda en az tezli yüksek lisans derecesine sahip olmak veya lisans ve yüksek lisans derecesini birlikte veren programlardan mezun olmak şartı aranır.
3. ALES puanı: En az 70 puan (merkezi sınav)
4. Yabancı dil: YDS/YÖKDİL en az 50 puan (bazı alanlarda)
5. İlanlarda, alanında tecrübe sahibi olmak şartının, hangi öğrenim düzeyinden sonrasına ait olduğu, belirli bir adayı tanımlamayacak şekilde belirtilmelidir.

Atama Sınav Süreci

1. İlan Aşaması

Üniversiteler, öğretim görevlisi kadrolarını Resmi Gazete'de yayımlar

İlanda belirtilmesi gerekenler:

• Kadro unvanı ve sayısı
• Başvuru şartları
• İstenen belgeler
• Başvuru tarihleri
• Sınav tarihi ve yeri

İlanlarda belirli bir adayı tanımlayan özel şartlar konulamaz.

2. Başvuru Aşaması

Adaylar, ilanda belirtilen belgelerle başvuru yapar:

• Başvuru formu
• Diploma ve transkript
• ALES belgesi
• Yabancı dil belgesi
• Özgeçmiş
• Kimlik fotokopisi
• Adli sicil belgesi

3. Ön Değerlendirme

Başvuruların şekil yönünden incelenmesinin ardından adaylar ALES puanı ve yabancı dil puanı esas alınarak ön değerlendirmeye tabi tutulur. Yönetmeliğe göre sınav jürisi; başvuran adaylar arasından ilan edilen kadro sayısının on katına kadar adayı ALES ve yabancı dil puanını esas alarak belirler. Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin dördüncü fıkrası kapsamındaki öğretim görevlisi kadrolarında ALES puanının %40’ını ve yabancı dil puanının %60’ını; diğer kadrolarda ALES puanının %60’ını ve yabancı dil puanının %40’ını; meslek yüksekokullarına müracaatlarda ise ALES puanının %70’ini ve lisans mezuniyet notunun %30’unu dikkate alarak belirlenir.

4. Yazılı Sınav

İlgili bilim alanında yazılı sınav yapılır. Giriş sınavı, sınav jürisi tarafından ilan edilen alanla ilgili bilgi düzeyini ölçecek şekilde sadece yazılı olarak yapılır. Sınavda adayın mesleki ifade becerisi, analitik düşünme ve akademik yeteneği, genel kültür düzeyi ve başvurduğu alanla ilgili beceri ve ilgi düzeyi değerlendirilir (Danıştay 8. Daire-2016/5854, Danıştay 8. Daire-2025/459).

5. Değerlendirme ve Sonuç

Nihai başarı puanı hesaplanırken tek bir not değil, ağırlıklı ortalama esas alınır. Sınav jürisinin değerlendirmesinde; bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinin dördüncü fıkrası kapsamındaki öğretim görevlisi kadrolarında, meslek yüksekokullarında bu kadrolarda istihdam edilecekler de dâhil olmak üzere ALES puanının %30’unu, lisans mezuniyet notunun %10’unu, yabancı dil puanının %30’unu ve giriş sınavı notunun %30’unu; bu Yönetmelik kapsamındaki diğer kadrolarda ALES puanının %30’unu, lisans mezuniyet notunun %30’unu, yabancı dil puanının %10’unu ve giriş sınavı notunun %30’unu; meslek yüksekokullarında ise ALES notunun %35’ini, lisans mezuniyet notunun %30’unu ve giriş sınavı notunun %35’ini hesaplayarak ilan edilen kadro sayısı kadar adayı başarı sırasına göre belirler. Değerlendirme puanı 65 puanın altında olanlar sınavlarda başarısız sayılır. Adayların değerlendirmede dikkate alınan puanları ile lisans mezuniyet notları, kadro ilanında belirtilen internet adresinde ilan edilir.

Sınava İtiraz Hakkı

İtiraz Edilebilecek Durumlar

1. İlan şartlarının hukuka aykırılığı
2. Ön değerlendirmede haksız eleme
3. Yazılı sınav sorularının usulsüzlüğü
4. Sözlü sınav değerlendirmesinin keyfi olması
5. Jüri oluşumundaki eksiklikler
6. Puanlama hataları

 Öğretim görevlisi atama sınavına ve sonuçlarına itiraz edilebilir.

• Adaylar, puanlarının eksik veya yanlış hesaplandığı iddiasıyla idareye yazılı olarak itirazda bulunabilirler.
• Sınavın sadece yazılı olması gerekirken sözlü değerlendirme yapılması gibi usul hatalarına karşı da Rektörlüğe itiraz edilebilir ve yeniden değerlendirme talep edilebilir
• İtirazların reddedilmesi veya zımnen reddi halinde dava yoluna gidilmektedir.

İtiraz Dilekçesi İçeriği

• Kişisel bilgilere yer verilmelidir.
• Başvurulan kadronun hangi kadro olduğu net biçimde belirtilmelidir.
• İtiraz gerekçeleri somut ve detaylı olarak ortaya konmalıdır.

Sözlü Sınav İtirazı

Sözlü sınavlar, takdir yetkisinin en yoğun kullanıldığı aşamadır. Danıştay kararları ışığında:

• Sözlü sınavın kayıt altına alınmaması tek başına iptal sebebi değildir
• Ancak somut ve makul gerekçe aranmaktadır
• Aşırı düşük puanlar için gerekçe şarttır
• Jüri üyelerinin notları arasındaki uçurum sorgulanabilir

Öğretim Görevlisi Atama Sınavına İptal Davası

Öğretim görevlisi sınavı iptal davası açılabilmesi mümkündür.

• Görevli Mahkeme: Dava, İdare Mahkemesi nezdinde açılır.
• Dava Konusu: Yazılı sınav sonuçlarının, sınavda başarısız sayılma işleminin, atama işleminin veya kadro ilanının iptali talep edilebilir. Ayrıca güvenlik soruşturması olumsuzluğu nedeniyle atamama işlemine karşı da iptal davası açılabilir.
• Süre: Dava açma süresi içinde (2577 sayılı Kanun hükümleri uyarınca) doğrudan veya idari başvuru (itiraz) sonrası ret üzerine 60 gün içinde açılmalıdır.

Yargı kararlarına göre iptal davalarında mahkemelerin incelediği ve tarafların dikkat etmesi gereken temel hususlar şunlardır:

• Puanlama ve Hesaplama Hataları: Bilirkişiler aracılığıyla sınav kağıtları yeniden incelenebilir. İdare tarafından takdir edilen puan ile bilirkişinin tespit ettiği puan arasında fahiş farklar olması veya hesaplama hatası yapılması iptal nedenidir (Danıştay 8. Daire-2023/5603). Sadece giriş sınavı puanına göre değil, yönetmelikteki ağırlıklı ortalamaya (ALES, Lisans, Dil vb.) göre değerlendirme yapılıp yapılmadığı kontrol edilir (Danıştay 8. Daire-2016/5854).
• Sınavın ve Jürinin Objektifliği: Sınav sorularının sızdırılması, jürinin tarafsızlığını yitirmesi veya sınav kağıtlarının okunmasını zorlaştıracak şekilde (hatalı fotokopi vb.) dosyaya sunulması objektifliği zedeler ve iptal sebebidir (Danıştay 8. Daire-2023/2349 Danıştay 8. Daire-2020/5259).
• İlan Şartları: İlanda belirli bir adayı tarif eden ("kişiye özel") şartların yer alması hukuka aykırıdır. Bu tür şartlarla yapılan elemeler ve atamalar iptal edilebilir (Danıştay 8. Daire-2024/1823, Danıştay 8. Daire-2020/2791).
• Usul Eksiklikleri: Sınavın sözlü yapılması, tebligatların usulüne uygun yapılmaması veya sınav tarihinin yönetmeliğe uygun ilan edilmemesi dava sürecinde değerlendirilir (Danıştay 8. Daire-2023/5051, Danıştay 8. Daire-2018/3159 ).
• Yargı Kararının Uygulanması: Sınavın iptal edilmesi durumunda, idarenin sadece kadroyu iptal etmesi yeterli olmayabilir; hukuka uygun yeni bir jüri ile sınavın yenilenmesi gerekebilir (Danıştay 8. Daire-2025/459).

Yürütmenin Durdurulması

İptal davası ile birlikte yürütmenin durdurulması talep edilebilir:

Şartlar:

• Telafisi güç veya imkansız zarar
• Açık hukuka aykırılık

Sonuçları:

• Atama işlemi askıya alınır
• Dava sonuçlanana kadar kadroya atama yapılamaz.

Emsal Kararlar

Danıştay Kararları

Danıştay, öğretim görevlisi sınavlarında şu hususları vurgulamaktadır:

1. Eşitlik ilkesi: Tüm adaylara eşit muamele yapılmalıdır.
2. Şeffaflık: Değerlendirme kriterlerinin belirli olmalıdır.
3. Gerekçeli karar: Özellikle sözlü sınavda gerekçe zorunludur.
4. Liyakat: En uygun adayın seçilmesi gerejşrç

Atama İşleminin İptali Sonrası

İptal kararı kesinleşirse:

1. Yeniden sınav: Hukuka uygun şekilde sınav tekrarı yoluna gidilebilir.
2. Doğrudan atama: İptal gerekçesine göre adayın atanması sağlanabilir.
3. Tazminat: Maddi ve duruma göre manevi tazminat hakkı doğar.

Tazminat Davası

Haksız işlem nedeniyle:

• Maddi tazminat: Yoksun kalınan maaş ve özlük hakları talep edilebilir. Öğretim görevlisi kadrosuna atanmada iptal davası sonrasında kadroya atanan kişi, daha sonrasında bir de tam yargı davası açılarak, kadroya geç atanmış olma sebebiyle mahrum kaldığı maaş ve diğer parasal hakları tazminat yoluyla isteyebilir. 

Sık Sorulan Sorular (SSS)

Öğretim görevlisi sınavına kimler başvurabilir?

İlanda belirtilen şartları (eğitim, ALES, yabancı dil vb.) sağlayan herkes başvurabilir.

Öğretim görevlisi sınavında ALES zorunlu mu?

Evet, merkezi sınav olarak ALES'ten en az 70 puan alınması zorunludur.

Sözlü sınav kayda alınıyor mu?

Zorunlu değildir ancak bazı üniversiteler kayıt altına almaktadır. Kayıt olmaması tek başına iptal sebebi değildir.

Sınav sonucuna kaç gün içinde itiraz edilir?

Genellikle 5-7 gün içinde üniversiteye itiraz edilmelidir. Kesin süre için ilanı kontrol edin.

İptal davası ne kadar sürer?

Ortalama 1-2 yıl sürebilir. Yürütmenin durdurulması kararı ile süreç hızlandırılabilir.

Atama yapılmadıysa dava açabilir miyim?

Evet, hukuka aykırı işlem sonucu atanmamanız halinde süresi içinde iptal davası açabilirsiniz.

Profesyonel Hukuki Destek

Öğretim görevlisi sınav süreçlerinde veya iptal davalarında uzman destek için Büken Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.

İletişim:

• WhatsApp: 0507 057 53 35

Yasal Uyarı: Bu makale genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmış olup hukuki tavsiye niteliği taşımamaktadır. Her sınav süreci kendine özgü koşullar içerebilir. Somut durumunuz için mutlaka bir avukata danışınız.