YÖK Denklik Davası Nasıl Açılır? 2026

YÖK denklik davası, yurt dışı diplomalarının Türkiye'de tanınması sürecinde verilen ret kararlarına karşı açılan davadır. Bu rehberde denklik sürecini ve dava yollarını inceliyoruz

Denklik Nedir?

Denklik en basit tabiriyle yurt dışında alınan diploma ve derecelerin Türkiye'de tanınması işlemidir..YÖK'ün denklik konusundaki yetkisinin temel dayanağı  2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu'nun 7. maddesinin (p) bendidir. Bu madde uyarınca yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından alınan diplomaların denkliğini tespit etmek YÖK'ün asli görevidir.

YÖK Denklik Birimi

YÖK Denklik Birimi , diploma değerlendirme, denklik kararı ve seviye belirleme işlemlerinde yetkili olan birimdir.

YÖK'ün denklik yetkisini kullanırken Lizbon Tanıma Sözleşmesi (Avrupa Bölgesinde Yükseköğretimle İlgili Belgelerin Tanınmasına İlişkin Sözleşme) hükümlerini esas almaktadır. Sözleşme gereği, tanınması istenen belge ile Türkiye'deki muadili arasında "önemli bir farklılık" (substantial difference) bulunmadığı sürece tanıma yapılması esastır. Ancak yargı organları, eğitim kalitesini koruma, fırsat eşitliği ve kamu yararı gerekçeleriyle YÖK'ün geniş bir takdir yetkisi olduğunu ve denklik başvurularını her koşulda kabul etme zorunluluğu bulunmadığını vurgulamaktadır.

Denklik Süreci

Başvuru, online sistem üzerinden yapılır. Gerekli belgeler diploma aslı ve onaylı tercümesi, transkript aslı ve tercümesi, pasaport fotokopisi, yurt dışı giriş çıkış belgesi, apostil veya konsolosluk onayı gibi belgelerdir. Gerekli belgelerde değişiklik olabileceği için resmi internet sitesini kontrol etmekte fayda vardır.

Denklik İncelemesi

YÖK'ün denklik incelemesi Tanıma ve Denklik Hizmetleri Daire Başkanlığı tarafından yürütülür. İnceleme sırasında alan ile ilgili eğitim süresi, kurumun akredite olup olmadığı, başvuru belgelerinin tam olup olmadığı, uzaktan eğitim durumu gibi hususlar göz önünde bulundurulur. YÖK denklik başvurusu ret kararı vermesi halinde YÖK denklik davası açılması mümkündür.

YÖK Denklik Davası Nasıl Açılır?

YÖK'ün denklik başvurusunun reddine karar vermesi bir idari işlemdir. Dolayısıyla diğer tüm idari işlemler gibi iptal davasına konu edilebilir. İptal davaları ile ilgili ayrıntılı bilgi almak için buradan ilgili makalemizi inceleyebilirsiniz. YÖK denklik davası için görevli ve yetkili mahkeme Ankara İdare Mahkemeleridir. Dava, denklik başvurusunun reddi kararının tebliğinden itibaren 60 gün içinde açılmalıdır.

YÖK Denklik Davasında Kazanılmış Hak İddiası

YÖK denklik davası kazanılmış hak iddiası daha çok okula devam sırasında yapılan Yönetmelik değişikliklerinde ortaya çıkmaktadır. Yönetmelik değişikliklerinde, değişikliğin yürürlüğe girdiği tarihten önce başvuru yapmış olanların haklarının korunması gerektiği, ancak henüz başvuru yapmamış olanlar için kazanılmış haktan söz edilemeyeceği belirtilmiştir. Ancak bu durumun istisnaları da mevcuttur.

• Kayıt Tarihindeki Mevzuatın Korunması: Danıştay 8. Dairesi'nin 2023/1570 E., 2024/3161 K. sayılı kararında; 20/02/2016 tarihinden önce kayıt yaptıran öğrenciler için, o tarihte mevzuatta bulunmayan bir hükmün sonradan gerekçe gösterilerek denklik başvurusunun reddedilmesi "hukuki güvenlik, hukuki öngörülebilirlik ve haklı beklentilerin korunması" ilkelerine aykırı bulunmuştur. Bu karar, belirli bir tarihten önce kayıtlı olanların eski mevzuata tabi tutulması gerektiğini savunan güçlü bir emsaldir.
• Tanınırlık Durumu: Danıştay 8. Dairesi (2005/2542 E.), öğrenime başlanan tarihte okulun YÖK tarafından tanındığını, sonradan alınan tanınmama kararının öğrenciye uygulanamayacağını ve başlangıçtaki statünün kazanılmış hak olduğunu belirtmiştir.
• Sonradan Getirilen Hazırlık Sınıfı: Danıştay 8. Dairesi (2022/7471 E., 2024/3591K.), üniversiteye kayıttan sonra getirilen "zorunlu İngilizce hazırlık sınıfı" şartının, geçmişe etkili olacak şekilde mevcut öğrenciye uygulanamayacağına ve işlemin iptaline karar vermiştir.

YÖK Denklik Davasında Haklı Beklenti ve Hukuki Güvenlik İlkesi

Yönetmelik değişikliklerinde, değişikliğin yürürlüğe girdiği tarihten sonra başvuru yapacaklar için kazanılmış haktan söz edilemeyecekse de, yargı kararlarında, idarenin sonradan yaptığı düzenlemelerin geriye yürütülerek mağduriyet yaratmasının engellendiği örnekler de mevcuttur. Burada haklı beklenti ve hukuki güvenlik ilkesi önem arz eder. Danıştay 8. Dairesi'nin 2023/1570 E., 2024/3161K. sayılı kararında; o tarihte mevzuatta bulunmayan bir hükmün sonradan gerekçe gösterilerek denklik başvurusunun reddedilmesi "hukuki güvenlik, hukuki öngörülebilirlik ve haklı beklentilerin korunması" ilkelerine aykırı bulunmuştur. Yine Danıştay 8. Dairesi (2022/7471 E., 2024/3591 K.), üniversiteye kayıttan sonra getirilen "zorunlu İngilizce hazırlık sınıfı" şartının, geçmişe etkili olacak şekilde mevcut öğrenciye uygulanamayacağına ve işlemin iptaline karar vermiştir.

Denklik Başvurularının Reddedilme Gerekçeleri

Yurt Dışında Kalış Süresi ve Devam Zorunluluğu

YÖK denklik davası açılırken en sık karşılaşılan ret gerekçesi, öğrencinin eğitim gördüğü ülkede kalış süresinin yetersizliğidir. Yargı mercileri, pasaport ve emniyet giriş-çıkış kayıtlarını "objektif kriter" olarak kabul etmektedir.

• Yetersiz Süre Kararları: Danıştay ve Anayasa Mahkemesi, örgün eğitimin gerektirdiği asgari sürenin sağlanmamasını ret sebebi saymaktadır. Örneğin, hukuk fakültesi eğitimi için 58 gün (AYM, 7/6/2023), 78 gün (Danıştay 8. Daire, 2023/6047) veya 147 gün (Danıştay 8. Daire, 2019/4492) gibi süreler yetersiz bulunmuştur. Türkiye'deki mevzuata göre bir yarıyılın en az 70 iş günü olduğu, 4 yıllık bir eğitimde asgari 392 gün bulunma zorunluluğu arandığı YÖK denklik davası sırasında önemlidir.
• Makul Süre ve Lehe Yorum: Ankara BİM 4. İdari Dava Dairesi (2020/98 ve 2020/909), bazı durumlarda toplam kalış süresinin (örneğin 201 gün veya 460 gün) lisans eğitimi kazanımları için makul sayılabileceğine ve yönetmelikteki lehe hükümlerin (eksik dönemlerin toplam süreyle telafi edilmesi gibi) uygulanması gerektiğine hükmetmiştir.

Uzaktan Eğitim ve Açık Öğretim

YÖK denklik davası yargu kararları, Türkiye'de örgün olarak verilen (özellikle Hukuk ve Mühendislik gibi) bölümlerin yurt dışında uzaktan veya açık öğretim yoluyla alınması durumunda denklik verilmemesini hukuka uygun bulmaktadır. Ancak Danıştay, uzaktan eğitim ibaresi diploma üzerinde yer almayan, sınavlara fiilen girilen ve örgün eğitimle eşdeğer kabul edilen nitelikli üniversite programları (Paris 1-Panthéon-Sorbonne) için yapılan ret işlemlerini, bireysel inceleme yapılması gerektiği gerekçesiyle iptal etmiştir (Danıştay 8. Daire, 2016/14973; İDDK, 2021/2327 

Yatay Geçiş ve Başarı Sıralaması Şartı (KKTC ve Balkanlar)

Son dönem YÖK denklik davası kararlarında , Türkiye'deki başarı sıralaması şartını (ÖSYS/YGS/LYS) sağlamadan yurt dışındaki bir üniversiteden (örneğin Kosova-Iliria College) KKTC'deki bir üniversiteye yatay geçiş yapan öğrencilerin denklik taleplerinin reddedilmesi hukuka uygun bulunmuştur. "Türkiye Cumhuriyeti ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Hukukuna Göre Kurulmuş Üniversitelerin Karşılıklı Tanınmasına Dair Milletlerarası Anlaşma" uyarınca, KKTC üniversitelerinden mezun olan TC vatandaşlarının denklik alabilmesi için ÖSYM tarafından yerleştirilmiş olmaları veya o yılki puan şartını sağlamaları gerekmektedir (Danıştay İDDK, 2023/2781; Danıştay 8. Daire, 2021/2433).

Ön Lisans Tamamlama ve Dikey Geçiş Sınavı (DGS) Şartı

Danıştay'ın 2024 ve 2025 tarihli güncel YÖK denklik davası kararlarında, Türkiye'de Adalet veya benzeri ön lisans programlarını bitirip, Dikey Geçiş Sınavı (DGS) şartını sağlamadan yurt dışındaki üniversitelere (Ukrayna, Kosova vb.) kayıt yaptıran ve ders saydırarak kısa sürede lisans diploması alanların denklik başvurularının reddi hukuka uygun bulunmuştur. Mahkeme, bu yöntemin "Türk yükseköğretim sahasının egemenlik alanı dışına çıkarak, mevzuatı dolanmak" olduğunu, fırsat eşitliğine ve hakkaniyete aykırı olduğunu belirtmiştir (Danıştay 8. Daire, 2024/6895  2025/451; 2024/6609).

Seviye Tespit Sınavı (STS) ve Ders Tamamlama

YÖK, mezun olunan programın müfredatında eksiklik görmesi halinde doğrudan denklik yerine Seviye Tespit Sınavı (STS) veya ders tamamlama şartı getirebilmektedir.

Yasal Uyarı: Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz.

Son Güncelleme: 2026