Kademe İlerlemesinin Durdurulması Cezası 2026

Kademe ilerlemesinin durdurulması, 657 sayılı DMK kapsamında verilen ve memurun terfi hakkını belirli süre durduran disiplin cezasıdır. Bu rehberde cezanın özelliklerini ve itiraz yollarını inceliyoruz.

Kademe İlerlemesinin Durdurulması Nedir?

657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 125/D maddesi uyarınca kademe ilerlemesinin durdurulması; "Fiilin ağırlık derecesine göre memurun, bulunduğu kademede ilerlemesinin 1 - 3 yıl durdurulmasıdır." Bu ceza, memurun hem mali haklarını hem de hiyerarşik yükselmesini doğrudan etkileyen, Devlet memurluğundan çıkarma cezasından önceki en ağır disiplin yaptırımıdır.

Kademe ilerlemesinin durdurulması, devlet memurunun bulunduğu kademede 1-3 yıl süreyle ilerlemesinin durdurulmasıdır. Özel bir durum olarak, öğrenim durumu nedeniyle yükselebileceği kadronun son kademesinde bulunan memurlara bu ceza verildiğinde; brüt aylıklarının 1/4’ü ile 1/2’si arasında kesinti yapılır. Yargı kararlarında da son kademede bulunan memurlar için cezanın bu kesinti oranları üzerinden uygulandığı sabittir.

Yasal Dayanak

• 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu Madde 125/D
• 2547 sayılı Yükseköğretim Kanunu

Kademe İlerlemesinin Durdurulması Cezası Gerektiren Fiiller

657 DMK Madde 125/D

 Kanun, bu cezayı gerektiren durumları sınırlı sayıda (numerus clausus) saymıştır. Yargı kararlarına yansıyan ve bu cezayı gerektiren başlıca fiil ve haller şunlardır:

• Görevle ilgili çıkar sağlamak (125/D-c): Her ne şekilde olursa olsun menfaat temin etmek. Örneğin; hükümlülerden sigara almak, usulsüz evlendirme işlemlerinden haksız pay almak.
• Belge ve raporlarda sahtecilik (125/D-f): Gerçeğe aykırı rapor ve belge düzenlemek. Örneğin; alınmayan yakıtı alınmış gibi göstermek, taşımalı eğitimde gerçeği yansıtmayan puantaj cetvelleri düzenlemek.
• Etik dışı davranışlar, hakaret ve tehdit (125/D-l & 125/D-d): Amirine, maiyetindekilere, iş arkadaşlarına veya iş sahiplerine hakarette bulunmak, tehdit etmek veya küçük düşürücü hareketler yapmak. Örneğin; mahkeme hakimine yönelik hakaretamiz ifadeler, kurum müdürüne tehdit, meslektaşına bilinçli çarpmak ve aşağılamak.
• Görev ihlali (125/D-n): Verilen görev ve emirleri kasten yapmamak.
• Devamsızlık (125/D-b): Özürsüz ve kesintisiz 3-9 gün göreve gelmemek.
• Siyasi faaliyet (125/D-o): Herhangi bir siyasi parti yararına veya zararına fiilen faaliyette bulunmak. Örneğin; siyasi parti etkinliğine katılarak destek vermek.
• Ayrımcılık yapmak (125/D-ı): Görevin yerine getirilmesinde dil, ırk, cinsiyet, siyasi düşünce, din ayrımı yapmak.
• İzinsiz kullanım (125/D-e): Görev yeri sınırları içinde herhangi bir yeri izinsiz kullanmak veya kullandırmak.
• Özel Kanun ve Tüzük İhlalleri: Emniyet Teşkilatı Disiplin Tüzüğü uyarınca hizmet dışında resmi sıfatın saygınlığını sarsacak eylemlerde bulunmak.
• Göreve sarhoş gelmek

Akademik Özel Durumlar

• Etik ihlaller (orta ağırlıkta)

Kademe İlerlemesinin Durdurulması Cezasında Süreç

1. Disiplin Soruşturması

• Muhakkik atanması: Usulüne uygun bir soruşturma emri verilmeli ve bağımsız bir soruşturmacı atanmalıdır. Usulüne uygun soruşturma emri verilmeden yapılan soruşturmaya dayalı ceza hukuka aykırıdır.
• Savunma hakkı ve delillerin toplanması: Devlet memuru hakkında savunması alınmadan disiplin cezası verilemez; en az 7 gün süre verilmelidir. Soruşturmada lehe ve aleyhe tüm deliller toplanmalı, tanık ifadeleri alınmalı ve fiil şüpheye yer bırakmayacak şekilde ispatlanmalıdır.

2. Disiplin Amiri/Kurulu

Kademe ilerlemesinin durdurulması cezası, memurun bağlı olduğu kurumdaki disiplin kurulunun kararı alındıktan sonra atamaya yetkili amirler (veya Valiler) tarafından verilir. Disiplin kurulu, soruşturmacının teklifini kabul veya reddedebilir. Kabul ederse, ceza süresini (1, 2 veya 3 yıl) belirleme yetkisi kurula aittir

3. Disiplin Cezası Kararı

• Ceza kararı
• Tebliğ
• İtiraz yolu bildirimi yapılmalıdır.

İtiraz Yolları

1. Üst Disiplin Kuruluna İtiraz

• Süre: Kararın tebliğinden itibaren 7 gün
• Yazılı dilekçe ile yapılmalıdır.

2. İdari Dava

İdari işlemin iptali davası:

• Süre: 60 gün
• İdare Mahkemesi'nde dava açılır.
• Yürütmenin durdurulması talep edilmelidir.

Kademe İlerlemesinin Durdurulması İptal Davası Gerekçeleri

1. Usul Hataları

• Savunma hakkı ihlali
• Soruşturma usulsüzlüğü
• Süre aşımında bulunulması:
• Yetki Aşımı ve Kurul Kararının Eksikliği: Disiplin kurulu kararı alınmadan disiplin amirince doğrudan kademe ilerlemesinin durdurulması cezası verilmesi veya doğrudan alt ceza (aylıktan kesme) uygulamasına gidilmesi usul ve yetki yönünden kesin iptal sebebidir.
• Tekerrür ve Alt Ceza Uygulaması: Memurun geçmiş hizmetleri olumlu ise bir derece hafif ceza uygulanıp uygulanmayacağına karar verme yetkisi disiplin kuruluna aittir. Onay makamının kuruldan ayrı bir ceza tayin etme yetkisi yoktur

2. Esas Hataları

• Fiilin ispatlanamaması: Memura kademele ilerlemesinin durdurulması cezası verilebilmesi için, suça ilişkin fiilinin her türlü şüpheden uzak, kesin ve somut delillerle ispatlanması gerekir. Bu ispat sağlanmadan verilen disiplin cezası kanuna aykırıdır.
• Mükerrer Cezalandırma Yasağı: Aynı fiil nedeniyle memura birden fazla disiplin yaptırımı uygulanamaz; bir fiilden iki defa cezalandırma iptal sebebidir.
• Hukuki nitelendirme hatası. Suç ve cezaların kanuniliği ilkesi gereği, cezaya konu fiilin 125/D maddesinin hangi alt bendine uyduğunun açıkça belirtilmesi zorunludur. Alt bent belirtilmeksizin verilen cezalar hukuka aykırı olacaktır.
• Ölçüsüz ceza verilmesi.
• Ceza Mahkemesi Kararının Etkisi: Fiil aynı zamanda suç teşkil ediyorsa, ceza mahkemesinden verilen "suçun unsurlarının oluşmadığı" veya "suçun o kişi tarafından işlenmediği" gerekçeli beraat kararları disiplin hukukunu bağlar ve cezanın iptalini gerektirir

3. Kademe İlerlemesinin Durdurulması Zamanaşımı

Disiplin cezası zamanaşımı: Fiilin öğrenildiği tarihten itibaren 1 ay içinde disiplin soruşturmasına başlanmalıdır. Bu sürenin geçirilmesi disiplin cezası verme yetkisini zamanaşımına uğratır

Aday Memur Hakkında Kademe İlerlemesinin Durdurulması Cezası

Aday memurların (örneğin aday polis memuru) adaylık süresi içinde kademe ilerlemesinin durdurulması cezası alması, disiplin amirinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayı ile memuriyetten ilişiğin kesilmesi sonucunu doğurabilmektedir.

Danıştay 12. Daire-2022/5952-2025/3183 -17.06.2025 sayılı kararında bir aday polis memurunun "6 ay kısa süreli durdurma" disiplin cezası alması sonrasında memuriyetten ilişiğinin kesilmesine ilişkin işlemin iptali ve uğradığı zararın tazmini talebiyle açtığı davada, davacının temyiz istemi reddedilmiştir. Davacı, aldığı disiplin cezasının hukuka aykırı olduğunu ve bu cezanın iptali davasının sonucunun bekletici mesele yapılması gerektiğini savunmuştur. Ancak, hem İlk Derece Mahkemesi hem de Bölge İdare Mahkemesi, davacının adaylık süresinde aldığı cezanın 657 sayılı Kanun'un ilgili maddesi uyarınca memuriyetten ilişiğinin kesilmesini haklı kıldığına hükmetmiş ve davayı reddetmiştir. Danıştay, temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte bulunmadığını ve davacının disiplin cezasına ilişkin daha önceki itirazının da kesinleştiğini belirterek, Bölge İdare Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğuna kanaat getirmiş ve kararın onanmasına hükmetmiştir.

Kademe İlerlemesinin Durdurulması Cezası Halinde Görev Niteliğinin Kaybı

Kademe ilerlemesinin durdurulması cezası alınması, daire başkanlığı gibi belirli görevlere atanma yeterliliğinin kaybedilmesine ve memurun görevden alınarak başka bir kadroya (örneğin müşavir) atanmasına yol açabilmektedir. Cezasının iptali halinde, bu görevden alma işlemi de hukuka aykırı hale gelmektedir.

Danıştay 2. Daire-2022/1738-2022/4912 -06.10.2022 sayılı kararında, hakkında yapılan bir soruşturma sonucunda daire başkanı iken müşavir kadrosuna atanan davacının idari işleminin iptali talebine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesi, davacının aldığı ve görevden alınmasına dayanak gösterilen kademe ilerlemesinin durdurulması cezasının bir başka yargı kararıyla iptal edildiği gerekçesiyle, davacının görevden alınma işlemini hukuka aykırı bulup iptal etmiş ve maddi kayıplarının yasal faiziyle ödenmesine hükmetmiştir. Bu karara karşı yapılan istinaf başvurusunu reddeden Bölge İdare Mahkemesi'nin kararı, Danıştay tarafından da incelenmiş ve kararın usul ve hukuka uygun olduğu, ileri sürülen temyiz nedenlerinin kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmediği belirtilerek onama kararı verilmiştir.

Memuriyetten Çıkarma Cezasını Gerektiren Hallerde Bir Alt Ceza Olarak Kademe İlerlemesinin Durdurulması Uygulanması

Devlet memurluğundan çıkarma cezasını gerektiren "yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" gibi ağır fiillerde dahi, memurun geçmişteki olumlu çalışmaları dikkate alınarak soruşturma aşamasında bir alt ceza olarak kademe ilerlemesinin durdurulması cezası teklif edilebilmektedir.

Danıştay 12. Daire-2021/476-2023/3464 -14.06.2023 sayılı kararında,  Kütahya Tavşanlı Adliyesi'nde hizmetli olarak görev yapan bir davacının, "memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelik ve derecede yüz kızartıcı ve utanç verici hareketlerde bulunmak" fiili nedeniyle 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 125. maddesinin birinci fıkrasının (E) bendinin (g) alt bendi uyarınca aldığı Devlet memurluğundan çıkarma cezasına ilişkin Adalet Bakanlığı kararının iptali istemiyle açılan davada, Bölge İdare Mahkemesi'nin istinaf başvurusunun reddine dair kararını BOZMUŞTUR. Danıştay'ın gerekçesi, davacının usulüne uygun son savunmasının alınmasıyla, daha önceki iptal kararının dayanağı olan savunma hakkı kısıtlaması gibi usuli hatanın giderilmiş olduğudur; bu nedenle, "savunma yapma hakkının kısıtlandığı gerekçesi ile verilen iptal kararının uygulanması amacıyla tesis edilen ... işlemin gerekçesi ortadan kalktığından, bu hususlar dikkate alınarak ve ilk işlem ile ilgili açılan davanın sonucu takip edilerek bir karar verilmesi gerektiği" tespitiyle, dosyayı yeniden bir karar verilmek üzere ilgili Bölge İdare Mahkemesi Dairesi'ne göndermiştir.

İptal Edilen Cezalar

Danıştay kararlarında:

• Savunma hakkı ihlali
• Yetersiz delil
• Ölçüsüz ceza (uyarma/kınama yeterliyken)
• Zamanaşımı

Onanan Cezalar

• Usule uygun soruşturma
• Yeterli delil
• Ölçülü ceza
• Fiilin ağırlığına uygun

Cezanın Silinmesi

Sicilden Silinme Süresi

Kademe ilerlemesinin durdurulması:

• 10 yıl sonra sicilden silinir
• Olumlu sicil şartı

Koşullar

• Sürenin dolması
• Yeni ceza alınmaması
• Talep

Sık Sorulan Sorular

Kademe ilerlemesinin durdurulması ne demek?

Memurun bulunduğu kademede 1-3 yıl ilerlemesinin durdurulmasıdır.

Maaşa etkisi nedir?

Kademe artışı olmayacağı için maaş artışı durur.

İtiraz süresi kaç gün?

Üst kurula 7 gün, idari dava için 60 gündür.

Ceza sicilden silinir mi?

Evet, 10 yıl sonra ve olumsuz sicil yoksa silinir.

Dava kazanılırsa ne olur?

Ceza iptal edilir ve geriye dönük haklar verilir.

Profesyonel Hukuki Destek

Kademe ilerlemesinin durdurulması cezası, memurun mali ve hiyerarşik statüsüne ağır müdahale içeren bir yaptırım olduğundan, sıkı şekil ve usul şartlarına tabidir. Soruşturmada muhakkik atanması, savunma sürelerine riayet edilmesi, disiplin kurulunun karar sürecine aktif katılımı ve ceza tayininde ölçülülük ile alt ceza indirimlerinin değerlendirilmesi, işlemin yargısal denetimden geçebilmesi için elzemdir. İdarelerin özellikle ceza süresini ve ilgili kanun maddesinin alt bendini açıkça belirtmemesi, yargılamalarda en sık karşılaşılan iptal gerekçelerini oluşturmaktadır.

Kademe ilerlemesinin durdurulması davalarında Büken Hukuk Bürosu ile iletişime geçebilirsiniz.

İletişim: 0507 057 5335