Muhakkik Nedir? Görev ve Yetkileri 2026

Muhakkik, disiplin soruşturmalarında görevlendirilen ve soruşturmayı yürüten kişidir. 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde muhakkik, delil toplama, tanık dinleme ve rapor hazırlama yetkilerine sahiptir. Bu rehberde, muhakkikin görev ve yetkilerini detaylı olarak inceliyoruz.

Muhakkik Tanımı

Muhakkik (soruşturmacı), disiplin amiri tarafından atanan ve disiplin soruşturmasını yürütmekle görevli kamu görevlisidir. Danıştay içtihatlarına göre muhakkik; disiplin soruşturmalarını yürütmek üzere yetkili disiplin amiri tarafından görevlendirilen, soruşturma konusu eylemleri inceleyen ve raporlayan kamu görevlisidir.

Muhakkik Olabilecekler

• Soruşturulanın dengi veya üstü rütbede memur muhakkik olabilir.

Danıştay 12. Dairesi'nin yerleşik içtihatlarına göre (Örn: E:2021/3557, E:2010/5479, E:2021/1515), muhakkik olarak görevlendirilecek kişinin, hakkında soruşturma yürütülen memurun "üstü" konumunda olması, bu mümkün değilse en azından "dengi" statüsünde bulunması zorunludur. Astın üstü soruşturması hukuka aykırı kabul edilmektedir.

• İlgili konuda yetkin kişi olmalıdır.

Muhakkikin, soruşturulan kurumun yapısını, mevzuatını ve yürütülen hizmetin niteliğini bilmesi, kamu hizmetinin gereği olarak aranmaktadır (Danıştay 12. Daire, E:2010/5479).

• Tarafsızlığı sağlanabilecek kişi olmalıdır.

Muhakkik, disiplin amiri dışında bağımsız bir kişi olmalıdır. Danıştay 12. Dairesi (E:2007/1731, disiplin amirinin hem soruşturmayı bizzat yapıp (muhakkik sıfatıyla) hem de cezayı vermesinin objektiflik ve tarafsızlık ilkeleriyle bağdaşmadığını belirtmiştir. Ayrıca, soruşturma konusu olayla ilgisi bulunan (örneğin tutanakta imzası olan) kişilerin muhakkik olarak atanması tarafsızlığı zedeleyen bir unsur olarak değerlendirilmiştir.

Muhakkik Olamayacaklar

• Soruşturulanın astı
• Şikayetçi veya mağdur
• Soruşturulanın yakını
• Olayda taraf olan kişi muhakkik olarak atanamaz.

Muhakkikin Görevleri

Muhakkik işlemlerine ilişkin usul ve esaslar şu şekilde özetlenebilir.

1. Delil Toplama

Muhakkik, soruşturulan memurun lehine ve aleyhine olan tüm bilgi ve belgeleri toplamakla yükümlüdür. Bu kapsamda tanık dinleyebilir, bilgi sahiplerinin ifadelerine başvurabilir ve her türlü evrakı inceleyebilir

• Yazılı belge incelemesi
• Fiziki delil tespiti
• Dijital delil analizi
• Bilirkişi incelemesi talep etme

2. Tanık Dinleme

Disiplin soruşturmasında tanık delili kapsamında:

• Tanık belirleme
• İfade alma
• Tutanak düzenleme
• Yüzleştirme yapma muhakkikin görevlerindendir.

3. Savunma Alma

Disiplin soruşturmasında savunma sürecini muhakkik başlatır. Hakkında inceleme yapılan memurun ifadesini almak muhakkikin görevleri arasındadır. Ancak Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'nun (E:2024/29) güncel kararına göre, muhakkiklerin "savunma isteme" yetkisi bulunmamaktadır. Savunma, soruşturma sürecinin son aşamasında yetkili disiplin amiri tarafından istenmelidir. Muhakkik sadece ifade alabilir.

İfade alınırken;

• En az 7 gün süre verilmelidir.
• Yazılı savunma istenmelidir.
• İsnat edilen fiilleri bildirilmelidir.
• Mevcut olan deliller ifadesi alınanın bilgisine sunulmalıdır.

4. Rapor Hazırlama

Soruşturma sonucunda muhakkik; adli, idari ve disiplin yönünden kanaatini ve ceza teklifini içeren bir "Soruşturma Raporu" hazırlar. Bu rapor, disiplin cezası vermeye yetkili amire veya kurula sunulur Soruşturma sonunda düzenlenecek muhakkik raporunda;

• Olayın özeti
• Toplanan deliller
• Tanık ifadeleri
• Hukuki değerlendirme
• Ceza önerisi

Muhakkikin Sınırları

Yapamayacağı İşlemler

• Devlet Memurları Disiplin Yönetmeliği'nin 29. maddesi uyarınca muhakkik; savunma isteme ve ceza verme yetkisi hariç olmak üzere, kendisini görevlendiren disiplin amirinin bütün yetkilerini haizdir. Ancak muhakkikin ceza verme yetkisi yoktur. Muhakkik sadece soruşturma sonunda hazırlayacağı raporunu disiplin cezasını vermeye yetkili amire veya kurula sunmakla yetkilidir.
• Soruşturma kapsamını genişletemez. Muhakkikin yetkisi, görevlendirme emrinde belirtilen konu ile sınırlıdır. Soruşturma sırasında disipline aykırı yeni bir fiil tespit ederse, kendiliğinden soruşturma yapamaz; durumu disiplin amirine bildirerek ek soruşturma onayı/görevi almak zorundadır.
• Kurul Üyeliği ve Oy Kullanma Yasağı: Soruşturmayı yürüten ve ceza teklifinde bulunan muhakkik, dosyanın görüşüldüğü disiplin kurulu toplantılarına üye olarak katılamaz ve oy kullanamaz. Bu durum tarafsızlık ilkesine aykırı kabul edilmiştir
• Gözaltı veya tutuklama yapamaz.
• Arama ve elkoyma (savcılık izni olmadan) yapamaz.

Tarafsızlık Yükümlülüğü

Disiplin amiri tanık olarak dinlenmesi halinde ceza veremez.  Muhakkik sadece teklifte bulunabilir, disiplin cezası veremez. Soruşturmayı yapan ile cezayı verenin aynı kişi olması hukuka aykırıdır.

Soruşturma Süreci

1. Görevlendirme

Disiplin amiri yazılı olarak muhakkik atar. Görev konusu, süresi ve yetki kapsamı açıklanır.

2. İnceleme

Muhakkik kendisine verilen görev doğrultusunda incelemelerini başlatır. Ön bilgi toplar, delilleri toplar, olaya tanık olan kişilerin bir listesini oluşturur.

3. İfade Alma

Disiplin soruşturması ifade tutanağı yine muhakkik tarafından düzenlenir. Burada ifadesi alınan kişinin kimlik bilgileri yer almalı, kişiye sorulan sorular ve cevaplarına ayrıntılı biçimde yer verilmeli, tutanak hem muhakkik hem ilgilisi tarafından imzalanmalıdır.

5. Rapor

Soruşturma raporu hazırlama ve disiplin amirine sunma da muhakkikin görevleri arasındadır.

Muhakkik Raporu

İçeriği

Muhakkikin hazırlayacağı rapor disiplin soruşturmasının salahiyeti bakımından oldukça önemlidir. Soruşturma raporunda;

1. Soruşturma emri bilgileri
2. Olay özeti
3. Yapılan işlemler
4. Delil listesi
5. Tanık ifadeleri özeti
6. Sanık savunması özeti
7. Hukuki değerlendirme
8. Sonuç ve öneri mutlaka yer almalıdır.

Öneri Türleri

• Ceza verilmesi
• Beraat
• Dosyanın kapatılması
• Yetkisizlik

Sık Sorulan Sorular (SSS)

Muhakkik kimdir?

Disiplin soruşturmasını yürütmekle görevlendirilen kamu görevlisidir.

Muhakkik ceza verebilir mi?

Hayır, sadece ceza önerisinde bulunur. Karar disiplin amiri veya kurulunundur.

Muhakkike itiraz edilebilir mi?

Evet, tarafsızlık şüphesi varsa muhakkikin değiştirilmesi talep edilebilir.

Muhakkik avukat olmalı mı?

Hayır, hukuk eğitimi zorunlu değildir ancak tercih edilir.

Soruşturma ne kadar sürer?

Genellikle 1-3 ay, karmaşık dosyalarda daha uzun sürebilir.

Profesyonel Hukuki Destek

Disiplin soruşturmasında uzman destek için Büken Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.

İletişim: WhatsApp