Kınama Cezası Nedir? Sonuçları ve İtiraz Hakkı 2026

Kınama Cezası Nedir?

Kınama cezası, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinde düzenlenen ikinci derece disiplin cezasıdır. Görevde ve davranışlarda kusurlu sayıldığının yazılı olarak bildirilmesi anlamına gelen kınama cezası, önemli sonuçlar doğurabilir. Bu rehberde, kınama cezasının ne anlama geldiğini, hangi hallerde verildiğini ve itiraz yollarını inceliyoruz.

Kınama Cezası Tanımı

657 sayılı Kanun'un 125/B maddesi kınama cezasını şöyle tanımlamaktadır:

"Memura, görevinde ve davranışlarında kusurlu olduğunun yazı ile bildirilmesidir."

Bu tanım, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 125/B maddesinde, 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu’nun 53/b-2 maddesinde ve 7068 sayılı Genel Kolluk Disiplin Hükümleri Hakkında Kanun’un 7/1-b maddesinde benzer ifadelerle yer almaktadır. Kınama cezası, uyarma cezasından bir derece ağır olup, memur hakkında olumsuz bir değerlendirme içermektedir.

Yargı kararlarında kınama cezası, disiplin cezaları hiyerarşisinde "uyarma" cezasından sonra gelen, "aylıktan kesme" cezasından ise bir derece hafif olan ikinci en hafif ceza olarak nitelendirilmektedir. Ancak bazı devlet memurları yönünden disiplin puan hesabına dahil edilmektedir.

Kınama Cezası Gerektiren Fiiller

657 Sayılı Kanun Madde 125/B

1. Verilen emir ve görevlerin tam ve zamanında yapılmasında, görev mahallinde kurumlarca belirlenen usul ve esasların yerine getirilmesinde, görevle ilgili resmi belge, araç ve gereçlerin korunması, kullanılması ve bakımında kusur göstermek
2. Eşlerinin, reşit olmayan veya mahcur olan çocuklarının kazanç getiren sürekli faaliyetlerini belirlenen sürede kurumuna bildirmemek
3. Görev sırasında amire hal ve hareketi ile saygısızlık etmek
4. Hizmet dışında devlet memurunun itibar ve güven duygusunu sarsacak nitelikte davranışlarda bulunmak
5. Devlete ait resmi araç, gereç ve benzeri eşyayı özel işlerinde kullanmak
6. Devlete ait resmi belge, araç, gereç ve benzeri eşyayı kaybetmek
7. İş arkadaşlarına, maiyetindeki personele ve iş sahiplerine kötü muamelede bulunmak
8. İş arkadaşlarına ve iş sahiplerine söz veya hareketle sataşmak
9. Görev mahallinde genel ahlak ve edep dışı davranışlarda bulunmak ve bu tür yazı yazmak, işaret, resim ve benzeri şekiller çizmek ve yapmak
10. Verilen emirlere itiraz etmek
11. Borçlarını kasten ödemeyerek hakkında yasal yollara başvurulmasına neden olmak
12. Kurumların huzur, sükün ve çalışma düzenini bozmak

Akademik Personel için Kınama Cezası Nedir?

Tanım 2547 sayılı Kanun'un m. 53/b-2 maddesinde yer almaktadır. Buna göre akademik personel için kınama cezası öğretim elemanına, görevinde ve davranışlarında kusurlu olduğunun yazı ile bildirilmesidir.

Öne Çıkan Fiiller: 

1. Resmi ders yükümlülüğü olan öğrencilere özel ders vermek,
2. Kurum izni olmadan yerleri hizmet dışı kullanmak,
3. Bilimsel yayınlarda etik kurallara (hasta hakları, katılımcı rızası vb.) uymamak,
4. Amire sözle saygısızlık etmek,
5. Görevle ilgili toplantılara izinsiz katılmamak.

Türk Silahlı Kuvvetleri Personeli için Kınama Cezası Nedir? (6413 Sayılı Kanun)

Tanım 6413 sayılı Kanun'un m. 12/2 maddesinde yer almakta olıp 657 sayılı Kanun ile aynıdır.

Gerektiren Fiiller (Md. 16): 

1. Amir veya üste nezaketsizlik,
2. Meslek etiğine aykırı davranış,
3. Küfürlü konuşmak,
4. Askeri silsileyi bozarak hareket etmek,
5. Uygun olmayan hitaplarda bulunmak,
6. Sorumluluktan kaçmak,
7. Askeri eşyayı uygun kullanmamak,
8. Sağlığın korunması kurallarına uymamak.

Genel Kolluk Personeli için Kınama Cezası Nedir? (7068 Sayılı Kanun)

Tanım (Md. 7/1-b): Personele görevinin icrasında veya hal ve hareketlerinde kusurlu olduğunun yazı ile bildirilmesidir.

Gerektiren Fiiller (Md. 8/2): 

1. Mevzuatla yasaklanan davranışlarda bulunmak,
2. Usulsüz müracaat/şikayet,
3. Nöbetten geç dönmek,
4. Mesleğin ciddiyetiyle bağdaşmayan aksesuar takmak,
5. Çalışma arkadaşlarına saygısızlık.

Kınama Cezasında Savunma Hakkı

• En az 7 günlük savunma süresi verilmelidir.
• Memurun savunmalarını yazılı veya sözlü sunma hakkı vardır.
• Tanık dinletme imkanı tanınmalıdır.
• Delil sunma hakkı tanınmalı ve deliller toplanmalıdır.
• Memur dilerse avukatı aracılığı ile savunma verebilir.

Kınama Cezasında Zamanaşımı

Fiilin öğrenildiği tarihten itibaren 1 ay içinde soruşturmaya başlanmaması durumunda ceza verme yetkisi zamanaşımına uğrar.

Kınama Cezasının Sonuçları

Tekerrür ve İyi Hal İndirimi

Disiplin cezası verilmesine sebep olan bir fiilin özlük dosyasından silinme süresi içinde tekrarı halinde bir derece ağır ceza uygulanır. Buna karşılık, geçmiş hizmetleri olumlu olan ve başarı belgesi alan memurlar için bir derece hafif ceza (uyarma) uygulanabilir. Ayrıntılı bilgi için buradan "Disiplin Soruşturmasında Bir Alt Ceza Uygulaması" başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz.

Özlük Dosyasına İşleme

Kınama cezası, memurun özlük dosyasına işlenir ve belirli süre boyunca sicilinde yer alır.

Kınama Cezasına İtiraz

1. Genel Devlet Memurları (657 Sayılı Kanun Kapsamında):

• İtiraz Mercii: Disiplin amiri tarafından verilen kınama cezasına karşı, disiplin amirinin bağlı olduğu disiplin kuruluna itiraz edilir.
• İtiraz Süresi: Kararın ilgiliye tebliğ edildiği tarihten itibaren 7 gündür.
• Karar Süresi: İtiraz mercileri, itirazın kendilerine intikalinden itibaren 30 gün içinde karar vermek zorundadır. İtirazın kabulü halinde ceza hafifletilebilir veya tamamen kaldırılabilir.
• Yargı Yolu: İtiraz reddedilirse veya itiraz edilmeksizin doğrudan, tebliğden itibaren 60 gün içinde İdare Mahkemesinde iptal davası açılabilir.

2. Akademik Personel (2547 Sayılı Kanun Kapsamında):

• İtiraz Mercii: Disiplin amiri (Dekan, Rektör vb.) tarafından verilen kınama cezasına karşı üniversite disiplin kuruluna itiraz edilir.
• İtiraz Süresi: Tebliğden itibaren 7 gündür.
• Yargı Yolu: İdari itirazın sonucuna göre veya doğrudan idari yargı yoluna başvurulabilir.

3. Genel Kolluk Personeli (7068 Sayılı Kanun Kapsamında):

• İtiraz Mercii: Emniyet, Jandarma ve Sahil Güvenlik personeli için kınama cezasına karşı bir üst disiplin amirine veya ilgili disiplin kuruluna itiraz edilir.
• İtiraz Süresi: Tebliğden itibaren 10 gündür.

4. Türk Silahlı Kuvvetleri Personeli (6413 Sayılı Kanun Kapsamında):

• İtiraz Mercii: Disiplin amiri tarafından verilen kınama cezasına karşı, kararı veren amirin bir üstü olan disiplin amirine veya ilgili disiplin kuruluna itiraz edilebilir.
• İtiraz Süresi: Tebliğden itibaren 5 iş günüdür.

Disiplin Cezasına İtiraz Dilekçesi

İtiraz dilekçesinde bulunması gerekenler:

• Kişisel bilgiler
• Ceza kararının tarihi ve sayısı
• İtiraz gerekçeleri
• Deliller
• Talep

Kınama Cezası İptal Davası

İdari Yargı Yolu

İtirazın reddi halinde idare mahkemesinde iptal davası açılabilir.

Süre: 60 gün (itiraz ret kararının tebliğinden itibaren)

Yetki: Kurumun bulunduğu yer idare mahkemesi

İptal Gerekçeleri

1. Savunma hakkının ihlali: Yeterli savunma süresi verilmemesi
2. Orantısızlık: Fiil ile ceza arasında orantısızlık
3. Usul hataları: Soruşturma usulüne aykırılık
4. Delil yetersizliği: İsnat edilen fiilin ispat edilememesi
5. Zamanaşımı: Ceza verme sürelerinin geçmesi

Sık Sorulan Sorular (SSS)

Kınama cezası ne anlama gelir?

Görevde ve davranışlarda kusurlu sayıldığının yazılı olarak bildirilmesidir. Uyarma cezasından bir derece ağırdır.

Kınama cezası sicilden ne zaman silinir?

5 yıl süreyle yeni ceza alınmaması halinde, memurun talebi üzerine silinir.

Kınama cezası terfiyi engeller mi?

Doğrudan engellemez ancak değerlendirmelerde dikkate alınabilir.

Kınama cezasına itiraz süresi kaç gün?

Tebliğden itibaren 7 gün içinde Disiplin Kurulu'na itiraz edilmelidir.

Kınama cezası kaç yıl saklanır?

Özlük dosyasında 5 yıl saklanır, ardından silinebilir.

Kınama cezası emekliliği etkiler mi?

Doğrudan etkilemez ancak çok sayıda ceza kariyer ilerlemesini olumsuz etkileyebilir.

Profesyonel Hukuki Destek

Kınama cezası veya disiplin soruşturması ile karşılaştığınızda uzman hukuki destek için Büken Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.

İletişim:

• WhatsApp: 0507 057 53 35