Menfi Tespit Davası 2026 - Şartları ve Süreci

Menfi tespit davası, bir kişinin borçlu olmadığının veya borcun miktarının iddia edilenden az olduğunun mahkemece tespit edilmesini sağlayan davadır. 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu'nun 72. maddesinde düzenlenen bu dava, haksız icra takiplerine karşı önemli bir koruma aracıdır.

Menfi Tespit Davası Nedir?

Menfi tespit davası, borçlu olduğu iddia edilen kişinin, gerçekte borçlu olmadığını veya borcun talep edilenden az olduğunu mahkeme kararıyla tespit ettirmesi için açtığı davadır.

Yasal Dayanak: 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu madde 72

Menfi Tespit Davasının Türleri

1. İcra Takibinden Önce Açılan Menfi Tespit Davası

İcra takibi başlamadan önce, olası bir takibe karşı açılan davadır. Amacı ileride açılabilecek icra takibini önlemektir.

2. İcra Takibinden Sonra Açılan Menfi Tespit Davası

İcra takibi başladıktan sonra açılan davadır. Amacı devam eden icra takibini durdurmaktır.

Menfi Tespit Davası Açma Şartları

1. Hukuki Yarar

Davacının, borçlu olmadığının tespitinde hukuki yararı bulunmalıdır.

2. Alacak İddiası

Davalının, davacıdan alacak iddiası bulunmalıdır.

3. Aktif Dava Ehliyeti

Davacının dava ehliyetine sahip olması gerekir.

İcra Takibinin Durdurulması

Takipten Önce Açılan Davada:

• Takip kendiliğinden durmaz.
• İhtiyati tedbir talep edilmelidir
• Teminat yatırılarak takip durdurulabilir.

Takipten Sonra Açılan Davada:

İcranın Durdurulması (Tehir-i İcra):

• Mahkemeden talep edilmelidir.
• %15 teminat yatırılmalıdır.
• Mahkeme takdiren karar verir.

Teminat Oranları:

• Genel kural: Alacağın %15'i
• Hakim daha fazla teminat isteyebilir

Görevli ve Yetkili Mahkeme

Görevli Mahkeme:

• Asliye Hukuk Mahkemesi (genel)
• Asliye Ticaret Mahkemesi (ticari alacaklarda)
• İş Mahkemesi (işçilik alacaklarında)

Yetkili Mahkeme:

• Genel yetki: Davalının yerleşim yeri
• İcra takibi varsa: İcra takibinin yapıldığı yer de yetkili

Dava Süreci

1. Dava Dilekçesi

Dilekçede bulunması gerekenler:

• Borç iddiasının kaynağı
• Borçlu olunmadığına dair açıklamalar
• Deliller
• İcra takibinin durdurulması talebi (varsa)

2. İcranın Durdurulması (Takipten Sonra)

• Teminat yatırılır
• Mahkemeden tedbir kararı alınır
• İcra dairesine sunulur

3. Yargılama

• Deliller incelenir
• Tanıklar dinlenir
• Bilirkişi incelemesi yapılır (gerekirse)
• Karar verilir

4. Karar

Davanın Kabulü:

• Borçlu olmadığı tespit edilir
• İcra takibi iptal edilir
• Yargılama giderleri davalıya yüklenir

Davanın Reddi:

• Borç varlığı kesinleşir
• Teminat alacaklıya ödenir
• Takip devam eder

Menfi Tespit ve İstirdat Davası Farkı

Menfi tespit davasında amaç borçsuzluğun tespiti iken istirdat davasında ödenen paranın iadesi istenir. Menfi tespit davası ödeme yapılmadan açılabilirken istirdat davasında ödenen paranın iadesi talep edilir. Menfi tespit davası sonunda elde edilen karar bir tespit hükmü iken istirdat davasındaki eda hükmüdür.

İstirdat Davası

Tanım:

Borçlu olmadığı halde ödeme yapan kişinin, ödediği paranın iadesini talep ettiği davadır.

Ne Zaman Açılır:

• Menfi tespit davası sırasında ödeme yapılırsa veya
• Dava açmadan ödeme yapılmışsa açılabilir.

Süre:

Ödemenin yapıldığı tarihten itibaren 1 yıldır.

Menfi Tespit Davasında Zamanaşımı

Genel Kural:

Menfi tespit davasında özel zamanaşımı süresi yoktur. Alacağın zamanaşımı süresi geçerlidir.

İcra Takibinin Etkisi:

İcra takibi zamanaşımını keser.

Yargıtay Kararları Işığında Önemli Hususlar

İspat Yükü:

Genel Kural: Borcun varlığını alacaklı ispat eder.

Menfi Tespitte: Davacı, borçlu olmadığını ispat etmelidir.

Senet Altındaki İmza:

İmza inkarında ispat yükü borçluya aittir. Bilirkişi incelemesi yapılır.

Ödeme İddiası:

Borcun ödendiği iddia ediliyorsa, davacı ödemeyi ispatlamalıdır.

Teminat İadesi

Davanın Kabulü:

Teminat davacıya iade edilir.

Davanın Reddi:

Teminat, davalı (alacaklı) alacağına mahsup edilir.

Dava Devam Ederken:

Mahkeme, tarafların durumuna göre teminatı artırabilir veya azaltabilir.

Sık Sorulan Sorular

Menfi tespit davası ne zaman açılır?

İcra takibinden önce veya sonra açılabilir.

İcra takibi durur mu?

Teminat yatırılarak mahkemeden tedbir alınırsa durabilir.

Teminat oranı ne kadar?

Genellikle alacağın %15'i oranındadır.

Davayı kaybedersem ne olur?

Teminat alacaklıya ödenir, icra takibi devam eder.

Menfi tespit ile itirazın iptali farkı nedir?

Menfi tespit borçlu açar, itirazın iptali alacaklı açar.

İlgili Yasal Düzenlemeler

• 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu madde 72
• 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu
• 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (ticari alacaklarda)

Hukuki Destek

Menfi tespit davaları teknik bir süreç gerektirmektedir. İcra hukuku alanında uzman bir avukattan destek almanızı öneririz.

İlgili Makaleler:

• İcra Takibi Nasıl Yapılır?
• İtirazın İptali Davası
• Haciz İşlemleri ve Haklar
• İstirdat Davası

Yasal Uyarı: Bu makale genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki tavsiye niteliği taşımaz.

Son Güncelleme: 2026