Üniversiteden Çıkarma Cezası ve İtiraz Hakkı 2026

Üniversiteden çıkarma cezası, akademik personele verilebilecek en ağır disiplin cezasıdır. Bu rehberde çıkarma cezasının koşullarını, itiraz yollarını ve hukuki süreci inceliyoruz.

Üniversiteden Çıkarma Cezası Nedir?

Üniversiteden çıkarma (devlet memurluğundan çıkarma), 657 sayılı DMK ve 2547 sayılı YÖK Kanunu kapsamında en ağır disiplin cezasıdır. 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 53/b-5 maddesi uyarınca üniversite öğretim mesleğinden çıkarma cezası; akademik bir kadroya bir daha atanmamak üzere üniversite öğretim mesleğinden çıkarmadır. Bu ceza, öğretim elemanlarına uygulanabilecek en ağır disiplin yaptırımlarından biri olup, atamaya yetkili amirin teklifi üzerine Yükseköğretim Kurulu (YÖK) Yüksek Disiplin Kurulu kararıyla tesis edilir.

Yasal Dayanak

Çıkarma Cezası Gerektiren Fiiller

657 DMK Madde 125/E (Kamu Görevinden Çıkarma Cezası)

İdeolojik veya siyasi amaçlarla kurumların işleyişini engelleme
Yurt dışında devlet itibarını zedeleme
Yetki sahibi olmadan gizli bilgileri açıklama
Siyasi ve ideolojik eylemlerden arananları barındırma
Terör örgütleriyle işbirliği
Atatürk aleyhine işlenen suçlar

Akademik Özel Durumlar (Üniversite Öğretim Mesleğinden Çıkarma Cezası)

İntihal etik ihlali.
Meslek onuruyla bağdaşmayan haller,
Özürsüz veya izinsiz olarak bir yılda toplam 20 gün göreve gelmemek,
Tekrarlayan disiplin ihlalleri.

Ceza Süreci

1. Soruşturma

Muhakkik atanması
Delil toplama
İlgilinin savunmasının alınması.

2. Disiplin Kurulu

Dosya ve muhakkik raporu disiplin kurulunda incelenir ve değerlendirilir.
Değerlendirmeye göre ceza üniversiteden çıkarma cezası teklif edilebilir.

3. Yüksek Disiplin Kurulu

Üniversiteden çıkarma cezasının teklif edilmesi halinde, YÖK Yüksek Disiplin Kurulu nihai karar merciidir. İlgiliye yapılacak tebligat ile YÖK Yüksek Disiplin Kurulu'nun savunmaya çağrı yazısı içeriğinde iddia edilen fiillerine ilişkin savunma ister. YÖK Yüksek Disiplin Kurulu'nda savunma süreci, nasıl savunma yapılmalı, yazılı ve sözlü savunma verilmesinin avantaj ve dezavantajlarının anlatıldığı "YÖK Yüksek Disiplin Kurulu'nda Savunma Süreci" başlıklı makalemize buradan erişebilirsiniz.

4. Karar

Çıkarma kararı verimesi halinde gerekçeli karar ilgiliye tebliğ edilir.
Tebliğ ile birlikte itiraz/dava hakkı bildirimi de yapılmalıdır.

Savunma Hakkı

İlgilisine savunma hakkı verilmeden ceza verilemez. Üniversiteden çıkarma cezası sürecinde muhakkik, disiplin kurulu veya YÖK Yüksek Disiplin Kurulundan savunmaya çağrı yazısını alan kişi ivedilikle savunmalarını yazılı olarak hazırlamaya başlamalıdır. Üniversite disiplin kurulunda veya YÖK Yüksek Disiplin Kurulu'na sözlü savunma verilmesi de mümkündür. Hatta sözlü savunma sırasında ilgili tanıklarını da dinletebilir. Ayrıntılı bilgi için buradan ve buradan ilgili makalemizi inceleyebilirsiniz. Savunma dilekçesi örneğine buradan erişebilirsiniz.

Savunma İçeriğinde;

İddialara ayrıntılı cevap verilmelidir.
Savunmaya esas deliller sunulmalıdır.
Varsa tanıklar bildirilmelidir.

İtiraz Yolları

Üniversiteden çıkarma cezasına karşı izlenecek hukuki süreç şu şekildedir:

Görevli ve Yetkili Mahkeme: Disiplin cezasına karşı İdare Mahkemesinde iptal davası açılır.

Dava Açma Süresi: İşlemin tebliğinden itibaren 60 gün içinde dava açılmalıdır.

Kanun Yolları: İdare mahkemesi kararına karşı Bölge İdare Mahkemesinde istinaf ve ardından Danıştay’da temyiz yolu açıktır.

Talep İçeriği: Dava dilekçesinde disiplin işleminin iptali ile birlikte, işlem nedeniyle yoksun kalınan parasal ve özlük hakların yasal faiziyle birlikte ödenmesi talep edilmelidir.

Yürütmenin Durdurulması Talebi

Şartları

Telafisi güç veya imkansız zarar
Açık hukuka aykırılık şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerekir.

Ayrıntılı bilgi için "Yürütmenin Durdurulması Kararı Nedir?" başlıklı makalemizi inceleyebilirsiniz. Üniversiteden çıkarma cezasında yürütme durdurma talebi;

Kişinin ilişiği derhal kesildiği,
Maaş alamaz, aldıysa iade etmesi istendiği,
Sosyal güvenceden faydalanamayacağı için telafisi güç veya imkansız zarar şartının gerçekleştiği kabul edilmelidir.

Sonuç

YD kararı alınırsa:

Göreve iade sağlanır.
Maaş ödemesine devam olunur.
Sosyal haklar korunur.

Üniversiteden Çıkarma Cezası Dava Gerekçeleri

1. Usul Hataları

Savunma hakkı ihlal edilmesi,
Soruşturmanın usulsüz biçimde ilerlemesi,
Süre aşımı yapılması (zamanaşımı sürelerinin geçmesş)
Yetkisiz kurul tarafından karar verilmiş olması gibi haller usul hatalarındandır.

2. Esas Hataları

Fiilin her türlü şüpheden uzak, kesin ve somut delillerle ispatlanamamış olması.
Fiil ve karşılık cezasında hukuki nitelendirme hatası yapılmış olması.
Ölçüsüz ceza verilmiş olması gibi haller esasa yönelik hatalardır.

Emsal Kararlar

İptal Edilen Cezalar

Danıştay kararlarına göre;

Zamanaşımı Süreleri: 2547 sayılı Kanun md. 53/C uyarınca; fiilin öğrenildiği tarihten itibaren 6 ay içinde soruşturmaya başlanmalı ve fiilin işlendiği tarihten itibaren en geç 6 yıl içinde ceza verilmelidir. Bu sürelerin geçirilmesi işlemi hukuka aykırı kılar.
Bilirkişi İncelemesi: Özellikle intihal iddialarında, teknik ve akademik değerlendirme için bilirkişi incelemesi yaptırılmalıdır. Bilirkişilerin tarafsız olması (daha önce jüri üyesi veya rapor sunan kişilerden seçilmemesi) ve raporlar arasındaki çelişkilerin giderilmesi kritiktir.
Alt Ceza Uygulaması (İyi Hal İndirimi): 2547 sayılı Kanun md. 53/D uyarınca, geçmiş hizmetleri olumlu olan veya başarı belgesi bulunan kişiler için bir derece alt ceza uygulanıp uygulanmadığı denetlenmelidir. İdarenin bu konudaki takdir yetkisini kamu yararına uygun kullanması gerekir.
Soruşturma Usulü ve Tarafsızlık: Soruşturmacının tarafsız olması şarttır. Aynı kişinin iki kez soruşturmacı atanması veya soruşturmanın usulüne uygun yürütülmemesi iptal gerekçesidir.
Lehe Kanun İlkesi: Fiilin işlendiği tarihteki mevzuat ile karar tarihindeki mevzuat farklıysa, davacının lehine olan hükümler uygulanmalıdır.
Disiplin ve Ceza Hukuku İlişkisi: Ceza mahkemesinde beraat etmiş olmak disiplin cezası verilmesine engel olmayabilir; ancak ceza mahkemesinin tespit ettiği maddi vakıalar disiplin hukukunda dikkate alınmalıdır.

Sık Sorulan Sorular

Üniversiteden çıkarma cezası kesin mi?

Hayır, itiraz ve dava yolları açıktır.

YD alınabilir mi?

Evet, şartları sağlanıyorsa yürütmenin durdurulması kararı alınabilir.

Dava süresi kaç gün?

Kararın tebliğinden itibaren 60 gündür.

Çıkarma cezası sicilden silinir mi?

Hayır, kalıcı olarak sicilde kalır; ancak iptal edilirse silinir.

Dava kazanılırsa göreve dönülür mü?

Evet, iptal kararı göreve iadeyi gerektirir.

Profesyonel Hukuki Destek

Üniversiteden çıkarma cezası davalarında Büken Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.

İletişim: 0507 057 5335