Belirsiz Alacak Davası Kaldırıldı mı? Yeni Kısmi Dava

Belirsiz alacak davası, 31 Temmuz 2026 tarihinde yürürlükten kaldırılmıştır. 7589 sayılı Kanunun 19. maddesi, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun belirsiz alacak davasını düzenleyen 107. maddesini kaldırmıştır.

Yeni düzenleme bütün dosyaları aynı şekilde etkilemez:

31 Temmuz 2026'dan önce açılmış belirsiz alacak davalarında eski HMK m.107 uygulanmaya devam eder.
31 Temmuz 2026 ve sonrasında açılacak davalarda HMK m.107'ye dayanılarak yeni belirsiz alacak davası açılamaz.
Bölünebilir alacağın yalnız bir kısmı dava edilecekse yeni HMK m.109/4 çerçevesinde kısmi dava gündeme gelebilir. Kısmi davadaki talep, aynı davada bir defaya mahsus olmak üzere ve tahkikat sona erene kadar artırılabilir.
Artırılan kısım bakımından zamanaşımı dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır.

Davanın açılış tarihi, talep edilen alacak kalemleri, başlangıçta gösterilen miktar ve tahkikatın bulunduğu aşama bilinmeden eski veya yeni sistem hakkında sağlıklı sonuca ulaşılamaz.

Belirsiz Alacak Davası Ne Zaman Kaldırıldı?

Belirsiz alacak davasını düzenleyen HMK m.107, 31 Temmuz 2026 tarihli ve 33326 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 7589 sayılı Yargının Etkin ve Verimli İşlemesine Yönelik Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile yürürlükten kaldırılmıştır. Değişiklik, kamuoyunda 12. Yargı Paketi olarak bilinen düzenlemelerin bir parçasıdır. Kanunun yürürlük maddesinde HMK m.107 ve m.109 değişiklikleri için ileri bir tarih öngörülmemiştir. Her iki değişiklik de yayım tarihi olan 31 Temmuz 2026'da yürürlüğe girmiştir.

Devam Eden Belirsiz Alacak Davaları Ne Olacak?

7589 sayılı Kanunun geçici maddesinin onuncu fıkrası, yürürlükten kaldırılan HMK m.107'nin 31 Temmuz 2026'dan önce açılmış davalarda uygulanmaya devam edeceğini açıkça düzenlemektedir.

Bu dosyalar yalnız kanun değiştiği için:

kendiliğinden kısmi davaya dönüşmez,
usulden sona ermez,
yeniden açılmak zorunda kalmaz,
talep sonucu otomatik olarak başlangıçtaki miktara sabitlenmez.

Eski dosyada HMK m.107'nin önceki metni ve o rejime ilişkin usul kuralları uygulanmaya devam eder. Alacak miktarı karşı tarafın verdiği bilgi veya tahkikat sonucunda belirlenebilir hâle geldiğinde, eski m.107/2 kapsamında hâkimin tahkikat sona ermeden vereceği iki haftalık kesin süre ve talebin tam olarak belirlenmesi önemini korumaktadır.

Yeni Davalarda Belirsiz Alacak Davası Açılabilir mi?

31 Temmuz 2026 ve sonrasında HMK m.107'ye dayanan yeni bir belirsiz alacak davası açılamaz. Bunun yerine alacağın niteliğine göre iki temel yol bulunur:

Tam eda davası: Alacağın miktarı belirlenebiliyor ve tamamı talep edilecekse dava tam miktar üzerinden açılır.
Kısmi dava: Bölünebilir alacağın yalnız bir bölümü dava edilir; kalan miktar yeni HMK m.109/4 şartlarıyla aynı davada artırılabilir.

Kısmi dava açılabilmesi için alacağın mutlaka belirsiz olması gerekmez. HMK m.109/1 bakımından temel şart, talep konusunun niteliği itibarıyla bölünebilir olmasıdır. Bununla birlikte başlangıçta hangi miktarın talep edileceği; harç, vekâlet ücreti, zamanaşımı, faiz ve ispat durumu birlikte değerlendirilerek belirlenmelidir.

Kısmi Dava Hangi Mahkemede Açılır?

Kısmi dava, başlı başına görevli mahkemeyi belirleyen bir dava türü değildir. Görevli ve yetkili mahkeme, alacağın doğduğu hukukî ilişkiye göre tespit edilir.

İşçi ile işveren arasındaki alacak ve tazminat uyuşmazlıklarında dava şartı arabuluculuk tamamlandıktan sonra iş mahkemesi gündeme gelir.
Özel bir görev kuralına bağlanmamış genel borç ilişkilerinde asliye hukuk mahkemesi görevli olabilir.
Ticari dava niteliğindeki uyuşmazlıklarda asliye ticaret mahkemesinin görevi ayrıca incelenir.
Tüketici, sigorta ve diğer özel hukuk ilişkilerinde ilgili özel görev hükümleri korunur.

Davanın kısmi veya tam açılması, görev ve yetki incelemesinin yerini tutmaz. Yanlış mahkemede dava açılması yargılamayı uzatabileceği gibi süre ve masraf riski de yaratabilir.

Yeni Kısmi Davada Talep Nasıl Artırılır?

HMK m.109'a eklenen dördüncü fıkraya göre alacağın sadece bir kısmının dava edildiği durumlarda talep konusu:

aynı davada,
bir defaya mahsus olmak üzere,
iddianın genişletilmesi yasağına tabi olmaksızın,
tahkikatın sona ermesine kadar

artırılabilir.

Kanun koyucu bu yolu, ıslah hakkının kullanılmasına gerek bırakmayan özel bir miktar artırımı olarak kurmuştur. Teklif gerekçesinde de kısmi dava açan tarafa “ıslah hakkını kullanmaksızın” kalan alacağı talep etme imkânı verildiği belirtilmiştir.

Artırım yapılırken en az şu noktalar açık olmalıdır:

hangi alacak kaleminin artırıldığı,
başlangıçta talep edilen miktar,
artırılan miktar,
artırım sonrasındaki toplam talep sonucu,
faiz talebinin türü ve başlangıç tarihi,
artırılan değer üzerinden tamamlanması gereken harç.

Bu mekanizma, dava dilekçesinde bulunmayan bağımsız bir alacak kalemini sonradan ekleme yolu değildir. Bu bakımdan aynı talep konusunun miktarının artırılması ile yeni bir talebin davaya dâhil edilmesi birbirinden ayrılmalıdır. Bu ayrım hakkında kısmi ıslahla yeni talep eklenmesi yazımız incelenebilir.

Talep Artırımı En Geç Ne Zaman Yapılabilir?

Yeni HMK m.109/4, son aşamayı tahkikatın sona ermesi olarak belirlemiştir. Eski m.107'de hâkimin iki haftalık kesin süre vermesine ilişkin açık bir düzenleme bulunuyordu. Yeni m.109/4'te ise hâkimin davacıya aynı şekilde iki haftalık kesin süre vermesini zorunlu tutan bir cümle yoktur.

Kısmi Davada Talep Kaç Kez Artırılabilir?

HMK m.109/4 kapsamındaki özel artırım bir defa yapılabilir. İlk artırımın yalnız geçici veya düşük bir miktarla yapılması, daha sonra aynı özel hükme dayanılarak ikinci artırım yapılmasına imkân vermez.

Yeni Düzenlemede Zamanaşımı Nasıl İşler?

Eski kısmi dava sisteminde dava açılması kural olarak yalnız dava edilen miktar yönünden zamanaşımını kesiyor; bakiye alacak bakımından süre işlemeye devam ediyordu. Uzayan yargılamalarda bu durum kalan alacağın zamanaşımına uğramasına yol açabiliyordu.Yeni HMK m.109/4'a göre Artırılan kısım bakımından zamanaşımı, dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır.

Örneğin bölünebilir bir alacağın bir kısmı dava edilmiş ve bakiye miktar tahkikat sona ermeden bir kez artırılmışsa, kanundaki şartların gerçekleşmesi hâlinde artırılan kısım bakımından zamanaşımı artırım tarihinde değil, ilk dava tarihinde kesilmiş kabul edilir.

Bununla birlikte:

zamanaşımı süresi alacak türüne göre değişir,
dava açılmadan önce zamanaşımına uğramış kısım yeni düzenlemeyle canlanmaz,
dava edilmeyen ve sonradan artırılmayan bakiye hakkında mahkeme kendiliğinden hüküm kuramaz,
usulüne uygun olmayan veya tahkikat sonundan sonra yapılan artırım aynı sonucu doğurmayabilir.

Artırılan Kısımda Faiz Hangi Tarihten Başlar?

Yeni HMK m.109/4, artırılan kısım bakımından zamanaşımının dava tarihinden kesileceğini düzenlemektedir. Aynı fıkrada faizin de her durumda dava tarihinden başlayacağına ilişkin bir hüküm yoktur.

Faiz başlangıcı belirlenirken:

borçlunun daha önce temerrüde düşürülüp düşürülmediği,
alacağın sözleşmeden, haksız fiilden veya iş ilişkisinden doğması,
özel kanunda farklı bir faiz başlangıcı bulunup bulunmadığı,
dava dilekçesindeki faiz talebi,
artırılan miktar yönünden kurulan talep birlikte ele alınmalıdır.

Talep Artırımı ile Islah Arasındaki Fark Nedir?

Talep artırımı ile ıslah aynı usul işlemi değildir.

Yeni HMK m.109/4 talep artırımı:

yalnız kısmi davadaki aynı talep konusunun miktarına ilişkindir,
yalnız bir kez yapılabilir,
tahkikat sona erene kadar yapılabilir,
iddianın genişletilmesi yasağına tabi değildir,
kanun gereği artırılan kısımda zamanaşımını dava tarihinden kesilmiş sayar.

Islah:

tarafın yaptığı usul işlemini tamamen veya kısmen düzeltmesine yarayan genel kurumdur,
HMK'daki kendi süre ve kapsam kurallarına tabidir,
yeni bir bağımsız talebin eklenmesi bakımından sınırsız bir yol değildir,
ıslahın zamanaşımı ve faiz sonucu somut işleme göre değişir.

Yeni özel artırım imkânının varlığı, ıslah kurumunu ortadan kaldırmamıştır. Ancak iki yolun art arda kullanılabileceği veya ikinci bir artırım için ıslahın her zaman yeterli olacağı peşinen kabul edilmemelidir.

İşçilik Alacakları Yeni Sistemden Nasıl Etkilenir?

Kıdem ve ihbar tazminatı, ücret, fazla çalışma, hafta tatili ve ulusal bayram-genel tatil alacakları belirsiz alacak tartışmalarının en yoğun yaşandığı alanlardan biriydi. 31 Temmuz 2026'dan sonra açılacak işçilik alacağı davalarında artık HMK m.107'ye dayalı yeni bir belirsiz alacak davası kurulamaz.

Alacağın niteliğine göre:

miktar belirlenebiliyorsa tam eda davası,
bölünebilir alacağın bir kısmı isteniyorsa kısmi dava,
kısmi davada bakiye belirginleştiğinde HMK m.109/4 talep artırımı

gündeme gelebilir.

İşçi alacaklarında dava şartı arabuluculuk, alacak kalemlerinin ayrı ayrı gösterilmesi, zamanaşımı ve uygulanacak faiz türü de dava biçiminden bağımsız olarak dikkate alınmalıdır. Süreç hakkında işçi alacakları davası rehberimiz incelenebilir.

Fazla çalışma gibi tanık anlatımı, işyeri kayıtları ve takdiri indirimle şekillenen alacaklarda bilirkişi hesabı yine önem taşıyacaktır. Ancak bilirkişiye ihtiyaç duyulması, tek başına yürürlükten kaldırılmış belirsiz alacak davasına yeniden başvurulabilir hâle getirmez.

Resmî Kaynaklar

Sonuç ve Hukukî Destek

Belirsiz alacak davası 31 Temmuz 2026'da kaldırılmış; eski dosyalar açık geçiş hükmüyle korunmuş ve yeni davalar için kısmi davada bir defalık talep artırımı getirilmiştir. Yeni düzenlemenin en önemli sonucu, artırılan kısım bakımından zamanaşımının dava tarihinden kesilmiş sayılmasıdır.

Sık Sorulan Sorular

Belirsiz alacak davası kaldırıldı mı?

Evet. HMK m.107, 7589 sayılı Kanunla 31 Temmuz 2026 tarihinde yürürlükten kaldırılmıştır. Bu tarihten sonra HMK m.107'ye dayalı yeni belirsiz alacak davası açılamaz.

31 Temmuz 2026'dan önce açılan belirsiz alacak davaları ne olacak?

Geçiş hükmü gereğince eski HMK m.107 bu davalarda uygulanmaya devam eder. Davalar kendiliğinden kısmi davaya dönüşmez ve sırf kanun değişikliği nedeniyle sona ermez.

Yeni davalarda alacağın miktarı bilinmiyorsa ne yapılabilir?

Alacağın niteliğine göre tam eda veya kısmi dava açılabilir. Bölünebilir alacağın bir kısmı dava edilmişse kalan miktar HMK m.109/4 şartlarıyla aynı davada artırılabilir.

Kısmi davada talep kaç kez artırılabilir?

HMK m.109/4 kapsamındaki özel talep artırımı aynı davada bir defaya mahsustur. İlk artırımın düşük tutulması ikinci kez aynı hükme dayanılarak artırım hakkı vermez.

Talep artırımı en geç ne zaman yapılabilir?

Talep, tahkikat sona erene kadar artırılabilir. Tahkikatın sona ermesinden sonra bu özel artırım yolunun kullanılabileceği varsayılmamalıdır.

Artırılan kısım zamanaşımına uğrar mı?

Usulüne uygun ve süresinde yapılan artırımda artırılan kısım bakımından zamanaşımı dava tarihinden itibaren kesilmiş sayılır. Dava açılmadan önce zamanaşımına uğramış alacak bu hükümle yeniden doğmaz.

Artırılan miktara faiz dava tarihinden mi işler?

HMK m.109/4 yalnız zamanaşımını düzenler. Faiz başlangıcı; temerrüt, alacağın kaynağı, özel kanun hükmü ve dilekçedeki faiz talebine göre ayrıca belirlenir.

Talep artırımı ıslah sayılır mı?

Hayır. Yeni talep artırımı, ıslah hakkı kullanılmadan uygulanabilen özel bir kısmi dava mekanizmasıdır. Islahın kapsamı ve süresi kendi kurallarına tabidir.

İşçilik alacaklarında artık belirsiz alacak davası açılamaz mı?

31 Temmuz 2026'dan sonra HMK m.107'ye dayalı yeni belirsiz alacak davası açılamaz. İşçilik alacağının niteliğine göre tam eda veya kısmi dava ve gerektiğinde HMK m.109/4 artırım yolu değerlendirilir.

Yanlışlıkla belirsiz alacak davası açılırsa dava reddedilir mi?

Sonuç yalnız dava başlığına göre belirlenmez. Talep sonucu, harca esas değer, alacağın bölünebilirliği ve dilekçenin içeriği birlikte incelenir; ancak yürürlükten kaldırılan HMK m.107 yeni davaya uygulanamaz.

Yasal Uyarı: Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; somut olaya ilişkin hukuki görüş niteliği taşımaz. İçerikte yer alan bilgiler, yayın tarihindeki mevzuat ve uygulama esas alınarak hazırlanmış olup zaman içinde değişiklik gösterebilir. Her dosya kendi koşulları çerçevesinde değerlendirilmelidir.